Əgər möminsinizsə, Məndən qorxun!

 
Əgər möminsinizsə, Məndən qorxun!

Allah-taala xof və hüzn haqqında buyurur: “Əgər möminsinizsə, Məndən qorxun!” [1]
Üləma [xov və hüznün fərqi barədə] demişdir: “Hüzn əldən çıxmış bir şeyə nisbətdə olan qəm-qüssədir. Xof gözlənilən bir şeyə nisbətdə olan qorxudur.”
Deməli “hüzn”, baş vermiş və qayıtması qeyri-mümkün olan acı bir hadisəyə nisbətdə və ya bir fürsətin, ya da düzəlməsi mümkün olmayan yaxşı bir işin əldən çıxmasına nisbətdə [yaranan] qəlbi narahatçılıqdan ibarətdir. Və amma “xof”, baş verməsi gözlənilən və onu yaradacaq amillərin ortaya çıxması mümkün olan acı bir hadisəyə nisbətdə və ya yaxşı bir işin əldən çıxmasına görə ki, sonradan düzəlməsi mümkün deyil – olan nigarançılığa nisbətdə keçirilən qəlbi narahatçılıqdan ibarətdir. Beləliklə, əgər belə bir işin yaranmasına səbəb olacaq amillərin üzə çıxması qəti olsa və ya yaranmasına böyük bir ehtimal verilirsə bunu “məkruh intizar” adlandırırlar. Bu intizar ağır narahatçılıqlara səbəb olacaqdır. Amma belə bir işin baş vermə amilləri qəti olması və ancaq onun yarana bilmə fikri narahatçılığa səbəb olsa onun səbəbi “malixuliya”dır. [2]
Və amma saliklərin “xof” və “hüznü” faydasız olmaz, çünki hüzn əgər günaha batmaq, ya itaətdən və ibadətdən uzaq düşmüş ömürün hədərə getməsi və ya seyri-süluku və kamalı tərk etmək üzündən olsa, belə hüzn insanın tövbə etməyə qərar çıxarmasına səbəb olacaqdır.
Xof əgər günaha batmaq, nöqsana düçar olmaq və yaxşıların dərəcəsinə çata bilməmək üzündən olsa, yaxşı işlər görməkdə səy etməyə, kamal yolunda irəliyə can atmağa səbəb olacaqdır.
“Allah öz bəndələrini bununla qorxudur.” [3]
Seyri-süluk məqamında xofu və hüznü olmayan kəs, ürəyi daşlaşmış, qəsavət basmış adamdır.
“Elə isə vay qəlbləri Allahın zikrinə (Qur`ana) qarşı sərt olanların halına! Onlar (haqq yoldan) açıq-aydın azmışlar.”
[4] Xofun aradan getməsilə seyri-süluk əsnasında hiss edilən hər cür əmin-amanlıq həlak olmağa səbəb olacaqdır. “Allahın məkrindən, (onları dolaşdırıb bəla toruna salmayacağına) əmin idilərmi? Allahın məkrindən özlərinə zərər eləyənlərdən başqa heç kəs arxayın ola bilməz!” [5]
Amma kamal əhli artıq belə bir xof və hüznə möhtac olmazlar.
“Bilin ki, Allah dostlarının heç bir qorxusu yoxdur və onlar qəm-qüssə görməzlər.”
[6] Xof, xəşiyyət və rəhbətin fərqi [7]. Baxmayaraq ki, lüğət baxımından xof və xəşiyyət bir mənadadır, amma seyri-süluk əhlinin istilahında onlar arasında fərq vardır. Çünki xəşiyyət alimlərə nisbət verilir, necə ki, Allah bu ayədə buyurur: “Allahdan Öz bəndələri içərisində ancaq alimlər qorxar...” [8]
Cənnət də xəşiyyət əhlinə məxsusdur: “Bu (cənnət) Rəbbindən qorxanlar üçündür” [9]
Amma onların xofu olmaz: “Onlar qəm-qüssə görməzlər” [10]
Deməli xəşiyyət o qorxudur ki, Haqq-taalanın əzəmət və heybətini dərk etmək, öz nöqsanından xəbərdar olmaq, Haqqa bəndəlikdə qusurlu olmaq və ya übudiyyətdə ədəb-ərkanın tərk edilməsi ehtimalı, ya ibadətdə boşluğa yer vermək səbəbilə yaranır. Buna görə də xəşiyyət xofun xüsusi bir növüdür. Bu ayənin buyurduğu: “Rəbbindən və (qiyamət günü çəkiləcək) pis haqq-hesabdan qorxarlar.” [11] – [məsəli də] dediklərimizə bir dəlildir. Və amma rəhbət məna baxımından xəşiyyətə yaxındır: Rəbbindən qorxanlar doğru yola və mərhəmətə nail olacaqlar.” [12] Salik riza dərəcəsinə çatdığında onun xofu əmin-amanlığa çevrilər.
“İman gətirib imanlarını zülmə qarışdırmayanlar əmin-amanlıqdadırlar. Haqq yola yönəlmişlər də onlardır!” [13]
Nə acı bir işdən nigaran olarlar, nə də xoş bir işə rəğbət göstərərlər. Bu əmin-amanlıq kamalın səbəbinə olur, [çünki] öncə söylədiyimiz əmin-amanlıq nöqsana görə idi. Bu əmin-amanlığa sahib olanın xəşiyyəti də olur, o vaxta qədər ki, vəhdət nəzəri təcəlla tapır və belə olan halda xəşiyyətdən də bir əsər-əlamət qalmır, çünki xəşiyyət kəsrətin [14] tələblərindəndir.

