Təsbeh digər dinlərdə

 
Təsbeh digər dinlərdə


XI, XII əsr qədim xristian kitab, freska və ikonalarında əllərində təsbeh tutan müqəddəslərin rəsmlərinə rast gəlmək mümkündür. Tədqiqatçılar bu və digər faktlara istinadla təsbehlərin yaradılmasını məhz həmin dövrə aid edirlər.

İlk xristian təsbehləri 33 muncuqdan ibarət olmuşdur. Çünki o dövrdə Fələstin xristianları arasında bu rəqəm İsa Məsihin bu dünyada 33 il ömür sürməsini xatırlatdığından müqəddəs sayılırmış.

Təsbehlərin dindar xristianların həyat tərzinə geniş şəkildə daxil olması isə Afon dağı rahiblərinin adı ilə bağlıdır. Onlar bu əşyaya dini-fəlsəfi yöndən yanaşıb, muncuqların sayını 100-ə çatdıraraq duaların və təzimlərin daha rahat sayılmasını təmin etmiş və beləliklə, xrisitan ənənəsinə yenilik gətirmişlər. Bu ənənə daha sonra digər pravoslav xristianlara da sirayət etmişdir. Hazırda pravoslıqda təsbeh rahiblərə «saç qırxma» ayini zamanı təqdim olunur və bu əşya məcazi mənada «Tanrı qalxanı» kimi qəbul edilir.

Katolik ənənəsində təsbehin yaranması isə səhra rahibi Pyotrun (Yeremit) 1099-cu ildə Qüdsü ziyarət etməsi ilə əlaqələndirilir. O, müqəddəs məkanları ziyarət edərkən, oradakı xristianlarda təsbehi görmüş və geri dönərkən onu özü ilə Qərb kilsəsinə gətirmişdir. Katoliklər arasında bu əşya müqəddəslərdən sayılan Dominikin «Təsbeh qardaşlığı» yaratmasından sonra daha da məşhurlaşmışdır. Təsbehlə xüsusi dua növü icad edən Dominik haqqında hətta əfsanə də yaranmışdır. Əfsanəyə görə, Müqəddəs Məryəm 1214-cü ildə onun gözünə görünərək təsbeh bağışlamışdır.

Katoliklər o dövrdə təsbehlə bağlı bayram da qeyd edirmişlər. Alman rəssamı Albrext Dürerin bunu əks etdirən «Təsbeh bayramı» adlı rəsm əsəri də vardır.

XI əsrdə Qərb xristianları təsbehi latınca «sphacrualae precatoriae» yəni, «dua dairəcikləri» adlandırmışlar. Sonralar isə ona potar noster", «rozarium» və digər adlar verilmişdir.

Buddizmdə təsbeh məfhumu təlimin qurucusu Sakya Muni Buddanın dövrünə gedib çıxır. Hindistan vedalarından məlumdur ki, təsbehi Budda ixitira etməmişdir. Onu Brahmanizmdən götürüb öz təliminə uyğunlaşdırmışdır. Ənənəvi buddizmdə təsbeh «capa mala» adlanır və 108 muncuqdan ibarətdir. Bu say Budda tərəfindən müəyyən edildiyindən müqəddəs sayılır. Lakin Buddizmin mextəlif qollarında — hinayana, mahayana, tantra və s. özlərinə xas, yəni müxtəlif saylı muncuqdan ibarət təsbehlər mövcuddur.

Yapon buddost rahiblərinə (so) təsbeh, çinli rahiblərdən (bonza) keçmişdir. Vaxtilə ona «diqqət kürəcikləri» mənasına gələn müxtəlif adlar — «dzyu-dzu», «nen-dzyu» vermişdilər. Hazırda Yaponiyada təsbehə «omoy na tama», yaxud «omoye tama» yəni «yaddaş kürələri» deyirlər.

Buddist ölkələrdə əl təsbehləri ilə yanaşı, iri məbəd təsbehləri də mövcuddur. Onların ipinin uzunluğu 5 metr, taxtadan olan dənələrinin böyüklüyü isə dəvəquşu yumurtası boydadır. Onlardan yalnız xüsusi bayram və mərasimlərəd istifadı edilir.

Brahmanizmdə təsbehin fəlsəfi mənası kainatın dövrü və dünyaya yenidən gəlmə təlimi ilə bağlıdır. Buna görə də brahman təsbehləri digərlərindən fərqlənir. Çünki ən qədim təsbeh ənənəsinə mənsub Brahmanizmdə o zmanlar yalnız kahinlər onu gəzdirmək hüququna malik idi. «Rudrakşas» (Rudranın gözləri) adlandırdıqları bu əşya ilə bağlı ənənəni öz tanrılarının təsvirindəki boyunbağısına uyğun yaratmışdılar.

