Novruz Bayramınız Mübarək!

 
Novruz Bayramınız Mübarək!

Novruz Bayramını qeyd etmək təzə ili, baharın ilk gününü qarşılamaq deməkdir. Alimlərin fikrincə bu bayramın tarixi çox qədimdir. Qədim Vavilona`da bu bayram Nisanın (mart, aprel) 21-ci günü qeyd olunurdu və 12 gün davam edirdi. Bununla belə bu 12 günün hər birisinin öz ritualları (mərasim, ayin), öz Əyləncələri mövcud idi. İlk yazılı mənbədə qeyd olunur ki, Novruz Bayramı b.e.ə. 505-ci ildə yaranmışdır.

İslam xadimləri bu bayrama həmişə dini rəng verməyə çalışırlar. Ancaq Novruzun İslamdan da əvvəl yaranmasına görkəmli maarifçilərdən Firdovsi, Rudaki, Avisenna, Nizami, Sədi, Hafiz və başqaları da təsdiq edirlər. Novruz Bayramının yaranması tarixinə həsr olunmuş yazılardan Nizami`nin "Siyasətnamə"sini, Ömər Xəyyam`ın "Novruznamə"sini və başqalarını qeyd etmək olar.

Sovet dövründə Novruz Bayramı qeyri-rəsmi qeyd olunurdu, çünki hökümət orqanları buna icazə vermirdilər və insanları təqib edirdilər. Ancaq bütün bunlara baxmayaraq, əsrlərdən qalmış ənənələrə sadiq olaraq, hər bir azərbaycanlı ailəsi bu bayramı qeyd edirdi.

Təbiətin, həyatın oyanması Novruzdan başlanır və Azərbaycan xalqı bunu çox təntənəli və həm də hələ bir ay qalmışdan qeyd etməyə başlayır. Belə ki, hər həftənin ikinci günləri Su, Od, Torpaq və Axır Çərşənbə günləri qeyd olunur. Xalq mövhumatına əsasən birinci çərşənbə günü su və su mənbələri təzələnir və hərəkətə gəlir, ikinci od, üçüncü yer, dördüncü çərşənbə küləyin köməyi ilə ağaclar cücərir və baharın gəlməsindən xəbər verir. Xalq arasında elə təsəvvür yaranır ki, külək sudan da, oddan da, yerdən də güclüdür.

Çərşənbələrin içində ən vacibi axırıncı – Axır Çərşənbə axşamıdır. Həmin gün qədim ənənələrlə zəngin olur, bütün həyat tərzini əhatə edən, təzə ilə xoş arzular, ailəyə səadət, xoşbəxtlik və bütün bədbəxtlikdən uzaq olmaq arzulanır. Bütün evlərdə bayram süfrəsi açılır, cürbəcür yeməklər, əsasən aş, şirniyatlardan paxlava, şəkərbura, şəkərçörək, şorqoğal, badambura və s. bişirilir. Süfrədə "S" hərfi ilə başlanan yeddi növ xörək olmalıdır. Süfrəyə həmçinin sumax, sirkə, süd, səməni, səbzi və s., bunlardan başqa güzgü və şamlar, güzgünün üstünə boyanmış yumurtalar qoyulur. Bayram süfrəsində bayram xonçasının olması vacibdir. Xonçanın ortasında səməni, hər ailə üzvünə şam, boyadılmış yumurta qoyulur. Bunların da öz rəmzi mənası var: şam od, işıq deməkdir hansı ki, insanı bədnəzərdən qoruyur, güzgü aydınlıq rəmzidir. Ənənəyə görə bayramın ilk günü hamı öz evində olmalıdır. Ancaq uşaqlar ata-analarına baş çəkib, yenə də öz evlərinə qayıtmalıdırlar.

Bayram həm də qədim oyunlarla zəngindir. Xalqı tərənnüm edən yaradıcılığının bütün janrlarından ən çox nağıllar, hekayələr, dastanlar, lətifələr, məsxərələr və s. istifadə olunur. Qədim ənənələrdən "Xıdır İlyas" (məhsuldarlıq, çiçəklənmə rəmzi), "Kos-kosa" – meydan məzəli oyunu (baharın gəlməsi rəmzi) və falabaxmanı qeyd etmək olar.

