Zoğal haqqında bilmədiklərimiz

 
Zoğal haqqında bilmədiklərimiz


Bu gün də sizə Azərbaycan yazıçı-publisisti, biologiya üzrə fəlsəfə doktoru Nübar xanım Həkimovanın araşdırması nəticəsində əldə edilmiş mənbəyə əsasən Zoğal bitkisinin çoxumuza məlum olmayan kimyəvi və müalicəvi xüsusiyyətlərini təqdim edəcəyəm. Ümid edirəm ki, faydalanacaqsınız.

Zoğal bitkisindən (meyvəsindən) insanların qida kimi istifadə etməsinin başlanğıcı bilinməyən qədim tarixi vardır. Lakin yazılı mənbələrdə zoğal meyvəsindən istifadə olunmasının 5 min illik tarixi olduğu göstərilir. Ona Avropada (Fransa, İtaliya, Şərqi Avropa, Ukrayna, Moldova, Rusiya), Qafqaz, Mərkəzi Asiya, Çin, Yaponiya və Şimali Amerikada rast gəlmək mümkündür. Çox qəribədir ki, zoğal bitkisi mart ayının ortasında çiçək açmağa başlayır və tam meyvənin yetişməsinə kimi azı 5-6 ay keçir. Hələ bu qədər uzun müddətə yetişən və formalaşan ikinci meyvə ağacı tanımadığımı da qeyd etməliyəm. Bir çox hallarda kol, təsadüfü hallarda isə 5-7 metr hündürlüyündə olan ağacda yetişir. Tarixçilərin bildirdiyinə görə İsveçrədəki arxeoloji qazıntılar zamanı ilk zoğal sümüklərinə rast gəlinib. Lakin mən sizə bu xəbərimdə zoğalın tarix boyu hansı mərhələləri keçdiyindən bəhs etməyəcəm. Bu xəbərimdə sizə zoğalın kimyəvi və müalicəvi əhəmiyyətindən bəhs edəcəyəm.

Zoğalın kimyəvi tərkibi

Zoğalın qabıq hissəsindən 6,25-8,1% aşı maddəsi, üzvi turşular, budaqlarından 5,84% aşı triterpenoidlərdən ursol turşusu, yarpaqlarından sulu karbohidratlar, C vitamini, fenolkarbon turşularından qal, ellaq turşuları, 7-17,6% aşı maddəsi, kversetin, kempferol flavonoidləri, çiçəyinin tərkibindən fenolkar-bon turşuları və onların törəmələrindən qall və ellaq turşuları, rutin, izokversetin, kversitin (3- β karotin, α -karotin), kversetin, meyvəsindən sulu karbohidratlar, saxaroza, 0,63-1,44 pektin, alma, çaxır, qlioksal üzvü turşuları, karotinoid maddələri, C vitamini, 0,13-0,89% aşı maddələri, leykoanosianlar, delfinidin, sianidin, peonidin, malvidin, 3-ramunorilqallaktozid, 3-qalaktozid sianidin, 3-qalaktozid delfi-nidin, 3-qalaktozid və 3-robinobiozid pelazqonidin (3-raninorilqalak-tozid pelazqonidin), şirəsindən alma turşusu, C vitamini, aşı maddələrindən – katexin, epiqallokatexin, epikatexin, sianidin, plazqonidin, toxumlarından 8,9% aşı maddəsi, 5,6% piyli yağ və s. maddələr aşkar edilmişdir.

Tibbi əhəmiyyəti

Qabıqlarından hazırlanan ekstraktın arpa unu ilə qarışdırıb pasterizəyə bənzər maddə hazırlayıb səpki və çibanların üzərinə yaxıb müalicə edirlər. Qabıq və yarpağından hazırlanan dəmləmə və cövhərlərdən böyrək, qaraciyər və diabetdə istifadə edilir. Şirəsindən damcı kimi göz xəstəliklərində istifadə edilir. Yarpaqlarından surrokat çayı hazırlanır. Meyvəsindən sinka, qan azlığında, soyuqdəymələrdə, qızdırmada, mədə-bağırsaq xəstəliklərində, şirəsindən, lavaşanasından hazırlanan spirtsiz içkilərdən malyariyada, iştahın artırılmasında, şirəsini nişasta ilə qarışdırılıb şəkərli diabetdə, eləcə də iştahartırıcı vasitə kimi istifadə edilir. Meyvəsinin ət hissəsindən hazırlanan preparatlarından zülalın asan həzm olunmasında, ishalın qarşısının alınmasında və s. xəstəliklərin müalicəsində geniş istifadə olunur.