[1] “Ali-İmran”, 175.
[2] Malixuliya − Malixulaya − Melanxoliya. Yunan mənşəli söz kimi ərəb dilinə daxil olmuşdur. Orta əsrlər təbabətində (psixologiyada) bir növ psixoloji xəstəlik kimi göstərilir. Qara ödün çoxluğundan əmələ gələn qəm-qüssəyə deyirdilər. Qüssəyə dalmaq, iştəhasızlıq, sayıqlama, könül naxoşluğu, qarabasma malixuliyanın əsas əlamətlərindən sayılır. Məhəmməd Yusif Şirvaninin “Tibbnamə” əsərində deyilir: “Maxulaya dediyimiz bir buxardır ki, buluda bənzər və bulud dəxi günəşi necə qablar isə, bu dəxi insanın qəlbini qablayıb və əqlini zayil edib, hər nə gərəksə yabanə söylədər.”
Nəsirəddin Tusi də burada yersiz fikri narahatçılığı malixuliyanın əlaməti kimi göstərmişdir.
[3] “Zümər”, 16.
[4] “Zümər”, 22.
[5] “Əraf”, 99.
[6] “Yunus”, 62.
[7] Xof, xəşiyyət, rəhbət − Hər üç kəlmə lüğət baxımından eyni mə`nada olub qorxu məfhumunu verir, amma seyri-süluk əhli bu üç qorxunu bir-birindən fərqləndirib, ortaya çıxma amillərinə görə müxtəlif dərəcələrə ayırmışlar.
[8] “Fatir”, 28
[9] “Bəyyinə”, 8
[10] “Yunus”, 62.
[11] “Rəd”, 21.
[12] “Əraf”, 154.
[13] “Ənam”, 82.
[14] Kəsrət − çoxluq mə`nasında olub “vəhdətin” (yeganəlik, birlik, vahid) qarşısında dayanır.


