Görmədiyini bilmədiyini danışmaq

 
Görmədiyini bilmədiyini danışmaq


İnsanın görmədiyi, bilmədiyi hadisələr haqqında danışması doğrudur?
İnsan yaradılış baxımından ictimai varlıqdır; cəmiyyətdə yaşayır, toplumun bir fərdi kimi, vəzifəsini yerinə yetirərək həm öz həyatını davam etdirir, həm də başqaları üçün faydalı olur. Qurani-Kərimin: “Ey insanlar! Biz sizi bir kişi və bir qadından yaratdıq. Sonra bir-birinizi tanıyasınız deyə, sizi millətlərə və xalqlara ayırdıq”[1] məallı ayəsi insanın ictimai varlıq olduğuna işarə edir. İnsanı dünyaya gətirən ailə həyatı da onun ictimai varlıq olduğunu göstərir.

Cəmiyyət həyatının bir sıra tələbləri vardır. Məsələn, ətrafdakı insanlar haqqında gözəl düşünmək. Buna hüsnü-zənn etmək də deyilir. İnsan hüsnü-zənn etməyə, gözəl düşünməyə borcludur. Bədbin və şəkkak (skeptik) insanlar hər kəsə və hər şeyə şübhə ilə baxırlar. Bu cür adamlar maddi mənafeyini təmin etmək, yerini, vəzifəsini qorumaq naminə başqaları haqqında görmədiyi, bilmədiyi şeyləri danışmaqdan utanmırlar. Hətta kiminsə arxasınca danışmağı öz mövqeyini möhkəmlətmək üçün fürsət bilirlər. Qurani-Kərim: “(Ey insan!) Bilmədiyin bir şeyin ardınca getmə (bacarmadığın bir işi görmə, bilmədiyin bir sözü də demə). Çünki qulaq, göz və ürək – bunların hamısı (sahibinin etdiyi əməl, dediyi söz barəsində) sorğu-sual olunacaqdır”,[2] – buyurur. Bir məsələ haqqında dəqiq məlumatımız yoxdursa, sui-zənlə qərar verməməli, bu düşüncə ilə insanların şəxsi həyatını araşdırmamalıyıq. Qurani-Kərimdə: “Ey iman edənlər! Çox zənnə-gümana qapılmaqdan çəkinin. Şübhəsiz ki, zənnin bəzisi (heç bir əsası olmayan zənn) günahdır. (Bir-birinizin eyibini, sirrini) arayıb axtarmayın”,[3] – buyurulur. Peyğəmbərimiz də: “Hər kəs Allaha hüsnü-zənn bəsləsin”,[4]– buyurur.

Ayə və hədislərdən göründüyü kimi, bir insanın başqaları haqqında gözəl düşünməsi, görmədiyi və bilmədiyi mövzularda danışmaması onun əngin əxlaq və fəzilətindən xəbər verir. İctimai həyatın təməllərini sarsıdan əməllərdən biri də insanların arxasınca pis şeylər danışmaqdır. Bu iradəni ortaya qoymaqla insan Allah qatında mükafat qazanır..

Pis vərdişə yoluxmuş bir adam hamıya bu gözlə baxır, elə bilir ki, ətrafdakı insanlar da onun kimidir. Məsələn, işi-gücü oğurluq olan bir adam bir qapı gördümü, dərhal onu necə açacağı haqda fikirləşir. Yolda gəzərkən bir dükanın qapısına gözucu baxan bir nəfəri görən kimi onun oğru olduğunu düşünür. Çünki onun işi-peşəsi ev yarıb oğurluq etməkdir, başqa şey düşünə bilmir, ona görə də insanları da özü kimi oğru sanır.

Bir lətifə var: İki kor birlikdə səhər yeməyi yeyərkən biri o birinə: “Zeytunları iki-iki yemə”, – deyir.

O biri kor da:

‒ Haradan bildin, iki-iki yeyirəm? – deyə soruşur.

‒ Çünki mən də iki-iki yeyirəm.

Qəlbində mərəz olanlar da belədir; hər kölgəni əsl hesab edir, hər ehtimalı həqiqət sanırlar. Görüb eşitdikləri ən xırda şeyləri böyüdüb, şişirdib qarışqadan fil düzəldirlər. Qulaqla eşidib, gözlə gördükləri şeyləri qəlb qazanında əridib fərqli qəliblərə tökür və bunları dəqiq məlumat kimi dəyərləndirib onların əsasında hökmlər verirlər. Sonra da bu yanlış hökmlərlə insanları ittiham edirlər.

