Haqq yolunu, haqq məcrasını necə tapaq?

 
Haqq yolunu, haqq məcrasını necə tapaq?


Dini ədəbiyyatda Allah-təalanın verdiyi işarələrlə insanın haqq yolu tapmasını hidayət adlandırırlar. Ərəb dilindən tərcümədə “bələdçilik etmək, yol göstərmək” mənalarını verir.

Hidayət etmək Allah-təalaya məxsus olan bir xüsusiyyətdir. Qurani-kərimdə Allah hidayət etmək vəzifəsinin hətta Peyğəmbərə də aid olmadığını bildirir: “İnsanları hidayət etmək sənin borcun deyil. Allah kimi istərsə, onu hidayət edər” (Bəqərə, 272). Quranda dönə-dönə vurğulanır ki, Allah-təala istədiyi bəndəsini hidayət edər, istədiyini də zəlalətə salıb azdırar: “Allah istədiyi kimsəni zəlalətə salar, istədiyini də hidayət edər. O, yenilməz qüvvət sahibi, hikmət sahibidir” (İbrahim, 4).

İslam alimləri hidayəti iki qrupa ayırmışlar: təkvini hidayət və təşrii hidayət.

Təkvini hidayət Allah-təala tərəfindən bütün canlılara fitrətən bəxş edilib. Quranda buyurulur: “Rəbbimiz hər şeyə öz xilqətini verən, sonra da onu hidayət edəndir” (Ta-Ha, 49-50). Məhz təkvini hidayətin sayəsində bütün canlılar (hətta heyvanlar və quşlar da) özlərinə lazım olan əlverişli həyat şəraitini tapır, təhlükədən xilas olurlar. İnsanın daxilində yerləşdirilmiş fitri allahpərəstlik hissi də təkvini hidayətin bir növüdür.

Təşrii hidayət yalnız insanlara xasdır. Əvvəla, Allah insana şüur verib ki, onun vasitəsilə haqqı batildən, pisi yaxşıdan ayırsın. İkincisi, insanlara peyğəmbərlər göndərmiş, müqəddəs kitablar nazil etmişdir. Bu dəvətlərə cavab verib-verməmək ixtiyarı insanın özünə məxsusdur. Bəziləri iman gətirib mömin olur, bəziləri isə hidayətə tabe olmayıb zəlaləti seçirlər. Quranda bu barədə buyuru-lur: “Biz onu (insanı) haqq yola hidayət etdik; istər minnətdar olsun, istər nankor” (İnsan, 3).

Bəzi tədqiqatçılar (məsələn, mərhum Ayətullahül-üzma Xoyi) isə hidayətin ayrı-ayrı şəxslərə münasibətdə də fərqli olduğunu söyləmişlər. Bu nəzəriyyəyə görə, Allahın hidayəti iki cürdür: ümumi və xüsusi hidayət. Təkvini və təşrii növlərə bölünən də ümumi hidayətdir. Lakin Allah öz bəndələri içindən bəzilərini xüsusi növ hidayətə layiq bilir. Bəzi mömin şəxsləri azğınlıqdan qorumaq üçün Allah onları daha qüvvətli dəlillərlə haqq yola yönəldir. Bir çox ayələrdə başqa insanlardan seçilərək hidayət olunduqları bildirilən şəxslər də məhz bunlardır: “(Allah) insanların bir qismini doğru yola yönəltdi, onların bir qismi isə azmağa layiq görüldü” (Əraf, 30). “Bizim uğrumuzda cihad edənləri öz yollarımıza qovuşduracağıq” (Ənkəbut, 69).

Hidayətə nail olmaq müəyyən dərəcədə insanın özündən də asılıdır. Əgər bir şəxs (və ya qövm) öz arzusu ilə günah girdabında qərq olmuşsa, Allah onu hidayət etməkdən vaz keçər. Quranda zalım, fasiq (günahkar) və kafir cəmiyyətlərin Allah tərəfindən hidayətə layiq görülmədiyi vurğulanır (Maidə, 51, 67; Tövbə, 80). Əksinə, mənəvi tərəqqi naminə çalışan, Allahın razılığını qazanmaq üçün zəhmət çəkən şəxsləri Allah-təala hidayət edər və onların hidayətini daha da gücləndirər: “Kim Allaha iman gətirsə, (Allah) onun qəlbini hidayət edər” (Təğabün, 11). “Hidayət olanlara gəldikdə isə, Allah onların hidayətini daha da artırar və onlara təqvalarının mükafatını verər” (Mühəmməd, 17). Bəziləri bu növ hidayəti tövfiqi (qazanılan) hidayət adlandırmışlar.

Qurani-kərimin ilk sürəsində müsəlmanlar Allahdan istəyirlər ki, onları doğru yola hidayət etsin: “Bizi doğru yola yönəlt! Nemət verdiyin kəslərin yoluna. Qəzəbə düçar olmuşların və (haqdan) azmışların yoluna yox!” (Fatihə, 6).