Zoğal meyvəsindən insanlar qida kimi təzə, qurudulmuş və bişirilmiş halda istifadə edir. Bundan başqa zoğaldan hazırlanan şirə mədə-bağırsaq pozğunluqlarının aradan qaldırılmasında da istifadə olunur. Meyvəsindən hazırlanan şirəyə bal və yumurta sarısı qataraq qarın yatalağının müalicəsində istifadə edirlər. Zoğalın meyvəsindən maddələr mübadiləsinin nizama salınmasında, qan azlığında və mədə xəstəliyində də istifadə olunur. Zoğalın yarpaq və cavan budaqlarından spirtli cövhər - ödqovucu və sidikqovucu kimi istifadə edilir. Onun cəyirdəyindən, şirəsindən və meyvəsindən hazırlanan spirtli tinktura qızdırma xəstəliyini sağaldır, qabığından hazırlanan spirtli məhlul isə orqanizmin fəaliyyətini gücləndirir. Zoğalın çəyirdəyini qurudub üyüdəndən sonra yaranın üstünə səpdikdə yara tezliklə sağalır. Zoğalın meyvəsinin çəyirdəyindən qəhvə hazırlamaq da mümkündür.


Geri dön

sevinckaa

  • 9 iyul 2014 17:18
  • Məqalə: 3
  • Şərh: 4043
  • Bal:
meqale ucun twk..

--------------------
I am happy

Nazi_Odi

  • 9 iyul 2014 01:07
  • Məqalə: 35
  • Şərh: 5040
  • Bal:
{awards}
sevmirem,twk^^

Yokka_

  • 5 iyul 2014 00:19
  • Məqalə: 166
  • Şərh: 7002
  • Bal:
{awards}
Meqaleye gore twk)

PoZitiV Kaa=)

  • 3 iyul 2014 18:55
  • Məqalə: 309
  • Şərh: 8781
  • Bal:
{awards}
Meqaleye gore twk)

--------------------

Yokka_

  • 1 iyul 2014 20:18
  • Məqalə: 166
  • Şərh: 7002
  • Bal:
{awards}
tewekkurler ))

PoZitiV Kaa=)

  • 1 iyul 2014 19:43
  • Məqalə: 309
  • Şərh: 8781
  • Bal:
{awards}
Meqaleye gore twk)

--------------------

Payız qoxulu

  • 1 iyul 2014 13:00
  • Məqalə: 485
  • Şərh: 6415
  • Bal:
{awards}
Tewekkur edirem

--------------------

Yokka_

  • 1 iyul 2014 01:34
  • Məqalə: 166
  • Şərh: 7002
  • Bal:
{awards}
†ε$εκκuƦlεƦ

__MB__

  • 1 iyul 2014 00:19
  • Məqalə: 257
  • Şərh: 4354
  • Bal:
{awards}
tewekkur edirem

VEHŞİ BEBİR

  • 29 iyun 2014 23:42
  • Məqalə: 1
  • Şərh: 494
  • Bal:
{awards}
tewekkurler

--------------------
her cüre şekillerin qebulu ve müxtelif bezekli ramkalarda bezedilmesi.

No Ordinary Boy

  • 29 iyun 2014 14:50
  • Məqalə: 27
  • Şərh: 2132
  • Bal:
{awards}
Meqaleye gore twk...

--------------------

NikaLYa

  • 29 iyun 2014 12:55
  • Məqalə: 102
  • Şərh: 7305
  • Bal:
{awards}
tewekur ediem.... smile recourse

--------------------

^^FiDaNKa^^

  • 29 iyun 2014 12:33
  • Məqalə: 48
  • Şərh: 5783
  • Bal:
{awards}
tewekkur edirem maraqli melumatdir

Yokka_

  • 28 iyun 2014 23:39
  • Məqalə: 166
  • Şərh: 7002
  • Bal:
{awards}
meqaleye gore twk

ヅ Bad Girl ヅ

  • 28 iyun 2014 23:24
  • Məqalə: 790
  • Şərh: 20232
  • Bal:
{awards}
Təşəkkürlər

