Dilimizin qrammatikası yenidən yazılacaq

 
Dilimizin qrammatikası yenidən yazılacaq

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Dilçilik İnstitutu respublikanın ən görkəmli dilçi alimlərinin iştirakı ilə Azərbaycan dilinin qrammatikasını yenidən yazacaq

Azərbaycan Prezidentinin tapşırığı ilə Azərbaycan dilinin fundamental və monoqrafik tədqiqatları davam etdirilməlidir.

Buna görə də respublikanın görkəmli alimləri cəlb edilməklə vahid normaya uyğun müasir Azərbaycan dilinin fundamental, funksional qrammatikasının yazılması planlaşdırılıb.

F.Veysəlli deyib ki, artıq bu məqsədlə müəllif kollektivi yaradılıb və geniş iş planı hazırlanıb. Yeni yazılacaq "Azərbaycan dilinin qrammatikası"nda Azərbaycan dilinin bütün aspektləri, o cümlədən fonotaktika, intonasiya, vurğu, mətn dilçiliyi və s. yeni aspektdə - təsvirçilik baxımından deyil, sırf nəzəri planda yazılacaq. Nəticədə yeni, funksional aspektdə yazılmış, son illərin nəzəri dilçiliyində olan bütün məsələri özündə əks etdirən qrammatika hazırlanacaq. Azərbaycan dilinin hazırkı qrammatikası isə təsviri qrammatikadır:

"Məsələn, Azərbaycan dilində ismin filan qədər halı var, filan halın şəkilcisi filandir. Bu mərhələ artıq keçib. Bu, mərhələ ötən əsrin 60-cı illərindən başlayıb və 90-cı illərə qədər davam edib. İndi vəziyyət bir qədər dəyişib, çünki dilin leksik fonduna yanaşma tərzi də dəyişib. İndi sözun dil sistemində yerini müəyyənləşdirmək lazımdır. Yəni söz səviyyəsində sistemliliyi sübut etmək lazımdır".

F.Veysəlli qeyd edib ki, yeni qrammatikanın yazılması üçün müəlliflərə artıq müəyyən istiqamətlər də verilib. Müəlliflərə tövsiyə edilib ki, yeni qrammatika köhnə qrammatikanın təsiri altında yazılmasın:

"Yaxşı olar ki, müəlliflər yeni qrammatikanı yazanda köhnə qrammatikanı bir kənara qoysunlar. Sözsüz ki, onları öyrənmək lazımdır. Ancaq onların təsirindən xilas olmaq da lazımdır. Bir az dünya dilçiliyinə cıxmaq lazımdır. Öyrənmək lazımdır ki, görək, bu məsələlər dünya dilçiliyində necə öz əksini tapır".

İnstitut direktoru bildirib ki, bir sıra hallarda rus və başqa dillərin təsiri altında Azərbaycan dilinin bəzi qayda-qanunları pozulur.

Onun sözlərinə görə, bəzən sitat yazıldıqdan sonra "filankəs deyib" yazılır ki, bu da rus və digər yad dillərin təsiri altında baş verir:

"Ruslar sitatdan sonra "skazal on" yazırlar. Bizdə də onu tərcümə edib Azərbaycan dilinə ötürürlər. Ancaq bu ötürücülük bəzən yaxşı olmur. Ona görə də biz gərək öz dilimizin qayda-qanunlarına əməl edək".

F.Veysəllinin sözlərinə görə, Azərbaycan dilinin qayda-qanunlarına əsasən, sitat yazılmamışdan əvvəl "filankəs dedi" yazılmalı, daha sonra iki nöqtə qoyulmalı, dırnaq işarəsi acılmalı və sözlər verilməlidir. Bundan sonra dırnaq bağlanmalı və sitatın verilməsi də başa çatmalıdır. Əgər bu zaman sitatın mənbəyini göstərmək lazımdırsa, onda mötərizə açılır, orada əsərin adı və səhifəsi yazılır. İnformasiya yazdıqda isə dırnaq işarəsi bağlandıqdan sonra heç nə yazılmır:

"Qayda belədir. Ancaq bu gün bu qaydalardan kənara çıxma halları baş alıb gedir. Bu gün ən mütərəqqi mətbuat orqanlarından tutmuş dövlət qezetlərinə qədər uzlaşma məsələsi bərbad haldadır. Məsələn, əslində "onlar gəlirlər" yazılmalıdır, ancaq qəzet məqalələrində "onlar gəlir" yazılır. Kəmiyyətə görə uzlaşma pozulur. Bu pozuntuların yaranmasında başqa dillərin təsiri olur. Bizimkilər də onları oxuyanda həmin dillərin təsiri altına düşürlər. İntonasiyadan yayınma halları da baş verir. Məsələn, "Xəzər" televiziyasında işlədilən intonasiya bizə yaddır".