Geri dön

Samir_Wuvalan

  • 23 oktyabr 2013 13:03
  • Məqalə: 62
  • Şərh: 12318
  • Bal:
Təşəkkürlər

--------------------

ღ★Yağmur★ღ

  • 14 oktyabr 2013 14:51
  • Məqalə: 1135
  • Şərh: 6725
  • Bal:
{awards}
Təşəkkürlər

--------------------
Dəyərli LeGenD.Az ailəm, mən saytdan gedirəm. Səbəb təhsilimə görədi...Sizi çox istəyirəm mənim üçün burda həqiqətən doğma insanlar var...2 ildən çox əziyyətim var burda və buranı tərk etmək mənim üçün həqiqətəndə çox çətindir...Yaxşı pis günlərimiz olub burda. Çalışmışam ki, heç birinizə haqsızlıq etməyim və etməmişəmdə...kimnsədə etməsinə yol verməmişəm bilənlər bilir(bilməyənlər elə o düşüncədə də qalacaqlar onsuzda nə etsəndə hər kəsə yarana bilməzsən bu həyatda)...Tək-tək yazıb sağollaşmayacam bağışlayın buna dözə bilmirəm çünki...Hamınız Allaha əmanət olun.Sizi unutmayacam:(

✵Дорогой✵

  • 14 oktyabr 2013 10:38
  • Məqalə: 727
  • Şərh: 7402
  • Bal:
{awards}
Dini ədəbiyyatda Allah-təalanın verdiyi işarələrlə insanın haqq yolu tapmasını hidayət adlandırırlar. Ərəb dilindən tərcümədə “bələdçilik etmək, yol göstərmək” mənalarını verir.

۞(S)pea(R)۞

  • 9 oktyabr 2013 12:37
  • Məqalə: 73
  • Şərh: 2068
  • Bal:
{awards}
Tesekkurler...

--------------------
1 milyon abune ^_^

winxclub_bloom

  • 6 oktyabr 2013 17:24
  • Məqalə: 155
  • Şərh: 6793
  • Bal:
{awards}
XEBER UCHUN TWKRLER

--------------------

ღ★Yağmur★ღ

  • 1 oktyabr 2013 18:10
  • Məqalə: 1135
  • Şərh: 6725
  • Bal:
{awards}
Allah razı olsun bacı

--------------------
Dəyərli LeGenD.Az ailəm, mən saytdan gedirəm. Səbəb təhsilimə görədi...Sizi çox istəyirəm mənim üçün burda həqiqətən doğma insanlar var...2 ildən çox əziyyətim var burda və buranı tərk etmək mənim üçün həqiqətəndə çox çətindir...Yaxşı pis günlərimiz olub burda. Çalışmışam ki, heç birinizə haqsızlıq etməyim və etməmişəmdə...kimnsədə etməsinə yol verməmişəm bilənlər bilir(bilməyənlər elə o düşüncədə də qalacaqlar onsuzda nə etsəndə hər kəsə yarana bilməzsən bu həyatda)...Tək-tək yazıb sağollaşmayacam bağışlayın buna dözə bilmirəm çünki...Hamınız Allaha əmanət olun.Sizi unutmayacam:(

Banned549678

  • 25 sentyabr 2013 14:38
  • Məqalə: 638
  • Şərh: 25427
  • Bal:
{awards}
ALLAH razi olsun cox sagolun

✰SLαTKαyα ŞεyTαηKα✰

  • 25 sentyabr 2013 00:35
  • Məqalə: 985
  • Şərh: 11804
  • Bal:
{awards}
ALLAH RAZI OLSUN

--------------------

melek_19

  • 24 sentyabr 2013 22:30
  • Məqalə: 42
  • Şərh: 14686
  • Bal:
{awards}
Allah razi olsun

--------------------

Banned549678

  • 24 sentyabr 2013 20:40
  • Məqalə: 638
  • Şərh: 25427
  • Bal:
{awards}
tewekkurler meqaleye gore

ღNəmLi kiprikღ

  • 24 sentyabr 2013 19:08
  • Məqalə: 235
  • Şərh: 7776
  • Bal:
{awards}
allah razi olsun.....

Elza Hüseynli

  • 24 sentyabr 2013 19:05
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 6147
  • Bal:
{awards}
Allah Razı Olsun

Roya_____

  • 24 sentyabr 2013 18:23
  • Məqalə: 734
  • Şərh: 26880
  • Bal:
{awards}
Allah razı olsun wırınım

İnformasiya
Məqalələrə dərc olunan gündən etibarən 30 gün ərzində şərh yazmaq mümkündür.
 

Online

İstifadəçilər: 6
Qonaqlar: 54
Cəmi: 81

 

Top 10 Müəllif

Pıtırcık
Xəbərləri: 26
Cəmi: 481
 
♔Hе важно∞
Xəbərləri: 11
Cəmi: 43
 
Nergiz__Sirinova
Xəbərləri: 4
Cəmi: 376
 
.::şirin_qız::.
Xəbərləri: 3
Cəmi: 28
 
♦ ֆɛყмʊʀ ֆoռмɛZ ♦
Xəbərləri: 2
Cəmi: 1141
 
SweeTy_
Xəbərləri: 2
Cəmi: 579
 
^^KuKuLKa^^
Xəbərləri: 1
Cəmi: 773
 
 
{slinks}