Su və odla bağlı maraqlı ənənələr də var. Tonqallar qalanır və Novruzdan əvvəl Axırıncı Çərşənbə günü yaşından və cinsindən asılı olmayaraq, hamı tonqalın üstündən tullanmalıdır, özü də yeddi dəfə, ya bir tonqalın üstündən yeddi dəfə və ya yeddi tonqalın hərəsinin üstündən bir dəfə. Tullanmaqla bərabər bu sözlər də deyilir: "Sarılığım sənə, qırmızılığın mənə". Tonqal heç vaxt su ilə söndürülmür. Özü sönəndən sonra cavan oğlan və qızlar həmin tonqalın külünü yığıb, evdən kənar bir yerə, çölə atırlar. Bu o deməkdir ki, tonqalın üstündən tullanan bütün ailə üzvlərinin bədbəxtçiliyi atılan küllə birlikdə ailədən uzaqlaşdırılır.

Su ilə əlaqədar olan ənənələr Azərbaycan`da təzə illə bağlıdır. Təzə ildə axar suyun üstündən tullanmaqla, keçən ilin günahlarını yumuş olursan. Bundan başqa bütün ailə üzvləri ötən ilin axırıncı gecəsi, yatmazdan əvvəl biri-birinin üstünə su çiləyirlər. Deyilənə görə, Axırıncı Çərşənbə gecəsi bütün axar sular dayanır və hamı ona səcdə edir, hətta ağaclar da yerə əyilir. Əgər təzə il axşamı hər kəs bu sudan içərdisə, onlar təzə ildə bütün xəstəliklərdən uzaqlaşırdılar.

Novruzun ən yüksək zirvəsi köhnə il öz səlahiyyətlərini təzə ilə verəndə olur. Bu anda köhnə ənənəyə görə Novruzun şərəfinə top və tüfənglərdən yaylım atışları açılır. Hələ XIX əsrdə N.Dubrovin bu haqda belə yazmışdır: "Azərbaycan`da Baharın gəlməsini şəhər və kəndlərdə açılan yaylım atışları bildirirdi". Azəbaycan`da Novruz bayramı təntənəsinin iştirakçısı olan Adam Oleariy hələ 1637-ci ildə yazırdı: "Münəccim (astroloq) tez-tez astronomik cihaz və günəş saatı vasitəsi ilə günəşin hündürlüyünü təyin edərək, gündüzlə gecənin bərabərlişdiyi anda elan etdi: "Təzə il gəldi!" və elə bu anda yaylım atışları başlandı, şəhərin qüllələrindən və divarlardan musiqi sədaları ucaldı. Beləliklə Bahar bayramı başlandı".

Xalq arasında deyirlər: "Əgər bayram günü evdə olmasan, yeddi il dərbədər olacaqsan". Bir qayda olaraq, çöl qapıları bağlanmırdı. Təzə ilin birinci günü bütün gecə işıqlar söndürülmür, sönmüş od, işıq bədbəxtçilik əlamətidir.

Novruzu qeyd edərkən kəndlilər təzə ilin necə keçməyini - quru və yaxud yağışlı, məhsuldarlığın dərəcəsini təyin edirdilər. Ənənəyə görə Novruzun birinci günü – yaz, ikinci – yay, üçüncü – payız, dördüncü günü isə - qış sayırlar.

Novruz - bir bayram kimi baharın gəlməsi münasibəti ilə geniş miqyasda qeyd olunur və sevincli bir hala - qışın qurtarmasına və baharın gəliminə həsr olunur.

YENİ HƏYAT GƏTİRƏN, QƏLBLƏRİ SEVİNDİRƏN, ƏTRAFI GÖZƏLLƏŞDİRƏN, TƏBİƏTİ OYADAN, BAYRAMLARIN ƏN SEVİLƏNİ OLAN NOVRUZ BAYRAMINIZ MÜBARƏK OLSUN!!!


Geri dön

★Fi El★

  • 10 aprel 2014 00:35
  • Məqalə: 5
  • Şərh: 564
  • Bal:
Tewekur Edirem=)

BaNTiKLi_CiCiWKa:)

  • 21 mart 2014 17:15
  • Məqalə: 45
  • Şərh: 4260
  • Bal:
{awards}
Tewekkurler...

--------------------

sessiz deniz

  • 21 mart 2014 12:26
  • Məqalə: 410
  • Şərh: 6840
  • Bal:
{awards}
twklerrrrrrrrrrrrrrrrrr

^^Nazli^^

  • 21 mart 2014 11:18
  • Məqalə: 134
  • Şərh: 7769
  • Bal:
{awards}
YENİ HƏYAT GƏTİRƏN, QƏLBLƏRİ SEVİNDİRƏN, ƏTRAFI GÖZƏLLƏŞDİRƏN, TƏBİƏTİ OYADAN, BAYRAMLARIN ƏN SEVİLƏNİ OLAN NOVRUZ BAYRAMINIZ MÜBARƏK OLSUN!!!


