Taksi və vaxt

 
Taksi və vaxt

Taksi və vaxt

Küçənin tinində dayanmışdıq. İstiydi.
O, maşın gözləyirdi.
Məni çöldən köynəyim dalayırdı, içəridən ürəyim.
Maşınlar bir–bir ötürdu. Hər dəfə evin yanından maşın
burulanda ikimiz də diqqətlə baxırdıq. Yanları dama–dama
naxışlı, qabaq şüşəsi yaşıl işıqlı taksini gözləyirdik. O, intizar
içində. Mən ağrıyla. Maşınlar bir–bir ötürdülər. Taksilər
gəlmirdilər. Bir taksi ötdü. Amma adamlaydı.
Mən tərəddüd içindəydim: deyim, deməyim?
O, bu gün başqa şəhərə gedirdi. Qatar bir saatdan sonra
hərəkət edəcəkdi. Onu ötürmək istədim. Razı olmadı. Yalnız
küçəyə, taksiyə qədər ötürməyə icazə verdi. Bəlkə elə belə
yaxşıdır.
Bilmirəm birmi, beşmi, onmu dəqiqə sonra döngədən
sıçrayacaq, dama–dama naxışlı, qabağı yaşıl işıqlı bir taksi onu
məndən aparacaqdı.
Hələ vaxt vardı. Evin tinindən sıçrayacaq – yaşıl işığını qara
görəcəyim bir taksi özünü ona yetirənəcən bu soyuq neylon
altında xəbərsiz, biganə, başqa həvəslə, özgə intizarla çırpınan
ürəyi özümə tərəf çevirimmi, ürəyimə söykəyimmi?
Yaşıl işıqlı bir taksi döngəni buruldu. Əlimizi qaldırdıq.
Saxlamadı. Görünür, qoca dindar anam dualarının hansındasa
bu sürücünü yad etmişdir.
Deyimmi? Etirafım bomba partlayışı təsirini buraxacaqdı.
Əlbəttə, təşbeh çeynənmişdir. Bütün hisslərim çeynənəndə
təşbeh haqqında düşünməyə dəyərmi?
Deyimmi? Cavab əvvəlcədən məlumdur. İki, bəlkə üç,
bəlkə, hətta beş xoşbəxt dəqiqəni onun heyrətdən lal olaçağına,
donub qalacağına ayırıram. Bəs altıncı dəqiqə? Qəzəb? 51
İstehza? Laqeydlik? Bəlkə yumşaq bir tənbeh, bəlkə ağır bir
təhqir? Fəqət hər necə olur-olsun rədd cavabı. Məni ağrıdacaq,
incidəcək, kədərləndirəcək bir cavab. Amma məni bu
qorxutmurdu.
Ən dəhşətlisi o idi ki, bu rədd cavabı məni bir ay, beş ay, ən
çoxu bir il, iki il, lap elə ən uzağı bir insan ömrü incidəcəkdi.
Sonra hər şey keçib gedəcəkdi. Xatirələr solacaq, ehtiraslar
yatacaq, hisslər boyatlaşacaqdı. Ən axırda isə ölüm bütün hisshəyəcan bəzəklərini öz qara rəngiylə malalayacaqdı.
Bəs birdən… Birdən… Bəlkə bu beş dəqiqəlik heyrətdən
sonra o, balaca sarı çantasını açacaq, yol biletini cıracaq: –
Mən sənsiz hara gedə bilərəm, – deyəcək, – ayrılıqda da
yaşamaq olarmı, sənsizliyə necə dözüm? – deyəcəkdi.
Bəs onda?
Mən sevincimdən atılıb-düşəcəkdim. Onun gecə rəngli
gözlərinə gündüz işığında doyunca baxacaqdım. Onun səhər
rəngli üzünü gecənin gizlinində doyunca öpəcəkdim. Bəxtiyar
olacaqdım. Bir ay. Bir il. Yaxşı, iki il. Lap elə bir insan ömrü.
Bəs sonra?
Sonra xatirələr solacaq, ehtiraslar yatacaq, hisslər
boyatlaşacaqdı. Axırda da ölüm hər şeyi qaralayacaqdı.
Mənim 20 yaşım vardı və mən belə düşünürdüm. Mənə elə
gəlirdi ki, insana səadət verilməmişdir; ona yalnız səadət
arzulamaq, xoşbəxtlik ümidində, bəxtiyarlıq gümanında
yaşamaq, sevincin kölgəsində daldalanmaq haqqı verilmişdir.
Səadətə çatdığın an o öz təravətini, ətrini, gözəlliyini,
cazibəsini itirir. Səadət üfüq kimidir: görünən və çatılmaz,
yaxınlaşdıqca uzaqlaşan.
Ya da bəlkə səadət – sevinc ümidiylə, xoşbəxtlik intizarında,
gələcək həsrətində yaşamaq və nəyisə hey gözləmək,
gözləmək, gözləməkdir.
Eh! İndi ki, belədir, onda qoy dama-dama naxışlı, qabağı