--------------------

PércyDarkMoon

  • 28 iyun 2014 22:14
  • Məqalə: 242
  • Şərh: 9512
  • Bal:
{awards}
Cox sagolun maragli idi

--------------------

Favorit Girl )

  • 28 iyun 2014 19:41
  • Məqalə: 178
  • Şərh: 1613
  • Bal:
{awards}
мєqαℓєує gσяє тєωєккυяℓєя

--------------------


GuLerken YanaxLarimin Nie BaTdigini SorushduLar...
-BiLmirem Didim..
DoguLarken MeLekLer Yanaginnan Opub DidiLer..

Moli

  • 28 iyun 2014 18:52
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 41
  • Bal:
{awards}
Tewekurlerr

Xanim Zehra

  • 28 iyun 2014 17:13
  • Məqalə: 19
  • Şərh: 3238
  • Bal:
{awards}
tewekkur..

NikaLYa

  • 28 iyun 2014 17:06
  • Məqalə: 102
  • Şərh: 7305
  • Bal:
{awards}
tewekuredirem

--------------------

I am Belieber

  • 28 iyun 2014 16:18
  • Məqalə: 29
  • Şərh: 1333
  • Bal:
{awards}
MEQALEYE GORE TESEKKUR EDIREM MARAQLI IDI

--------------------
Tres metros sobre el cielo☆

suleymanli saleh

  • 28 iyun 2014 13:56
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 1372
  • Bal:
{awards}
meqale ucun twk...

suleymanli saleh

  • 28 iyun 2014 13:51
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 1372
  • Bal:
{awards}
meqale ucun twk...

Mr.LegenD

  • 28 iyun 2014 13:43
  • Məqalə: 88
  • Şərh: 2317
  • Bal:
{awards}
Tewekkurler

--------------------
https://www.facebook.com/vusal.yoff.3
Facebook profilim isteyen dostluq atsin

suleymanli saleh

  • 28 iyun 2014 13:29
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 1372
  • Bal:
{awards}
meqale ucun twk...

Biqeyrət....

  • 28 iyun 2014 12:24
  • Məqalə: 196
  • Şərh: 8694
  • Bal:
{awards}
tewekkurler....

Wiyinimmm

  • 28 iyun 2014 11:37
  • Məqalə: 22
  • Şərh: 3770
  • Bal:
{awards}
ɱεҩąℓεγε ɠσŗε ŧεщεҡҡųŗℓεŗ

ruqiyye

  • 28 iyun 2014 11:24
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 496
  • Bal:
{awards}
XEYIRLI OLSADA SEVMIREM ZOGALI

TESEKKURLERR

--------------------
MEN HECKIMIN HECKESIYEM

♔ Rapuиzel ♔

  • 28 iyun 2014 09:42
  • Məqalə: 333
  • Şərh: 7076
  • Bal:
{awards}
tewekkurler

--------------------

NeFeSiM LiL OrXaN

  • 28 iyun 2014 08:52
  • Məqalə: 38
  • Şərh: 3491
  • Bal:
{awards}
ay tewekkurlerrr smile

İnformasiya
Məqalələrə dərc olunan gündən etibarən 30 gün ərzində şərh yazmaq mümkündür.
 

Online

İstifadəçilər: 5
Qonaqlar: 63
Cəmi: 83

 

Top 10 Müəllif

NIGAR
Xəbərləri: 52
Cəmi: 640
 
MiSS HaPPy)
Xəbərləri: 46
Cəmi: 77
 
Cəռռəҭ ♥ Ҩօჯυʅυო
Xəbərləri: 42
Cəmi: 57
 
Arzu_zadeh
Xəbərləri: 37
Cəmi: 173
 
♔Hе важно∞
Xəbərləri: 33
Cəmi: 149
 
Pəri
Xəbərləri: 12
Cəmi: 238
 
melek432
Xəbərləri: 10
Cəmi: 10
 
คşк łคfтคɴ คɴłคмคz ❤
Xəbərləri: 8
Cəmi: 683
 
Sol Meleyim
Xəbərləri: 7
Cəmi: 30
 
Toxunma Xeyallarima
Xəbərləri: 7
Cəmi: 27
 
 
{slinks}