İnsanın dərdi Əli kəlamında

 
İnsanın dərdi Əli kəlamında

İNSANIN DƏRDİ

İnsanın dərdi nədir? İnsanın başının ağrımasının səbəbi onun insan olması deyil, çünki heyvan, məsələn qoyunun da başı ağrıyır. İnsanın əl, ayaq və digər üzvlərinin ağrıması da heyvani ağrılar növündəndir. Amma insan dərdi və insanın dərdə malik olması barəsində söhbət edənlərin məqsədi, bu qism ağrı və dərdlər deyil. İnsanda dəyərə malik olan dərd və ağrılar başqa şeylərdir. Ariflərin insanda kəşf etdikləri və həmişə müqəddəs sandıqları dərd Allahaxtarma dərdidir. Onlar deyirlər ki, bu dərd insana məxsusdur və hətta insanın mələkdən üstün olmasının səbəbi, mələyin bu dərdə malik olmaması, insanın isə malik olmasıdır.

İslam dininə əsasən, insan ilahi ruh üfürülmüş bir həqiqətdir ki, digər bir aləmdən gəlib və o, təbiətdə olan əşyalarla tam uyğunluğa malik deyil. İnsan bu dünyada özündə bütün varlıqlara qarşı bir növ qəribəlik, biganəlik və uyuşmazlıq hiss edir. Çünki onların hamısı fani, dəyişkən və qeyri-sabitdir. Amma insanda əbədilik hissi vardır. Bu, insanı Allaha ibadət və itaətə, raz-niyaza, Ona yaxınlaşmağa və öz əslinə doğru çəkən amildir.

İNSANIN DƏRDİ BARƏSİNDƏ BİR NEÇƏ TƏMSİL

Yəqin ki, bizim irfanda bu barədə necə misalların çəkildiyini görübsünüz. Bə᾽zən insanı Hindistan meşələrindən gətirilərək qəfəsə salınan və həmişə, narahat halda qəfəsi sındıraraq əvvəlki yerinə qayıtmaq barəsində düşünən tutuquşuna, bə᾽zən də öz yuvasından uzaq düşmüş quşa oxşadırlar. Ən ali və gözəl misallardan biri Mövlananın «Məsnəvi»nin əvvəlində gətirdiyi təmsildir. O, insanı qamışlıqdan kəsilmiş və həmişə nalə və fəryad çəkərək bu ayrılıqdan şikayətlənən ney və tütəyə bənzədir.

Deyirlər ki, Hindistandan gətirilmiş filin həmişə başına vurmaq lazımdır, çünki belə etməsələr onun yadına Hindistan düşər. Mövlana deyir ki, Hindistan yalnız filin yuxusuna girir, çünki o Hindistandan gəlib. Uzunqulaq heç vaxt Hindistanı yuxuda görmür, çünki o, Hindistandan gətirilməyib və o, burada qərib deyil. Məqsədi budur ki, insanın başqa aləmə qayıtmaq, haqqa və Allaha doğru getmək, münacat və vüsal dərdi var.

İNSANIN DƏRDİ ƏLİ KƏLAMINDA

Əli (ə) Kumeyl ibni Ziyad ilə səhraya gedəndə necə də gözəl söz deyib. Kumeyl deyir ki, səhraya və heç kəsin olmadığı bir yerə çatanda Əli (ə) dərindən ah çəkib belə dedi: «Ey Kumeyl ibni Ziyad! İnsanın qəlbi qab kimidir. Qabların ən yaxşısı tutumu çox olan və ya içindəkini yaxşı saxlayandır. Sənə dediklərimə yaxşı qulaq as.»

