Tövhid və onun dərəcələri (V hissə)

 
Tövhid və onun dərəcələri (V hissə)

İbadətdə tövhid

Tövhidin növbəti mərhələsi “tövhidi-ibadi”, yəni “ibadətdə tövhid” adlanır. Bu, tövhidin ən mühüm mərhələsidir. Bütün peyğəmbərlər, övliyalar əsasən ibadətdə tövhidi təbliğ etmiş, bunun üzərində ciddi durmuş, insanları ibadətdə şirkdən təmizləməyə çalışmışlar. Qurani-kərimdə buyurulur: “Onlara əmr edilmişdir ki, Allaha – dini yalnız Ona məxsus edərək, batildən haqqa (İslama) dönərək – ibadət etsinlər, namaz qılıb zəkat versinlər. Doğru-düzgün din budur!” (Bəyyinə, 5). İbadətdə tövhidi fərqləndirən cəhətlərdən biri də budur ki, tövhidin digər mərhələləri (zatda, sifətdə və feildə tövhid) əsasən nəzəri xarakter daşıyır. Bunlar Allahı daha yaxşı və düzgün tanımaq üçün lazımdır. Amma ibadətdə tövhid əməli məzmuna malikdir. İnsan ibadətdə tövhid məqamına yetməlidir ki, Allaha doğru-düzgün ibadət etməyin qaydasını bilsin və ibadətini batil etməsin.

Bununla yanaşı qeyd edək ki, ibadətdə tövhid hal-hazırda bəzi radikal qüvvələrin də xüsusi israrla təbliğ etdikləri və başqa don geyindirməyə çalışdıqları əsas mövzulardan biridir. Ona görə də, bu məsələdə xüsusilə diqqətli olmaq lazımdır.

İbadətdə rövhidin mənasını qısa şəkildə belə ifadə edə bilərik: müsəlman hər zaman yalnız Allaha ibadət etməli, pərəstişdə Ona şərik tutmamalıdır. Xaliq və Rəbb yalnız Allah olduğundan, ibadətə layiq olan da yalnız Odur.

İbadətdə tövhidin pozulduğu bəzi hallara misal olaraq bunları göstərə bilərik: Bəzən insanlar cahillik üzündən dini ocaqlarda və ziyarətgahlarda dəfn edilən şəxslərin ruhundan birbaşa nə isə istəyirlər. Bu, yanlış hərəkətdir. Əslində dinimizə görə, bütün ibadət və dualar Allaha ünvanlanmalıdır. Çünki Allahın icazəsi olmadan heç bir hadisə baş verməz. Amma ibadətdə tövhid təvəssül anlayışına zidd deyil. İnsan müqəddəs şəxslərin ruhuna təvəssül edərək, yəni onlara bağlanaraq, onların ruhunu vasitəçi qərar verərək Allahdan nə isə istəyə bilər. Müqəddəs məkanları ziyarət edərkən, orada uyuyan şəxsin hörməti xatirinə Allaha dua etmək və onları Allahla öz aranda vasitəçi bilmək dinimiz baxımından caiz (icazəli) hərəkətdir.

İslam böyükləri ibadətdə tövhid mövzusunda çox həssaslıqla davranmış, çaşqınlıq yaradan fikir və hərəkətlərdən insanları uzaq tutmağa çalışmışlar. Hətta onlar “tövhidə ziddir və radikal düşüncəli şəxslərdə səhv təsəvvür yarada bilər” deyə, müqəddəs məkanlarda məzarların qarşısında namaz qılan, ziyarətgahların qapısında yeri öpən, böyük alimlərin və müctəhidlərin qarşısında səcdəyə qapanan adamlara qarşı sərt davranır, onları tənbeh edirdilər.