F.Veysəllinin sözlərinə görə, yeni qrammatika yazıldıqdan sonra bütün bu problemlər həll ediləcək və onların həlli yolları yeni qrammatikada öz əksini tapacaq. Yeni qrammatika klassik formaya, bədii ədəbiyyata əsaslanmayacaq. Yeni qrammatikanın yazılması ciddi tədqiqatlar aparılmasını tələb edir. Buna görə də bu qrammatikanın təxminən iki il ərzində başa çatdırılması nəzərdə tutulur.


Geri dön

GuNaY_83

  • 6 iyun 2013 15:20
  • Məqalə: 282
  • Şərh: 22357
  • Bal:
Azərbaycan Prezidentinin tapşırığı ilə Azərbaycan dilinin fundamental və monoqrafik tədqiqatları davam etdirilməlidir.

--------------------

sebnem98

  • 1 iyun 2013 19:10
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 6748
  • Bal:
{awards}
Buna görə də bu qrammatikanın təxminən iki il ərzində başa çatdırılması nəzərdə tutulur.

--------------------

ShoKKi_MoKKi

  • 18 may 2013 22:29
  • Məqalə: 801
  • Şərh: 11794
  • Bal:
{awards}
Dj_Günay,
Xəbərə görə təşəkkürlər

--------------------

★NuTeLLa★

  • 11 may 2013 15:27
  • Məqalə: 278
  • Şərh: 5715
  • Bal:
{awards}
F.Veysəlli deyib ki, artıq bu məqsədlə müəllif kollektivi yaradılıb və geniş iş planı hazırlanıb. Yeni yazılacaq "Azərbaycan dilinin qrammatikası"nda Azərbaycan dilinin bütün aspektləri, o cümlədən fonotaktika, intonasiya, vurğu, mətn dilçiliyi və s. yeni aspektdə - təsvirçilik baxımından deyil, sırf nəzəri planda yazılacaq. Nəticədə yeni, funksional aspektdə yazılmış, son illərin nəzəri dilçiliyində olan bütün məsələri özündə əks etdirən qrammatika hazırlanacaq. Azərbaycan dilinin hazırkı qrammatikası isə təsviri qrammatikadır:

LoVe_HaTe

  • 10 may 2013 20:30
  • Məqalə: 53
  • Şərh: 2342
  • Bal:
{awards}
tesekkurler

--------------------
Əl uzatmağın min bir yolu olduğu halda sən hər səfərində şillə vurursan mənə...Ən çox da bu üzür məni...

Banned549678

  • 10 may 2013 19:57
  • Məqalə: 638
  • Şərh: 25427
  • Bal:
{awards}
Azərbaycan Prezidentinin tapşırığı ilə Azərbaycan dilinin fundamental və monoqrafik tədqiqatları davam etdirilməlidir.

pervis

  • 10 may 2013 17:40
  • Məqalə: 68
  • Şərh: 4366
  • Bal:
{awards}
Buna görə də respublikanın görkəmli alimləri cəlb edilməklə vahid normaya uyğun müasir Azərbaycan dilinin fundamental, funksional qrammatikasının yazılması planlaşdırılıb.

--------------------
25.08.2014 FenerBahce-Galatasaray

ZayNster

  • 10 may 2013 16:31
  • Məqalə: 12
  • Şərh: 2029
  • Bal:
{awards}
xebere gore tewekkurler

Zehra Awiqi

  • 10 may 2013 16:01
  • Məqalə: 39
  • Şərh: 3019
  • Bal:
{awards}
xebere gore twk

--------------------
http:// [?] Загрузить с интернета:

ღ★Yağmur★ღ

  • 10 may 2013 09:35
  • Məqalə: 1135
  • Şərh: 6725
  • Bal:
{awards}
Xəbərə görə təşəkkürlər