Geri dön

♛ღ.ςԿαςτλหßαค.ღ♛

  • 24 avqust 2013 20:29
  • Məqalə: 67
  • Şərh: 6077
  • Bal:
[1] “Ali-İmran”, 175.
[2] Malixuliya − Malixulaya − Melanxoliya. Yunan mənşəli söz kimi ərəb dilinə daxil olmuşdur. Orta əsrlər təbabətində (psixologiyada) bir növ psixoloji xəstəlik kimi göstərilir. Qara ödün çoxluğundan əmələ gələn qəm-qüssəyə deyirdilər. Qüssəyə dalmaq, iştəhasızlıq, sayıqlama, könül naxoşluğu, qarabasma malixuliyanın əsas əlamətlərindən sayılır. Məhəmməd Yusif Şirvaninin “Tibbnamə” əsərində deyilir: “Maxulaya dediyimiz bir buxardır ki, buluda bənzər və bulud dəxi günəşi necə qablar isə, bu dəxi insanın qəlbini qablayıb və əqlini zayil edib, hər nə gərəksə yabanə söylədər.”
Nəsirəddin Tusi də burada yersiz fikri narahatçılığı malixuliyanın əlaməti kimi göstərmişdir.
[3] “Zümər”, 16.
[4] “Zümər”, 22.
[5] “Əraf”, 99.
[6] “Yunus”, 62.
[7] Xof, xəşiyyət, rəhbət − Hər üç kəlmə lüğət baxımından eyni mə`nada olub qorxu məfhumunu verir, amma seyri-süluk əhli bu üç qorxunu bir-birindən fərqləndirib, ortaya çıxma amillərinə görə müxtəlif dərəcələrə ayırmışlar.
[8] “Fatir”, 28
[9] “Bəyyinə”, 8
[10] “Yunus”, 62.
[11] “Rəd”, 21.
[12] “Əraf”, 154.
[13] “Ənam”, 82.
[14] Kəsrət − çoxluq mə`nasında olub “vəhdətin” (yeganəlik, birlik, vahid) qarşısında dayanır.

--------------------
(^_*)

-Kralica-

  • 18 avqust 2013 22:23
  • Məqalə: 696
  • Şərh: 8731
  • Bal:
{awards}
ttttwwwwkkkkkkk

--------------------




siyah gozlum

  • 18 avqust 2013 15:12
  • Məqalə: 1
  • Şərh: 2172
  • Bal:
{awards}
Eger momunsinise mende qorxun..........

^^Nazli^^

  • 18 avqust 2013 13:42
  • Məqalə: 134
  • Şərh: 7769
  • Bal:
{awards}
ALLAH razi olsunnn.......................

--------------------

..:Crystal:..

  • 18 avqust 2013 10:05
  • Məqalə: 61
  • Şərh: 7273
  • Bal:
{awards}
ALLAH RZI OLSUN

--------------------

Renesme

  • 17 avqust 2013 23:39
  • Məqalə: 8
  • Şərh: 2272
  • Bal:
{awards}
.....Allah razi olsun.....

--------------------

Sweat girl

  • 17 avqust 2013 22:33
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 729
  • Bal:
{awards}
Allah razi olsun

...BARSA FANATI....

  • 17 avqust 2013 21:35
  • Məqalə: 605
  • Şərh: 11803
  • Bal:
{awards}
ALLAH razi olsun...

-chanel-

  • 17 avqust 2013 21:18
  • Məqalə: 136
  • Şərh: 6230
  • Bal:
{awards}
ALLAH razi olsun......................

Naza_Hostedka

  • 17 avqust 2013 17:17
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 332
  • Bal:
{awards}
ALLAH razı olsun

--------------------
Axmaq həmişə öndə dayanir ki, hami onu göre bilsin, ağıllı ise həmişə arxada dayanır ki, hamini göre bilsin.

R_U_S_A_L_K_A

  • 17 avqust 2013 15:15
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 133
  • Bal:
{awards}
ALLAH razı olsun

★Angelocka★

  • 17 avqust 2013 15:11
  • Məqalə: 118
  • Şərh: 8882
  • Bal:
{awards}
Allah komeyiniz olsun,tewekkurler.

--------------------
Her aşk bir gün bitermiş. Onlar daha Galatasaray aşkını görmemiş.

۞(S)pea(R)۞

  • 17 avqust 2013 15:05
  • Məqalə: 73
  • Şərh: 2068
  • Bal:
{awards}
Allah razi olsun

--------------------
1 milyon abune ^_^

ADA GirL

  • 17 avqust 2013 15:02
  • Məqalə: 32
  • Şərh: 4750
  • Bal:
{awards}
Allah komeyiniz olsun,tewekkurler.