Həzrət Əli (ə) söhbətinin davamında insanları üç hissəyə bölür ki, mən bu barədə danışmaq niyyətində deyiləm. Söhbətinin sonunda isə belə şikayətlənir: «Əfsuslar olsun ki, ürəyimdəkiləri deməyə layiq sirr saxlayan insanlar yoxdur.» Sonra isə belə deyir: «Amma belə də deyil ki, heç kəs olmasın. Həmişə, bütün dövrlərdə belə adamlar olublar... Bəsirətin son həddində olan həqiqi elm onlara üz tutub və onlar tam yəqinlik məqamına çatıblar. Onlar yəqinlik ruhuna birləşiblər və onunla onlar arasında fasilə yoxdur. Əyyaş və maddəpərəst adamlara çox çətin gələn şeylər, onlara çox asan və rahat gəlir. Nadanların qorxaraq vəhşət etdikləri şey, yə᾽ni haqq ilə xəlvətdə münacat etmək onların ülfət mənbəyidir, ünsiyyət ocağıdır. Bunlar, dünyada camaatla bir yerdədirlər, amma uca aləmə cəzb edilmiş ruhlarla! Bu dünyada olmaları ilə yanaşı, həm də bu dünya da yoxdurlar. Həm bu dünyadadırlar, həm də başqa dünyada.»

Əli (ə)-ın dərdləri, öz dilimizlə desək, Əlinin irfani-ibadi dərd və münacatları çox aydın bir məsələdir. O, ibadət edərkən elə bir mərhələyə çatır və özündən uzaqlaşaraq məhbub və mə᾽şuqunun eşqi ilə elə isinir ki, ətrafında baş verənlərdən, hətta bədəninə batmış oxun çıxırlmasından xəbərsiz olur!

İnsanın dərdi budur, yə᾽ni Haqqdan uzaqlığı, Onun zatına yaxınlaşmaq arzu və şövqü və Ona yaxınlaşmaq dərdi! İnsan Haqq olan varlığın zatına çatmayınca bu iztirab və sıxıntı həmişə öz yerində qalacaqdır. İnsan başını nə ilə qarışdırsa, həmin şey bir növ əyləncədir, həqiqət isə ayrı bir şeydir. Qur᾽an bu mətləbi belə ifadə edib:

«...Bilin ki, qəlblər [mö᾽minlərin ürəkləri] yalnız Allahı zikr etməklə aram tapar!»
(Rə᾽d-28).

Qur᾽an demək istəyir ki, qəlblər yalnız və yalnız bir şey ilə iztirab və narahatçılıqlardan uzaqlaşaraq aram ola bilər, bəşər bir şey vasitəsilə sakitləşər və o, Haqqı zikr edərək yada salmaq və Onun zatı ilə ünsiyyətdə olmaqdır. Ariflər bu dərd üzərində çox tə᾽kid edir və digər dərdlərə çox az əhəmiyyət verirlər.

MöVLANANIN TƏMSİLİ

Mövlana «Məsnəvi»də əslində təmsil olan bir hekayət nəql edib. Deyir ki, bir kişi həmişə öz Allahı ilə raz-niyaz edərək Allah-Allah deyirmiş. Bir dəfə şeytan zahir olaraq onu vəsvəsəyə salıb elə bir iş görür ki, həmin şəxs həmişəlik olaraq susur. Şeytan ona belə deyir: Ey kişi, sən ki, bu qədər Allah-Allah deyərək səhər axşam nalə və yanğı ilə Onu çağırırsan, heç bir dəfə ləbbeyk (bəli) cavabı eşitmisənmi? Şeytanın bu sözü kişinin ağlına batır, susaraq bir də Allah-Allah səslənmir. Bir dəfə yuxuda qeybdən gələn bir səs ona deyir: Nə üçün Allahla münacatını tərk etdin? Kişi cavab verir: Mən nə qədər münacat etdim və Allaha yalvardımsa bir dəfə belə, ləbbeyk cavabı eşitmədim. Qeybdən gələn səs yuxuda ona belə deyir: Mənə əmr edilib ki, sənə Allah tərəfindən cavab verim və o, budur ki, sənin Allah-Allah deməyin bizim ləbbeyk deməyimizdir.

Sən, bizim sənin qəlbində yaratdığımız dərd və şövqin, məhəbbət və aşiqlərin ləbbeykimiz olduğunu bilmirsən.

Nə üçün Əli (ə) Kumeyl duasında belə deyir: «İlahi! Mənim dua etmələrimin qarşısının alınmasına (və dua və münacat dərdinin məndən alınmasına) səbəb olan günahlarımı bağışla!»