--------------------
Dəyərli LeGenD.Az ailəm, mən saytdan gedirəm. Səbəb təhsilimə görədi...Sizi çox istəyirəm mənim üçün burda həqiqətən doğma insanlar var...2 ildən çox əziyyətim var burda və buranı tərk etmək mənim üçün həqiqətəndə çox çətindir...Yaxşı pis günlərimiz olub burda. Çalışmışam ki, heç birinizə haqsızlıq etməyim və etməmişəmdə...kimnsədə etməsinə yol verməmişəm bilənlər bilir(bilməyənlər elə o düşüncədə də qalacaqlar onsuzda nə etsəndə hər kəsə yarana bilməzsən bu həyatda)...Tək-tək yazıb sağollaşmayacam bağışlayın buna dözə bilmirəm çünki...Hamınız Allaha əmanət olun.Sizi unutmayacam:(

Əkbər007

  • 10 may 2013 03:33
  • Məqalə: 255
  • Şərh: 4709
  • Bal:
{awards}
Twkler meqale ucun.Tesekkurler

--------------------

Re►PLay

  • 10 may 2013 00:01
  • Məqalə: 11
  • Şərh: 2923
  • Bal:
{awards}
tesekkurler

sebnem98

  • 9 may 2013 23:45
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 6748
  • Bal:
{awards}
"Ruslar sitatdan sonra "skazal on" yazırlar. Bizdə də onu tərcümə edib Azərbaycan dilinə ötürürlər. Ancaq bu ötürücülük bəzən yaxşı olmur. Ona görə də biz gərək öz dilimizin qayda-qanunlarına əməl edək

--------------------

★Украду Девушку★

  • 9 may 2013 21:54
  • Məqalə: 100
  • Şərh: 3646
  • Bal:
{awards}
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Dilçilik İnstitutu respublikanın ən görkəmli dilçi alimlərinin iştirakı ilə Azərbaycan dilinin qrammatikasını yenidən yazacaq

Azərbaycan Prezidentinin tapşırığı ilə Azərbaycan dilinin fundamental və monoqrafik tədqiqatları davam etdirilməlidir.

--------------------

pervis

  • 9 may 2013 21:45
  • Məqalə: 68
  • Şərh: 4366
  • Bal:
{awards}
Onun sözlərinə görə, bəzən sitat yazıldıqdan sonra "filankəs deyib" yazılır ki, bu da rus və digər yad dillərin təsiri altında baş verir:

--------------------
25.08.2014 FenerBahce-Galatasaray

Nara Neznakomka

  • 9 may 2013 21:40
  • Məqalə: 174
  • Şərh: 11090
  • Bal:
{awards}
Buna görə də respublikanın görkəmli alimləri cəlb edilməklə vahid normaya uyğun müasir Azərbaycan dilinin fundamental, funksional qrammatikasının yazılması planlaşdırılıb

--------------------
ッ ßøøм ßøøм ßøøм ყล Xล4ų Jêllყßøм

☮★Azerbaijan Boy★☮

  • 9 may 2013 21:36
  • Məqalə: 89
  • Şərh: 7648
  • Bal:
{awards}
F.Veysəlli deyib ki, artıq bu məqsədlə müəllif kollektivi yaradılıb və geniş iş planı hazırlanıb. Yeni yazılacaq "Azərbaycan dilinin qrammatikası"nda Azərbaycan dilinin bütün aspektləri, o cümlədən fonotaktika, intonasiya, vurğu, mətn dilçiliyi və s. yeni aspektdə - təsvirçilik baxımından deyil, sırf nəzəri planda yazılacaq. Nəticədə yeni, funksional aspektdə yazılmış, son illərin nəzəri dilçiliyində olan bütün məsələri özündə əks etdirən qrammatika hazırlanacaq. Azərbaycan dilinin hazırkı qrammatikası isə təsviri qrammatikadır:

--------------------

barsa yek

  • 9 may 2013 20:44
  • Məqalə: 28
  • Şərh: 2876
  • Bal:
{awards}
Sitat: :: Pure Love ::
Gunde bir wey cixarirlar


Raziyam

--------------------

angels never die

  • 9 may 2013 20:33
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 1161
  • Bal:
{awards}
SAVADLARI YOXDUDA YAZANLARIN.DEYIWEK INKIWAF EDEK