İbadətdə tövhid prinsipinə zidd olan hallarla ciddi şəkildə mübarizə aparan alimlərdən biri də mərhum Ayətullahül-üzma Seyyid Hüseyn Birucerdi idi. Onun mərcəiyyəti dövründə (XX-ci əsrin 50-60-cı illəri) vəhhabi əqidəsi müsəlman dünyasında əvvəlkinə nisbətən xeyli sürətlə yayılmaqda idi. Xüsusilə, Səudiyyə Ərəbistanında və Misirdə bu ideologiyanı müdafiə edənlər çoxluq təşkil edirdilər. Seyyid Birucerdi onların əlinə bəhanə verməmək üçün müsəlmanları cahil və nadan hərəkətlərdən çəkindirir, şirk kimi tanınan əməllərdən uzaq durmağa səsləyirdi. Xalq arasında yayılan və mövhumatdan qaynaqlanan bəzi adət-ənənələr də alimin tənqid hədəfinə çevrilmişdi. Deyirlər ki, bir dəfə Seyyid Birucerdidən xahiş edirlər ki, qənd parçasına dua oxuyub üfürsün və sonra təbərrük kimi camaata versin. O zamanlar xalq içində bu kimi əməllər dəbdə idi və savadsız insanlar bu yolla şəfa tapacaqlarını düşünürdülər. Seyyid Birucerdi bu sözü eşidəndə narahat olur, bu hərəkətin səhv olduğunu bildirir. Deyir ki, bunun əvəzində mən sizin üçün İslamda caiz olan başqa bir hərəkəti edə bilərəm. Alim, ona verilən qənd parçasını öz dodaqlarına sürtüb, bu yolla onu təbərrük halına gətirir, sonra yanındakılara verir. Bu, İslam tarixindən də bilindiyi kimi icazə verilən bir təbərrük üsuludur. Peyğəmbərimiz qidanı öz mübarək ağzına sürtər, bəzən ağzının suyu ilə isladar və sonra təbərrük kimi səhabələrə verərdi. Həmçinin, o həzrət buyurub ki, “möminin yeməyinin artığında (yəni möminin ağzı dəyən qidada) yetmiş dərdin şəfası var”. Tövhidin heç bir mərhələsi ilə, o cümlədən, ibadətdə tövhidlə bunun ziddiyyəti yoxdur.


Geri dön

вคɴค iкiмizi คɴlคт ❤

  • 11 yanvar 2014 23:25
  • Məqalə: 665
  • Şərh: 18421
  • Bal:

çox sağolun məqaləyə görə

AyliN BunyaminovA

  • 2 yanvar 2014 19:54
  • Məqalə: 385
  • Şərh: 5043
  • Bal:
{awards}
teshekkurler

--------------------
ܨܓܓܨܓܓ✍

Banned549678

  • 2 yanvar 2014 13:32
  • Məqalə: 638
  • Şərh: 25427
  • Bal:
{awards}
Sagolunnnn ALLAH razi olsun

^^KuKuLKa^^

  • 1 yanvar 2014 19:48
  • Məqalə: 767
  • Şərh: 11559
  • Bal:
{awards}
♔♔Twkler meqale ucun♔♔

--------------------

^^Nazlı Şeytan^^

  • 1 yanvar 2014 18:48
  • Məqalə: 254
  • Şərh: 8643
  • Bal:
{awards}
Allah razi olsun

вคɴค iкiмizi คɴlคт ❤

  • 1 yanvar 2014 18:32
  • Məqalə: 665
  • Şərh: 18421
  • Bal:
{awards}
TəşəκκürLər

вคɴค iкiмizi คɴlคт ❤

  • 1 yanvar 2014 16:19
  • Məqalə: 665
  • Şərh: 18421
  • Bal:
{awards}
tewekkurler.......