Legend.az ailesi,haminizi novruz munasibeti ile urekden tebrik edirem

--------------------

ヅ Bad Girl ヅ

  • 21 mart 2014 09:59
  • Məqalə: 789
  • Şərh: 20377
  • Bal:
{awards}
Tebrik edirem hamini Novruz bayrami munasibeti ile...

--------------------

kitaykaa

  • 21 mart 2014 08:58
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 243
  • Bal:
{awards}
bayraminiz mubarek

✰Dгeaм✰

  • 20 mart 2014 23:26
  • Məqalə: 704
  • Şərh: 16043
  • Bal:
{awards}
Tebrik edirem hamini Novruz bayrami munasibeti ile...

.:.Esqi_Kerbela.:.

  • 20 mart 2014 22:56
  • Məqalə: 38
  • Şərh: 206
  • Bal:
{awards}
salam bayraminiz mubarek necesiz men yeniyem

bu arada burdaki yeke sekilleri nece qoyursuz bura menede deyinde zehmet olmasa

--------------------

ShoKKi_MoKKi

  • 20 mart 2014 22:38
  • Məqalə: 801
  • Şərh: 11794
  • Bal:
{awards}
Bayramınız Mübarək feel)

--------------------

Воровская

  • 20 mart 2014 21:51
  • Məqalə: 74
  • Şərh: 1356
  • Bal:
{awards}
herkesin bayrami mubuwdu caniwler

--------------------




DUYGULARIM

  • 20 mart 2014 21:48
  • Məqalə: 106
  • Şərh: 1008
  • Bal:
{awards}
LeGenD.Az-lilar Novruz Bayramınız Mübarək!

--------------------

Mən olmasamda,həyat davam edəcək...

Payız qoxulu

  • 20 mart 2014 21:25
  • Məqalə: 485
  • Şərh: 6443
  • Bal:
{awards}
haminin Novruz bayrami mubarek

--------------------

melek_19

  • 20 mart 2014 20:38
  • Məqalə: 42
  • Şərh: 14686
  • Bal:
{awards}
Bayraminiz mubarek!!!!!

--------------------

ヅ Bad Girl ヅ

  • 20 mart 2014 20:22
  • Məqalə: 789
  • Şərh: 20377
  • Bal:
{awards}
Bayramınız Mübarək əziz LeGenD.az ailəm

--------------------

men ve dunyam

  • 20 mart 2014 20:18
  • Məqalə: 93
  • Şərh: 3327
  • Bal:
{awards}
Legend.az -ailesini tebrik edirem.

--------------------
MEN GETDIM .HAMINIZ UCUN DARIXACAM . . .

Angry Boy

  • 20 mart 2014 20:00
  • Məqalə: 348
  • Şərh: 6251
  • Bal:
{awards}
Tebriklerrr

CaNimm

  • 20 mart 2014 19:57
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 33
  • Bal:
{awards}
qeseyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyy[hide][/hide] bully

--------------------
Eger meni dusunmek sene aci verecekse, Sen terefinden unudulmaga raziyam. Yeterki sen aci cekme :(

^Peri MaSali^

  • 20 mart 2014 19:50
  • Məqalə: 42
  • Şərh: 3934
  • Bal:
{awards}
Herkesin bayrami mubarek

_YaLaN_DuNyAm_

  • 20 mart 2014 19:35
  • Məqalə: 1
  • Şərh: 485
  • Bal:
{awards}
tewekkurlerrrr

--------------------
Bir gun olsem eyer, mezarimi cox qazsinlar. Mezarimin ustune sevdayildi yazsinlar. Bir gun sen olsen eyer yanimda basdirsinlar mezarimin usdune qovuwdular yazsinlar.

