Xalçaçılıq haqqında

 
Xalçaçılıq haqqında


Azərbaycan xalçaları - Şərq xalçaçılıq sənətinin bir qoludur. 2010 - cu ilin noyabr ayında UNESCO-nun "Qeyri-maddi Mədəni İrs" siyahısına salınmışdır. Təəssüf ki, dünya müzeylərində çox zaman Qafqaz, İran , bəzi vaxtlar hətta, erməni xalçaları adı ilə nümayiş etdirilir.

Azərbaycanda xalçaçılıq tarixi
Azərbaycanda xalçaçılığın inkişafı haqqında Herodot, Klavdi Elian, Ksenofont və başqa qədim dünya tarixçiləri məlumat vermişlər. Sasanilər dövründə (III-VII əsrlər) Azərbaycanda xalça sənəti daha da inkişaf etmiş, ipəkdən, qızıl-gümüş saplardan nəfis xalçalar toxunmuşdur. Alban tarixçisi Musa Kalankatlı (VII əsr) Azərbaycanda toxunan ipək parçalar və rəngarəng xalçalar haqqında məlumat vermşdir. Qızıl-gümüş saplarla toxunan və qaş-daşla bəzədilən xalça istehsalı XVI-XVII əsrlərdə ənənəvi xarakter almışdır. Bu cür xovsuz xalçaların əsas istehsal mərkəzləri Təbriz, Şamaxı və Bərdə şəhərləri idi. Baha başa gəldiyindən əsasən feodallar üçün hazırlanan belə xalçalar "zərbaf" adlanırdı.

Azərbaycanın xalça məmulatları və onların bədii xüsusiyyətləri haqqında orta əsrlərə aid yazılı mənbələrdə maraqlı məlumatlara rast gəlinir. X əsrə aid "Hüdud əl-aləm" ("Dünyanın sərhədləri") əsərində naməlum müəllif Muğanda toxunulan palas və çullardan, Naxçıvanın zili toxunuşlu xalılarından məlumat vermiş, "Kitabi-Dədə-Qorqud" dastanında Azərbaycanın ipək xalçaları, Əbül Üla Gəncəvi, Nizami və Xaqaninin (XII əsr) əsərlərində xovlu və xovsuz xalçalar tərənnüm olunmuşdur.
XX əsrin əvvəllərinə qədər Azərbaycan xalçası dünya bazarında əhəmiyyətli mövqeyə malik olmuşdur.
Azərbaycan xalça sənətinin sonrakı inkişaf dövrü XX əsrin ortalarına təsadüf edir. Xalça sənətinin inkişafının bir qolu "Azərxalça" İstehsalat Birliyinin(AİB) fəaliyyəti ilə bağlı olmuşdur. Digər qolu isə peşəkar rəssamlar inkişaf etdirmişlər. Onların yaratdıqları yeni ornament və çeşnilər əsasında toxunan xalçalar klassik kompozisiyaların zənginləşdirilməsində mühüm əhəmiyyət kəsb etmişdir.
Azərbaycan xalçaları öz texniki xüsusiyyətlərinə görə xovlu və xovsuz olurlar. Xovsuz xalçalar toxuculuq sənətinin ən erkən dövrünə təsadüf edir. Xovsuz xalçalar öz toxunma üsuluna, kompozisiya quruluşuna, ornament zənginliyinə və rəng koloritinə görə bir-birindən fərqlənən 8 növə bölünür: - Palas, Cecim, Ladı, Kilim, Şəddə, Vərni, Zili, Sumax.
Hal-hazırda Azərbaycanda xalçaçılığın inkişafı geniş imkanlar yaradılmışdır. Xalçaçılıq sənət və elm sahəsi kimi Ə.Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbində (ADRM),Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində (ADMİU), eləcə də incəsənət yönümlü kolleclərdə tədris olunur.

Azərbaycan xalçalarının dünya mədəniyyətinə təsiri
XIII - XIV əsrlərdə Azərbaycandan xarici ölkələrə çoxlu xalça və xalça məmulatı ixrac edilirdi. İncə ornamentləri, zərif və nəfis naxışları ilə diqqəti cəlb edən bu xalçalar məşhur Avropa rəssamlarının əsərlərində, miniatürlərdə öz əksini tapmışdır. XV əsr Niderland rəssamları Hans Memlinqin "Məryəm öz körpəsi ilə" tablosunda "Şirvan" xalçası, Van Eykin "Müqəddəs Məryəm" əsərində "Zeyvə xalçası", Alman rəssamı Hans Holbeynin (XV əsr) "Səfirlər" əsərində "Qazax" xalçasının təsvirləri verilmişdir.
XVIII əsrin II yarısında, xanlıqlar dövründə xalça istehsalı xeyli genişlənmiş, hər xanlığın özünün xalçaçılıq karxanası olmuş və bu da müxtəlif məktəblərinin yaranmasına zəmin yaratmışdır.
1872-ci ildə Moskvada "Moskva - Politexnik" sərgisində və 1882-ci ildə "Ümumrusiya sənaye və incəsənət sərgisi"ndə nümayiş etdirilən Bakı, Quba, Şamaxı, Gəncə, Şəki, Qazax, Cavad qəzası və başqa yerlərdən gətirilmiş xalçalar və xalça məmulatlarının ən yaxşı nümunələri qızıl, gümüş medallara layiq görülmüşdür. 1872-ci ildə Vyanada (Avstriya), 1911-ci ildə Turində (Italiya), 1913-cü ildə Londonda və Berlində təşkil edilmiş Beynəlxalq sərgilərdə nümayiş etdirilən eksponatların əsas hissəsi Azərbaycandan aparılmış xalça və xalça məmulatlarından ibarət olmuşdur.