Halbuki Allah Rəsulu: “Zəndən çəkinin. Çünki zənn sözlərin ən yalanıdır. Bir-birinizin şəxsi həyatı ilə məşğul olmayın, bir-birinizin sözlərinə xəlvətcə qulaq asmayın, bir-birinizlə rəqabət aparmayın, bir-birinizə paxıllıq etməyin, bir-birinizə kin bəsləməyin və əlaqələri kəsməyin, ey Allahın qulları, qardaş olun!”[5] – buyurmuş, başqalarının əməllərini araşdırmaqdan, sui-zəndən və qardaşlığa kölgə salan hər cür hərəkət və davranışdan uzaq durmağı tövsiyə etmişdir.

Zəmanəmizin ən mühüm mənəvi-əxlaqi mərəzlərindən biri də sui-zəndir. Hətta sui-zənn inanclı insanların belə rahatlıqla işlədiyi günahdır. Bəzi insanlar elə sanır ki, barələrində pis danışılırsa və qeybətləri edilirsə, buna cavab verməyə haqları var. Bilmirlər ki, günah günahdır. İnsanların çoxunun eyni günahı işləməsi həmin əməlin mahiyyətini dəyişmir və onu işləməyə əsas vermir. Qurani-Kərimdə: “Bir topluluğun sizə etdiyi zülm, bəslədiyi kin və nifrətə qarşı sizin də içinizdə böyütdüyünüz nifrət sizi ədalətsizliyə sövq etməsin”,[6] – buyurulmuşdur.

www.meneviyyat.az


Geri dön

Samir_Wuvalan

  • 23 oktyabr 2013 13:02
  • Məqalə: 62
  • Şərh: 12321
  • Bal:
Təşəkkürlər

--------------------

ღ★Yağmur★ღ

  • 14 oktyabr 2013 14:47
  • Məqalə: 1135
  • Şərh: 6725
  • Bal:
{awards}
Təşəkkürlər

--------------------
Dəyərli LeGenD.Az ailəm, mən saytdan gedirəm. Səbəb təhsilimə görədi...Sizi çox istəyirəm mənim üçün burda həqiqətən doğma insanlar var...2 ildən çox əziyyətim var burda və buranı tərk etmək mənim üçün həqiqətəndə çox çətindir...Yaxşı pis günlərimiz olub burda. Çalışmışam ki, heç birinizə haqsızlıq etməyim və etməmişəmdə...kimnsədə etməsinə yol verməmişəm bilənlər bilir(bilməyənlər elə o düşüncədə də qalacaqlar onsuzda nə etsəndə hər kəsə yarana bilməzsən bu həyatda)...Tək-tək yazıb sağollaşmayacam bağışlayın buna dözə bilmirəm çünki...Hamınız Allaha əmanət olun.Sizi unutmayacam:(

✵Дорогой✵

  • 14 oktyabr 2013 10:36
  • Məqalə: 727
  • Şərh: 7402
  • Bal:
{awards}
Allah razı olsun

۞(S)pea(R)۞

  • 9 oktyabr 2013 12:35
  • Məqalə: 73
  • Şərh: 2068
  • Bal:
{awards}
Tesekkurler...

--------------------
1 milyon abune ^_^

winxclub_bloom

  • 6 oktyabr 2013 17:21
  • Məqalə: 155
  • Şərh: 6793
  • Bal:
{awards}
BOYUK GUNAHDI HEM DE EGER YALAN DANISHIRSANSA ONUN HAQQINA GIRMISH OLURSAN

--------------------

ღ★Yağmur★ღ

  • 1 oktyabr 2013 18:07
  • Məqalə: 1135
  • Şərh: 6725
  • Bal:
{awards}
Allah razı olsun