Buna görə də deyirlər ki, dua həm arzu və məqsəd və həm də vasitədir. Yə᾽ni dua, həmişə icabət edilərək cavab verilməsi üçün deyil, onun icabət edilməməsinin özü də icabətdir. Məqsəd duanın edilməsidir.

İnsanın dərdi Əli kəlamında


Geri dön

..:Crystal:..

  • 14 avqust 2013 13:59
  • Məqalə: 61
  • Şərh: 7273
  • Bal:
Buna görə də deyirlər ki, dua həm arzu və məqsəd və həm də vasitədir. Yə᾽ni dua, həmişə icabət edilərək cavab verilməsi üçün deyil, onun icabət edilməməsinin özü də icabətdir. Məqsəd duanın edilməsidir.

--------------------

..:Crystal:..

  • 13 avqust 2013 08:23
  • Məqalə: 61
  • Şərh: 7273
  • Bal:
{awards}
ALLAH RAI OLSUN..............

--------------------

allahin adi ile

  • 10 avqust 2013 22:00
  • Məqalə: 14
  • Şərh: 506
  • Bal:
{awards}
ALLAH razi olsun menim bitanecik baciskamm

--------------------
...BIR SEY ISTEYENDE INSANDAN ISTEME, VERSE MINNETDIR, VERMESE ZILLET... ISTEYENDE ALLAHDAN ISTE VERSE NEMETDIR, VERMESE HIKMET...

Attention

  • 10 avqust 2013 10:02
  • Məqalə: 11
  • Şərh: 921
  • Bal:
{awards}
cox maraqlidir

Gözlüklü

  • 8 avqust 2013 15:37
  • Məqalə: 216
  • Şərh: 9552
  • Bal:
{awards}
Allah razi olsun

^^KuKuLKa^^

  • 8 avqust 2013 14:09
  • Məqalə: 764
  • Şərh: 11543
  • Bal:
{awards}
Sən, bizim sənin qəlbində yaratdığımız dərd və şövqin, məhəbbət və aşiqlərin ləbbeykimiz olduğunu bilmirsən.

--------------------

★Angelocka★

  • 8 avqust 2013 12:33
  • Məqalə: 118
  • Şərh: 8882
  • Bal:
{awards}
Allah razi olsun!!!

--------------------
Her aşk bir gün bitermiş. Onlar daha Galatasaray aşkını görmemiş.

..:Crystal:..

  • 8 avqust 2013 10:37
  • Məqalə: 61
  • Şərh: 7273
  • Bal:
{awards}
ALLAH RAZI OLSUN!

--------------------

::Jessica Alba::

  • 8 avqust 2013 10:32
  • Məqalə: 13
  • Şərh: 1791
  • Bal:
{awards}

«...Bilin ki, qəlblər [mö᾽minlərin ürəkləri] yalnız Allahı zikr etməklə aram tapar!»
(Rə᾽d-28).
Allah razi olsun Bayraminiz mubarek!!!

Roya_____

  • 8 avqust 2013 10:04
  • Məqalə: 734
  • Şərh: 26880
  • Bal:
{awards}
Allah razı olsun bacım

^Peri MaSali^

  • 8 avqust 2013 09:43
  • Məqalə: 42
  • Şərh: 3934
  • Bal:
{awards}
ALLAH RAZI OLSUN..........

★CiM_BoM★

  • 8 avqust 2013 03:00
  • Məqalə: 7
  • Şərh: 1132
  • Bal:
{awards}
Allah komeyiniz olsun

--------------------

TAYNA VOSTOKA

  • 8 avqust 2013 00:55
  • Məqalə: 653
  • Şərh: 4340
  • Bal:
{awards}
Sonadek maraqla oxudum,twk

--------------------

_wampirella_

  • 7 avqust 2013 22:27
  • Məqalə: 168
  • Şərh: 488
  • Bal:
{awards}
ALLAH RAZI OLSUN COX BEYENDIM ESASDA SON CUMLENI

--------------------
Deyirlerki olacaga care yoxdur
Bes olmayacagin caresini tapan varmi....