Azərbaycan xalçaçılıq məktəbləri
Azərbaycan xalçaları sənət sahəsi kimi həm coğrafi mövqeyinə, həm də naxış, kompozisiya, rəng həlli və texniki xüsusiyyətlərinə görə şərti olaraq 7 xalçaçılıq məktəbinə bölünür:
1. Quba xalçaçılıq məktəbi
2. Abşeron xalçaçılıq məktəbi
3. Şirvan xalçaçılıq məktəbi
4. Gəncə xalçaçılıq məktəbi
5. Qazax xalçaçılıq məktəbi
6. Qarabağ xalçaçılıq məktəbi
7. Təbriz xalçaçılıq məktəbi
8. Naxçıvan xalçaçılıq məktəbi


Geri dön

PoZitiV Kaa=)

  • 5 iyun 2014 16:32
  • Məqalə: 309
  • Şərh: 8844
  • Bal:
Meqaleye gore twk)

--------------------

PoZitiV Kaa=)

  • 31 may 2014 19:47
  • Məqalə: 309
  • Şərh: 8844
  • Bal:
{awards}
MEqaleye gore twk

--------------------

aska rico

  • 18 may 2014 00:07
  • Məqalə: 158
  • Şərh: 7181
  • Bal:
{awards}
Təşəkkürlər

--------------------

^^FiDaNKa^^

  • 16 may 2014 17:41
  • Məqalə: 48
  • Şərh: 5829
  • Bal:
{awards}
teşekkurler

MİLANANIN_AŞKI

  • 14 may 2014 17:55
  • Məqalə: 1
  • Şərh: 271
  • Bal:
{awards}
tewekkurlerrrrr...........

prosta barbi

  • 13 may 2014 11:51
  • Məqalə: 101
  • Şərh: 3862
  • Bal:
{awards}
tewekkur.........

No Ordinary Boy

  • 12 may 2014 19:29
  • Məqalə: 27
  • Şərh: 2154
  • Bal:
{awards}
MeqAleYe Gore TwK (@_@)

--------------------

^^FiDaNKa^^

  • 12 may 2014 16:08
  • Məqalə: 48
  • Şərh: 5829
  • Bal:
{awards}
tewekkur edirem

Biqeyrət....

  • 12 may 2014 01:17
  • Məqalə: 196
  • Şərh: 8733
  • Bal:
{awards}
tewekkurler

Favorit Girl )

  • 11 may 2014 21:03
  • Məqalə: 178
  • Şərh: 1652
  • Bal:
{awards}
Teshekkurrrrrrr

--------------------


GuLerken YanaxLarimin Nie BaTdigini SorushduLar...
-BiLmirem Didim..
DoguLarken MeLekLer Yanaginnan Opub DidiLer..

__MB__

  • 11 may 2014 20:08
  • Məqalə: 257
  • Şərh: 4378
  • Bal:
{awards}
tewekkur edirem

♔ Rapuиzel ♔

  • 11 may 2014 17:50
  • Məqalə: 332
  • Şərh: 7138
  • Bal:
{awards}
TEWEKKURLER

--------------------

NikaLYa

  • 11 may 2014 17:20
  • Məqalə: 102
  • Şərh: 7389
  • Bal:
{awards}
hmmmmmmmmmmmmm..

--------------------

İTMİŞ_ŞƏHZADƏ

  • 11 may 2014 17:14
  • Məqalə: 1
  • Şərh: 2037
  • Bal:
{awards}
1. Quba xalçaçılıq məktəbi
2. Abşeron xalçaçılıq məktəbi
3. Şirvan xalçaçılıq məktəbi
4. Gəncə xalçaçılıq məktəbi
5. Qazax xalçaçılıq məktəbi
6. Qarabağ xalçaçılıq məktəbi
7. Təbriz xalçaçılıq məktəbi
8. Naxçıvan xalçaçılıq məktəbi

--------------------
Menı itirmekden qormayanı qazanmağa çalışmaram....