--------------------
BIZ AWAGIDA PLAN QURARKEN,TANRI YUXARIDAN BIZE GULER.
HEYAT COX ZALIM BIR MUELLIMDIR.EVVEL IMTAHAN EDER SONRA DERS VERER.
BUGUNKI AGLIM OLSAYDI DUNEN ETDIKLERIMI ETMEZDIM,AMMA DUNEN ETDIKLERIMI ETMESEYDIM BUGUNKI AGLIM OLMAZDI....

surawka

  • 9 may 2013 20:06
  • Məqalə: 123
  • Şərh: 7238
  • Bal:
{awards}
day bilmirler neylesinler biletin o qeder derdi var bunlar ewwii

Nazlim_97_

  • 9 may 2013 19:42
  • Məqalə: 28
  • Şərh: 2816
  • Bal:
{awards}
Twkler meqale ucun.

☮★Azerbaijan Boy★☮

  • 9 may 2013 19:10
  • Məqalə: 89
  • Şərh: 7648
  • Bal:
{awards}
F.Veysəllinin sözlərinə görə, yeni qrammatika yazıldıqdan sonra bütün bu problemlər həll ediləcək və onların həlli yolları yeni qrammatikada öz əksini tapacaq. Yeni qrammatika klassik formaya, bədii ədəbiyyata əsaslanmayacaq. Yeni qrammatikanın yazılması ciddi tədqiqatlar aparılmasını tələb edir. Buna görə də bu qrammatikanın təxminən iki il ərzində başa çatdırılması nəzərdə tutulur.

--------------------

ツMrs.Crazy ツ

  • 9 may 2013 19:08
  • Məqalə: 120
  • Şərh: 3682
  • Bal:
{awards}
Tewekkurler......Oturub birez de teze qrammatika oxuyariq what

:: Pure Love ::

  • 9 may 2013 19:06
  • Məqalə: 11
  • Şərh: 2195
  • Bal:
{awards}
Gunde bir wey cixarirlar

::KraSaV4iK::

  • 9 may 2013 18:48
  • Məqalə: 49
  • Şərh: 2233
  • Bal:
{awards}
Sitat: Shokki_Mokki
.Tesekkurler meqale ucun..

--------------------

Banned1

  • 9 may 2013 18:48
  • Məqalə: 1528
  • Şərh: 12553
  • Bal:
{awards}
Tesekkurler melumat ucun..

Roya_____

  • 9 may 2013 18:46
  • Məqalə: 734
  • Şərh: 26880
  • Bal:
{awards}
tesekkurlerr

✵ Š҈ȺD҉Ἷ҉Q ✵

  • 9 may 2013 18:30
  • Məqalə: 297
  • Şərh: 8112
  • Bal:
{awards}
tewekkurler

--------------------
-' Və Bir Gün Mən Olmayacam ! recourse sad

✰_DeLNoLiNi_✰

  • 9 may 2013 18:29
  • Məqalə: 155
  • Şərh: 6036
  • Bal:
{awards}
bunlarda bos durublare ...

--------------------

Banned549678

  • 9 may 2013 18:29
  • Məqalə: 638
  • Şərh: 25427
  • Bal:
{awards}
Tesekkurler meqale ucun...ikinci serhde mendennn=)

<< ƏvvəlkiSonraki >>
İnformasiya
Məqalələrə dərc olunan gündən etibarən 30 gün ərzində şərh yazmaq mümkündür.
 

Online

İstifadəçilər: 2
Qonaqlar: 42
Cəmi: 58

 

Top 10 Müəllif

Pıtırcık
Xəbərləri: 7
Cəmi: 388
 
Nergiz__Sirinova
Xəbərləri: 6
Cəmi: 333
 
Awk bir hayal
Xəbərləri: 4
Cəmi: 137
 
^^KuKuLKa^^
Xəbərləri: 2
Cəmi: 767
 
♦ ֆɛყмʊʀ ֆoռмɛZ ♦
Xəbərləri: 2
Cəmi: 1135
 
TacsizKRalica
Xəbərləri: 1
Cəmi: 1
 
evli.mutlu.cocuklu
Xəbərləri: 1
Cəmi: 1
 
anar2012
Xəbərləri: 1
Cəmi: 26
 
Mövlud Ağamməd
Xəbərləri: 1
Cəmi: 20
 
Zerif85
Xəbərləri: 1
Cəmi: 25
 
 
{slinks}