Optimistka Ilicka

  • 7 avqust 2013 22:26
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 708
  • Bal:
{awards}
TTTWK ALLAH RAZI OLSUN

--------------------
UzUm GuLe BIlEr IcIMi KIm BiLE bIlERki?!?!

''Niye uzgunsen?''- sualina cavab axtarmaqdan ve bunu gizletmek uchun gulumsemekden yorulmusham

✵Дорогой✵

  • 7 avqust 2013 22:25
  • Məqalə: 727
  • Şərh: 7402
  • Bal:
{awards}
Cox Sagol ALLAH Razi Olsun

Nuray_2013

  • 7 avqust 2013 22:19
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 303
  • Bal:
{awards}
tesekkurler

pessimistka hebibe

  • 7 avqust 2013 22:14
  • Məqalə: 8
  • Şərh: 5629
  • Bal:
{awards}
ALLAH RAZI OLSUN...

ღ★Damla★ღ

  • 7 avqust 2013 22:07
  • Məqalə: 213
  • Şərh: 3971
  • Bal:
{awards}
Allah razi olsun

Renesme

  • 7 avqust 2013 22:05
  • Məqalə: 8
  • Şərh: 2272
  • Bal:
{awards}
Allah razi olsun!!!

--------------------

Xanim Zehra

  • 7 avqust 2013 21:31
  • Məqalə: 19
  • Şərh: 3267
  • Bal:
{awards}
Allah razi olsun!

Elza Hüseynli

  • 7 avqust 2013 21:18
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 6147
  • Bal:
{awards}
tesekkurlerrrrrrrrrrrrrrr

Nara Neznakomka

  • 7 avqust 2013 21:00
  • Məqalə: 174
  • Şərh: 11090
  • Bal:
{awards}
İslam dininə əsasən, insan ilahi ruh üfürülmüş bir həqiqətdir ki, digər bir aləmdən gəlib və o, təbiətdə olan əşyalarla tam uyğunluğa malik deyil. İnsan bu dünyada özündə bütün varlıqlara qarşı bir növ qəribəlik, biganəlik və uyuşmazlıq hiss edir. Çünki onların hamısı fani, dəyişkən və qeyri-sabitdir. Amma insanda əbədilik hissi vardır. Bu, insanı Allaha ibadət və itaətə, raz-niyaza, Ona yaxınlaşmağa və öz əslinə doğru çəkən amildir.

--------------------
ッ ßøøм ßøøм ßøøм ყล Xล4ų Jêllყßøм

Roya_____

  • 7 avqust 2013 20:59
  • Məqalə: 734
  • Şərh: 26880
  • Bal:
{awards}
Allah razı olsun bacım menım

_MeLuSiN_

  • 7 avqust 2013 20:54
  • Məqalə: 4
  • Şərh: 463
  • Bal:
{awards}
Allah ı olsun...men de çalışıram burda beziletine emel edim......

--------------------
◕◕◕◕◕◕ ◕◕

...BARSA FANATI....

  • 7 avqust 2013 20:54
  • Məqalə: 605
  • Şərh: 11803
  • Bal:
{awards}
ALLAH razi olsun....!

-chanel-

  • 7 avqust 2013 20:52
  • Məqalə: 136
  • Şərh: 6230
  • Bal:
{awards}
..........ALLAH razi olsun..............................................

Banned1

  • 7 avqust 2013 20:51
  • Məqalə: 1528
  • Şərh: 12553
  • Bal:
{awards}
Allah razi olsun baci oxuycam mutleq

İnformasiya
Məqalələrə dərc olunan gündən etibarən 30 gün ərzində şərh yazmaq mümkündür.
 

Online

İstifadəçilər: 2
Qonaqlar: 31
Cəmi: 45

 

Top 10 Müəllif

♦ ֆɛყмʊʀ ֆoռмɛZ ♦
Xəbərləri: 1
Cəmi: 1135
 
Awk bir hayal
Xəbərləri: 1
Cəmi: 137
 
Nergiz__Sirinova
Xəbərləri: 1
Cəmi: 327
 
Zerif85
Xəbərləri: 1
Cəmi: 25
 
Pıtırcık
Xəbərləri: 1
Cəmi: 385
 
 
{slinks}