Optimistka Ilicka

  • 17 avqust 2013 14:57
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 708
  • Bal:
{awards}
ALLAH RAZI OLSUN

--------------------
UzUm GuLe BIlEr IcIMi KIm BiLE bIlERki?!?!

''Niye uzgunsen?''- sualina cavab axtarmaqdan ve bunu gizletmek uchun gulumsemekden yorulmusham

★Angelocka★

  • 17 avqust 2013 14:41
  • Məqalə: 118
  • Şərh: 8882
  • Bal:
{awards}
Allah razi olsun!!1

--------------------
Her aşk bir gün bitermiş. Onlar daha Galatasaray aşkını görmemiş.

LeLLi

  • 17 avqust 2013 14:41
  • Məqalə: 166
  • Şərh: 3306
  • Bal:
{awards}
ALLAH razı olsun

--------------------

pessimistka hebibe

  • 17 avqust 2013 14:35
  • Məqalə: 8
  • Şərh: 5629
  • Bal:
{awards}
ALLAH RAZI OLSUNNNNN

★CiM_BoM★

  • 17 avqust 2013 14:32
  • Məqalə: 7
  • Şərh: 1132
  • Bal:
{awards}
“Rəbbindən və (qiyamət günü çəkiləcək) pis haqq-hesabdan qorxarlar.

--------------------

..:Crystal:..

  • 17 avqust 2013 14:24
  • Məqalə: 61
  • Şərh: 7273
  • Bal:
{awards}
ALLAH 1000-1000 RAZİ OLSUN

--------------------

lady anna

  • 17 avqust 2013 14:17
  • Məqalə: 26
  • Şərh: 2973
  • Bal:
{awards}
Allah razi olsun

--------------------

★SlaDkaya ciciwKa★

  • 17 avqust 2013 14:12
  • Məqalə: 2
  • Şərh: 929
  • Bal:
{awards}
Allah Razi olsun !

--------------------
Öyünecek Tipim Yok Ama ;
Çoğu Erkeğin İsteyipte Beceremediği ,

Anadan Gelmiş DELİKANLILIĞIM Var ALLAH'a Şükür . . !

happy day

  • 17 avqust 2013 13:54
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 108
  • Bal:
{awards}
allah razi olsun cann tewekkurler

--------------------
AYKA WIRINKA....

Roya_____

  • 17 avqust 2013 13:48
  • Məqalə: 734
  • Şərh: 26880
  • Bal:
{awards}
Allah razı olsun canfeel

^^KuKuLKa^^

  • 17 avqust 2013 13:48
  • Məqalə: 767
  • Şərh: 11559
  • Bal:
{awards}
ikinci werh menden Allah razi olsun..

--------------------

sky_girl

  • 17 avqust 2013 13:39
  • Məqalə: 6
  • Şərh: 1008
  • Bal:
{awards}
İlk serh menden tesekkurler

İnformasiya
Məqalələrə dərc olunan gündən etibarən 30 gün ərzində şərh yazmaq mümkündür.
 

Online

İstifadəçilər: 3
Qonaqlar: 47
Cəmi: 71

 

Top 10 Müəllif

Pıtırcık
Xəbərləri: 7
Cəmi: 388
 
Nergiz__Sirinova
Xəbərləri: 6
Cəmi: 332
 
Awk bir hayal
Xəbərləri: 4
Cəmi: 137
 
^^KuKuLKa^^
Xəbərləri: 2
Cəmi: 767
 
♦ ֆɛყмʊʀ ֆoռмɛZ ♦
Xəbərləri: 2
Cəmi: 1135
 
TacsizKRalica
Xəbərləri: 1
Cəmi: 1
 
evli.mutlu.cocuklu
Xəbərləri: 1
Cəmi: 1
 
anar2012
Xəbərləri: 1
Cəmi: 26
 
Mövlud Ağamməd
Xəbərləri: 1
Cəmi: 20
 
Zerif85
Xəbərləri: 1
Cəmi: 25
 
 
{slinks}