Bu Günəşə pərəstişin simvolu sayılırmış. Onlar təsbehi tanrıları kimi boyunlarında deyil əllərində gəzdirərmiş. Bu əşya onlara təkcə dini əşya kimi deyil həm də Günəşin hərəkətinin hesablanması üçün də lazım idi.

Əliheydər Zülfüqar


Geri dön

Qaska_Quli

  • 12 aprel 2014 15:45
  • Məqalə: 28
  • Şərh: 13328
  • Bal:
Teshekkurrrrrrr

--------------------

Nara huseynova

  • 7 aprel 2014 20:52
  • Məqalə: 21
  • Şərh: 2358
  • Bal:
{awards}
мэQaLэуэ göяє тєѕєккυяLєяr^^

PoZitiV Kaa=)

  • 7 aprel 2014 20:41
  • Məqalə: 309
  • Şərh: 8782
  • Bal:
{awards}
meqaleye gore twk)))

--------------------

nuray sirinova

  • 7 aprel 2014 11:10
  • Məqalə: 52
  • Şərh: 4133
  • Bal:
{awards}
tewek kurler

Damlam

  • 6 aprel 2014 22:40
  • Məqalə: 49
  • Şərh: 4697
  • Bal:
{awards}
allah frazi olsun

--------------------
http:///user/İmza/

melek_19

  • 6 aprel 2014 22:15
  • Məqalə: 42
  • Şərh: 14549
  • Bal:
{awards}
Allah razi olsun.....

--------------------

PércyDarkMoon

  • 6 aprel 2014 20:40
  • Məqalə: 242
  • Şərh: 9513
  • Bal:
{awards}
Allah razi olsun

--------------------

ヅ s a y k a. ヅ

  • 6 aprel 2014 17:48
  • Məqalə: 10
  • Şərh: 3345
  • Bal:
{awards}
ALLAH RAZI OLSUN

--------------------
♥Sayka♥


prosta barbi

  • 6 aprel 2014 17:07
  • Məqalə: 101
  • Şərh: 3837
  • Bal:
{awards}
ALLAH RAZI OLSUN

PSIXOPATKA

  • 6 aprel 2014 17:05
  • Məqalə: 160
  • Şərh: 12034
  • Bal:
{awards}
ALLAH RAZI OLSUN

--------------------

Zayn_Malik_fan

  • 6 aprel 2014 16:10
  • Məqalə: 133
  • Şərh: 1681
  • Bal:
{awards}
Tewekkurler...

Banned456

  • 6 aprel 2014 14:51
  • Məqalə: 638
  • Şərh: 24924
  • Bal:
{awards}
ALLAH razi olsun

ღ★ Firuzə ★ღ

  • 6 aprel 2014 13:33
  • Məqalə: 359
  • Şərh: 8839
  • Bal:
{awards}
ALLAH razı olsun

--------------------

ÞSÎxx мSÎxx

  • 6 aprel 2014 13:32
  • Məqalə: 51
  • Şərh: 1989
  • Bal:
{awards}
Allah Razi oLsunn

--------------------
asd
İnformasiya
Məqalələrə dərc olunan gündən etibarən 30 gün ərzində şərh yazmaq mümkündür.
 

Online

İstifadəçilər: 3
Qonaqlar: 26
Cəmi: 54

 

Top 10 Müəllif

NIGAR
Xəbərləri: 34
Cəmi: 576
 
♔Hе важно∞
Xəbərləri: 16
Cəmi: 106
 
Nergiz__Sirinova
Xəbərləri: 12
Cəmi: 421
 
Sol Meleyim
Xəbərləri: 10
Cəmi: 21
 
AyliN BunyaminovA
Xəbərləri: 9
Cəmi: 400
 
MiSS HaPPy)
Xəbərləri: 6
Cəmi: 17
 
คşк łคfтคɴ คɴłคмคz ❤
Xəbərləri: 5
Cəmi: 670
 
Gozellik_
Xəbərləri: 3
Cəmi: 3
 
Pəri
Xəbərləri: 2
Cəmi: 225
 
♦ ֆɛყмʊʀ ֆoռмɛZ ♦
Xəbərləri: 2
Cəmi: 1146
 
 
{slinks}