Banned549678

  • 20 mart 2014 19:24
  • Məqalə: 638
  • Şərh: 25427
  • Bal:
{awards}
GözəL LegenD.az aiLəm və cana yaxiN userLəri bayRaminiz mübaRək neçə beLe illərə =)Daim sevib seviLmək arzuSuylaaaa bayraminiZ mübarək ▪°○•●◇□◆■¤☆★♡♥○◇□☆★♥《●•□■•●°◇■☆★◆•○●■★♡♥◆•○■¤☆★♥°○•◆■¤☆☆《○●☆》♡¤◇□◆■¤☆★♡♥》●◇◆¤《●◇
■¤•◆¤■°☆¤◇○●♥★□●•◆■▪°○◇□○°◆■●◇◆■¤••▪□◆☆☆◇◆♥☆

PSIXOPATKA

  • 20 mart 2014 19:04
  • Məqalə: 160
  • Şərh: 12203
  • Bal:
{awards}
MENDE BUTUN TEBRIKLER QOWULUB DEYIREMKI BAYRAMINIZ MUBAREK tongue

--------------------

Kapriznaya Dəcəlka

  • 20 mart 2014 19:01
  • Məqalə: 90
  • Şərh: 2876
  • Bal:
{awards}
Bayram həm də qədim oyunlarla zəngindir. Xalqı tərənnüm edən yaradıcılığının bütün janrlarından ən çox nağıllar, hekayələr, dastanlar, lətifələr, məsxərələr və s. istifadə olunur. Qədim ənənələrdən "Xıdır İlyas" (məhsuldarlıq, çiçəklənmə rəmzi), "Kos-kosa" – meydan məzəli oyunu (baharın gəlməsi rəmzi) və falabaxmanı qeyd etmək olar.

--------------------

ღKiRaZ MeVsİmCiღ

  • 20 mart 2014 18:56
  • Məqalə: 316
  • Şərh: 5498
  • Bal:
{awards}
Bayramınız Mübarək əziz LeGenD.az ailəsi

★✰..BeLieBerKa..✰★

  • 20 mart 2014 18:46
  • Məqalə: 270
  • Şərh: 3639
  • Bal:
{awards}
bayramımız mübarək))

Orxan Abdullazadə

  • 20 mart 2014 18:45
  • Məqalə: 62
  • Şərh: 149
  • Bal:
{awards}
Hərkəsi Təbrik edirəm! Neçə neçə Novruzlara sağ-salamat.

Gun--ka

  • 20 mart 2014 18:45
  • Məqalə: 3
  • Şərh: 3128
  • Bal:
{awards}
Men de butun legend.az.ailesini,hem de meni tebrik edenleri),etmeyenleri)her kesin ailesini tebrik edirem...butun bayramlari bir-birinden gözel keçsin inşAllah..
aaamiiiin....

--------------------

BƏZƏN deyirəm ki ÇıXıM gedim buralardan sonra fikirləşirəmki hara qacib getsəmdə yenə özümdən qaça bilmərəmki(((((((

Elza Hüseynli

  • 20 mart 2014 18:34
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 6147
  • Bal:
{awards}
beyendim tesekkurler

ღ★ Firuzə ★ღ

  • 20 mart 2014 18:29
  • Məqalə: 359
  • Şərh: 9095
  • Bal:
{awards}
Hamının Novruz Bayramını təbrik edirəm ! İnşAllah hamının qəlblərindəki arzuları gerçəkləşər ! winked Üzünüzdən gülüş əksik olmasın əziz LeGenD.Azlılar :) Bütün Küsülülərdə barışsın !! recourse

--------------------

✰BeAuTiFuL✰

  • 20 mart 2014 18:28
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 0
  • Bal:
{awards}
NOVRUZ BAYRAMINIZ MUBAREK

__MB__

  • 20 mart 2014 18:19
  • Məqalə: 257
  • Şərh: 4378
  • Bal:
{awards}
Hamını bayramın təbrik edirəm

<< ƏvvəlkiSonraki >>
İnformasiya
Məqalələrə dərc olunan gündən etibarən 30 gün ərzində şərh yazmaq mümkündür.
 

Online

İstifadəçilər: 3
Qonaqlar: 41
Cəmi: 69

 

Top 10 Müəllif

Pıtırcık
Xəbərləri: 26
Cəmi: 481
 
♔Hе важно∞
Xəbərləri: 11
Cəmi: 44
 
Nergiz__Sirinova
Xəbərləri: 4
Cəmi: 376
 
.::şirin_qız::.
Xəbərləri: 3
Cəmi: 28
 
♦ ֆɛყмʊʀ ֆoռмɛZ ♦
Xəbərləri: 2
Cəmi: 1141
 
SweeTy_
Xəbərləri: 2
Cəmi: 579
 
^^KuKuLKa^^
Xəbərləri: 1
Cəmi: 772
 
 
{slinks}