➰__Ýųśíf__➰

  • 11 may 2014 17:13
  • Məqalə: 298
  • Şərh: 5700
  • Bal:
{awards}
Meqaleye gore twk.

ЛЮБИМКА

  • 11 may 2014 16:50
  • Məqalə: 53
  • Şərh: 2518
  • Bal:
{awards}
coxx.sauqlun.meqale.ucun

T.O.M.A

  • 11 may 2014 16:38
  • Məqalə: 21
  • Şərh: 1765
  • Bal:
{awards}
tewekkurler

PércyDarkMoon

  • 11 may 2014 16:28
  • Məqalə: 242
  • Şərh: 9576
  • Bal:
{awards}
tewekkurler canim

--------------------

^^FiDaNKa^^

  • 11 may 2014 16:02
  • Məqalə: 48
  • Şərh: 5829
  • Bal:
{awards}
tewekkurler

Sevgi Meleyi...

  • 11 may 2014 15:20
  • Məqalə: 11
  • Şərh: 230
  • Bal:
{awards}
Tewekkurler

--------------------
♥Ş♥E♥R♥E♥F♥ ♥M♥E♥S♥E♥L♥E♥S♥İ♥

Damlam

  • 11 may 2014 15:04
  • Məqalə: 49
  • Şərh: 4724
  • Bal:
{awards}
<3 tewekkkurler <3

--------------------
http:///user/İmza/

Qaska_Quli

  • 11 may 2014 14:56
  • Məqalə: 28
  • Şərh: 13412
  • Bal:
{awards}
Teshekkurrrrrrr

--------------------

qaradaqirmizi

  • 11 may 2014 14:47
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 275
  • Bal:
{awards}
Meqaleye gore twk.

--------------------
Ölüm nedir??...Dönüsü olmayan tetil.
Hmmm...bes sevgi??
Gencliyi mehv eden qatil...

NeFeSiM LiL OrXaN

  • 11 may 2014 14:26
  • Məqalə: 38
  • Şərh: 3533
  • Bal:
{awards}
tewekkurlerrr

ヅ Bad Girl ヅ

  • 11 may 2014 14:12
  • Məqalə: 789
  • Şərh: 20377
  • Bal:
{awards}
təşəkkürlər

--------------------

Kapriznaya Dəcəlka

  • 11 may 2014 14:03
  • Məqalə: 90
  • Şərh: 2876
  • Bal:
{awards}
tewekkur;lerrrrrrrrrrr

--------------------

shiltag_ayka

  • 11 may 2014 14:00
  • Məqalə: 1
  • Şərh: 372
  • Bal:
{awards}
tewekurler

--------------------
heyatda 2 weyi unut: sene olunan pislikleri ve etdiyin yaxwiliqlari 2 weyi yaddan cixarma "ALLAH ve OLUM"

PSIXOPATKA

  • 11 may 2014 13:51
  • Məqalə: 160
  • Şərh: 12203
  • Bal:
{awards}
XEBERE GRE TWK...

--------------------

Odd angel

  • 11 may 2014 13:49
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 1018
  • Bal:
{awards}
tewekkurler...

KabusuM

  • 11 may 2014 13:47
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 83
  • Bal:
{awards}
tesekkurler

--------------------
MeNdeN aYaGINa GediB uzR isTeMeYiMi gozLeyeN iNsaNLaR...
'EzRaiL' beLe CaNiMi aLMaQ ucuN ayagima geLecey siZ ne ozuvuzu daRTiRSiz...
<< ƏvvəlkiSonraki >>
İnformasiya
Məqalələrə dərc olunan gündən etibarən 30 gün ərzində şərh yazmaq mümkündür.
 

Online

İstifadəçilər: 1
Qonaqlar: 57
Cəmi: 78

 

Top 10 Müəllif

Pıtırcık
Xəbərləri: 7
Cəmi: 389
 
Nergiz__Sirinova
Xəbərləri: 6
Cəmi: 333
 
Awk bir hayal
Xəbərləri: 4
Cəmi: 137
 
^^KuKuLKa^^
Xəbərləri: 2
Cəmi: 767
 
♦ ֆɛყмʊʀ ֆoռмɛZ ♦
Xəbərləri: 2
Cəmi: 1135
 
TacsizKRalica
Xəbərləri: 1
Cəmi: 1
 
evli.mutlu.cocuklu
Xəbərləri: 1
Cəmi: 1
 
anar2012
Xəbərləri: 1
Cəmi: 26
 
Mövlud Ağamməd
Xəbərləri: 1
Cəmi: 20
 
Zerif85
Xəbərləri: 1
Cəmi: 25
 
 
{slinks}