--------------------
Dəyərli LeGenD.Az ailəm, mən saytdan gedirəm. Səbəb təhsilimə görədi...Sizi çox istəyirəm mənim üçün burda həqiqətən doğma insanlar var...2 ildən çox əziyyətim var burda və buranı tərk etmək mənim üçün həqiqətəndə çox çətindir...Yaxşı pis günlərimiz olub burda. Çalışmışam ki, heç birinizə haqsızlıq etməyim və etməmişəmdə...kimnsədə etməsinə yol verməmişəm bilənlər bilir(bilməyənlər elə o düşüncədə də qalacaqlar onsuzda nə etsəndə hər kəsə yarana bilməzsən bu həyatda)...Tək-tək yazıb sağollaşmayacam bağışlayın buna dözə bilmirəm çünki...Hamınız Allaha əmanət olun.Sizi unutmayacam:(

Banned549678

  • 25 sentyabr 2013 14:28
  • Məqalə: 638
  • Şərh: 25427
  • Bal:
{awards}
ALLAH razi olsun cox sagolun

-chanel-

  • 25 sentyabr 2013 13:36
  • Məqalə: 136
  • Şərh: 6230
  • Bal:
{awards}
___ _ ___ _ ___ _ ___ALLAH RaZI oLSuN___ _ ___ _ ___ _ ___

✰SLαTKαyα ŞεyTαηKα✰

  • 25 sentyabr 2013 00:31
  • Məqalə: 985
  • Şərh: 11804
  • Bal:
{awards}
ALLAH RAZI OLSUN

--------------------

melek_19

  • 24 sentyabr 2013 22:21
  • Məqalə: 42
  • Şərh: 14686
  • Bal:
{awards}
Allah razi olsun

--------------------

^Peri MaSali^

  • 24 sentyabr 2013 21:48
  • Məqalə: 42
  • Şərh: 3934
  • Bal:
{awards}
ALLAH RAZI OLSUN.............................

Milyonerka

  • 24 sentyabr 2013 20:45
  • Məqalə: 43
  • Şərh: 5133
  • Bal:
{awards}
ALLAH Razi Olsun

--------------------
gűиdűzłєr ңєr қєsi gűłdűrєи sözűм söңpєтім, axsнамłar özűмü agładаи dєяdім vаr мєиiм ..

Fatime_19

  • 24 sentyabr 2013 20:44
  • Məqalə: 1
  • Şərh: 521
  • Bal:
{awards}
Allah razi olsun

--------------------
HEDEFI OLMAYAN GEMIYE,HEC BIR RUZGAR YARDIM EDEMEZ!

Banned549678

  • 24 sentyabr 2013 20:35
  • Məqalə: 638
  • Şərh: 25427
  • Bal:
{awards}
tewekkurler meqaleye gore

Dikaya_Kavkazka

  • 24 sentyabr 2013 20:26
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 2791
  • Bal:
{awards}
ALLAH razi olsun.Bele meqalelerin sayi artilsa Ela olar.

Neftci 2013

  • 24 sentyabr 2013 19:12
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 24
  • Bal:
{awards}
İki kor birlikdə səhər yeməyi yeyərkən biri o birinə: “Zeytunları iki-iki yemə”, – deyir.

O biri kor da:

‒ Haradan bildin, iki-iki yeyirəm? – deyə soruşur.

‒ Çünki mən də iki-iki yeyirəm.




tesekkurler

Elza Hüseynli

  • 24 sentyabr 2013 18:52
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 6147
  • Bal:
{awards}
Allah Razı Olsunnnnnnn

ღNəmLi kiprikღ

  • 24 sentyabr 2013 18:50
  • Məqalə: 235
  • Şərh: 7776
  • Bal:
{awards}
allah razi olsun....

Roya_____

  • 24 sentyabr 2013 18:25
  • Məqalə: 734
  • Şərh: 26880
  • Bal:
{awards}
Allah razı olsun wırınım

Banned549678

  • 24 sentyabr 2013 18:21
  • Məqalə: 638
  • Şərh: 25427
  • Bal:
{awards}
ALLAH razi olsun sirin meleyim

İnformasiya
Məqalələrə dərc olunan gündən etibarən 30 gün ərzində şərh yazmaq mümkündür.
 

Online

İstifadəçilər: 0



Qonaqlar: 21
Cəmi: 32

 

Top 10 Müəllif

Pıtırcık
Xəbərləri: 7
Cəmi: 455
 
♔Hе важно∞
Xəbərləri: 3
Cəmi: 33
 
 
{slinks}