Banned549678

  • 1 yanvar 2014 15:49
  • Məqalə: 638
  • Şərh: 25427
  • Bal:
{awards}
ALLAH razi olsun cox sagolun

AYKA ŞOKOLADKA

  • 1 yanvar 2014 15:39
  • Məqalə: 57
  • Şərh: 1155
  • Bal:
{awards}
allah razi olsun

--------------------

melek_19

  • 1 yanvar 2014 14:41
  • Məqalə: 42
  • Şərh: 14686
  • Bal:
{awards}
Allah razi olsun

--------------------

ShคмKiʀKค

  • 1 yanvar 2014 14:22
  • Məqalə: 74
  • Şərh: 5636
  • Bal:
{awards}
tewekkurer

Allahi_Unutma

  • 1 yanvar 2014 14:18
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 0
  • Bal:
{awards}
İbadətdə rövhidin mənasını qısa şəkildə belə ifadə edə bilərik: müsəlman hər zaman yalnız Allaha ibadət etməli, pərəstişdə Ona şərik tutmamalıdır. Xaliq və Rəbb yalnız Allah olduğundan, ibadətə layiq olan da yalnız Odur.

Allah razi olsun

ღKiRaZ MeVsİmCiღ

  • 1 yanvar 2014 14:15
  • Məqalə: 316
  • Şərh: 5498
  • Bal:
{awards}
Allah Razi Olsun

--------------------

Aydan95

  • 1 yanvar 2014 14:05
  • Məqalə: 39
  • Şərh: 2833
  • Bal:
{awards}
Allah razi olsun

aska rico

  • 1 yanvar 2014 13:40
  • Məqalə: 158
  • Şərh: 7181
  • Bal:
{awards}
tesekkurler

--------------------

^^KuKuLKa^^

  • 1 yanvar 2014 13:06
  • Məqalə: 767
  • Şərh: 11559
  • Bal:
{awards}
ALLAH razi olsun

--------------------

♛ღ.ςԿαςτλหßαค.ღ♛

  • 1 yanvar 2014 12:55
  • Məqalə: 67
  • Şərh: 6077
  • Bal:
{awards}
[center][center]Allah Razi Olsun !!!

--------------------
(^_*)

^_^

  • 1 yanvar 2014 12:53
  • Məqalə: 2
  • Şərh: 3316
  • Bal:
{awards}
Tövhidin növbəti mərhələsi “tövhidi-ibadi”, yəni “ibadətdə tövhid” adlanır. Bu, tövhidin ən mühüm mərhələsidir. Bütün peyğəmbərlər, övliyalar əsasən ibadətdə tövhidi təbliğ etmiş, bunun üzərində ciddi durmuş, insanları ibadətdə şirkdən təmizləməyə çalışmışlar. Qurani-kərimdə buyurulur: “Onlara əmr edilmişdir ki, Allaha – dini yalnız Ona məxsus edərək, batildən haqqa (İslama) dönərək – ibadət etsinlər, namaz qılıb zəkat versinlər. Doğru-düzgün din budur!”

İnformasiya
Məqalələrə dərc olunan gündən etibarən 30 gün ərzində şərh yazmaq mümkündür.
 

Online

İstifadəçilər: 0



Qonaqlar: 17
Cəmi: 33

 

Top 10 Müəllif

Pıtırcık
Xəbərləri: 7
Cəmi: 388
 
Nergiz__Sirinova
Xəbərləri: 6
Cəmi: 333
 
Awk bir hayal
Xəbərləri: 4
Cəmi: 137
 
^^KuKuLKa^^
Xəbərləri: 2
Cəmi: 767
 
♦ ֆɛყмʊʀ ֆoռмɛZ ♦
Xəbərləri: 2
Cəmi: 1135
 
TacsizKRalica
Xəbərləri: 1
Cəmi: 1
 
evli.mutlu.cocuklu
Xəbərləri: 1
Cəmi: 1
 
anar2012
Xəbərləri: 1
Cəmi: 26
 
Mövlud Ağamməd
Xəbərləri: 1
Cəmi: 20
 
Zerif85
Xəbərləri: 1
Cəmi: 25
 
 
{slinks}