yaşıl işıqlı taksi tez gəlsin. Deyilməmiş sözlərin yarası həmişə
qəlbimizdə qövr eləsin. 52
Bir an mən bütün qəlbimlə taksinin tez gəlməsini arzuladım.
Elə bil bu istəyimi yerinə yetirmək üçün döngədən taksi
buruldu. Elə həmin an bu istəyin də dadı qaçdığını duydum.
Taksinin gəlib-gəlmədiyinin, bu tində bu qadınla durubdurmadığımın, ona deyib-deməməyimin, onun cavabının
mənimçün tam bir laqeydliyini duydum…
…Bu yazımı dostuma oxuyanda dedi ki, əgər sən belə
düşünürsənsə yaşamağa dəyməz. Doğrudur. Amma məsələ
ondadır ki, ölməyə də dəyməz. Dostum dedi:
–Sən dəli olacaqsan.
Ola bilər. Bəlkə də… Bilmirəm. Yalnız bilirəm ki, o vaxt
mənim iyirmi yaşım vardı və o vaxt mən belə düşünürdüm. O
vaxt, o gün, saat üçə on beş dəqiqə qalanda qadın nazik, zərif,
aylı gecədə kaman iniltisinə oxşayan əlini qaldırdı.
O vaxt, o gün, saat üçə on beş dəqiqə qalanda, boz, nimdaş,
rəngi getmiş taksi dayandı. Sürücüsü də lap qəssaba oxşayırdı.
Maşının nömrəsinə baxdım. 20-24. Mən balaca çamadanı
yük yerinə qoydum.
–Çox sağ ol!
–Dəyməz.
O, əlini uzatdı.
Əlimi uzatdım.
Daldan başqa maşınların səsi gəldi. Taksi küçənin işlək
yerində dayanıb yolu kəsmişdi. Sürücü ayağını qaza basdı.
Taksi tərpəndi. Qapı bağlandı.
Əlini tuta bilmədim.
Əlimdə barmaqlarının təri belə qalmadı,
Bir neçə saniyədən sonra maşın döngəni burularaq gözdən
itdi. Ağrıdım. Nədənsə anam yadıma düşdü, qardaşım öləndə
mənə elə gəlirdi ki, anam da dərddən öləcək. O, dəli kimi
olmuşdu. O gündən on il keçir. İndi anam gülür, danışır, zarafat
eləyir… Nə isə…
Hər şeydən – qardaşım ölərkən anamın göz yaşlarından belə
mənə əziz olan qadın, bu beş dəqiqədə heç kəsi, heç vaxt, heç 53
yerdə sevmədiyim qədər sevdiyim insan, ilk eşqim, son eşqim,
dama–dama naxışlı, qabağı bayaq yaşıl, indi isə qırmızı işıqlı
taksidə əbədi getdi. Qol saatıma baxdım. Vaxt hey axır, axır,
axırdı.
Vaxt hər yaranı sağaldır. Vaxt hər gecə yarısı on iki
zərbəylə günləri güllələdikcə mənim də ağrılarımı ovudacaq,
həsrətimi aparacaqdır. Vaxt bizi məğlub edir – vaxt bizi xilas
edir. Mən hər şeyi, bu tini, bu qadını, bu taksini unudacağam.
Unudacam, unudacam…
O vaxt, o gün, saat üçə on beş dəqiqə qalanda…
2
Şəmsi deyinirdi:
–Əşi, bir yerin ki, böyüyü Murtuz ola ordan nə gözləyirsən.
Bu adam ömründə bir müstəqil layihə verməyib. Hırnan–zırı
qanmır, ən adi şeyləri bilmir, amma di gəl hamının başına ağıl
qoyur, hamıya dərs deyir. Nə oldun, acından qarnımız qırıldı
ki…
Axırıncı cümlə Şəmsinin arvadı Şövkət xanıma aid idi.
–Bu saat, bu saat.
Şövkət xanım sanki gətirdiyi böyük nimçənin ağırlığı
altında balacalanmış, yerə keçmişdi. O, aşı masanın üstünə
qoydu. Sonra xuruşunu gətirdi.
Şəmsi mənim boşqabımı götürüb yenə də əvvəlki kimi
danışa–danışa aş çəkməyə başladı.
–Əşi o gün Əsgərin müdafiəsidir…
–Hansı Əsgərin…
–Kərimovun.
Mən bilirdim ki, “hansı Əsgərin”. Amma hər hansı bir
şəkildə olursa-olsun söhbətdə iştirak etməkçün bu tamamilə
yersiz sualı verdim. Daha doğrusu, mən heç söhbətdə iştirak
etmək də istəmirdim. Lakin Şəmsinin dediklərinə maraq
göstərmək lazım idi. Yoxsa, yaxşı düşməzdi. Mən Şəmsinin
dediklərinə qulaq asmırdım.
Mən balkona baxırdım. 54
Mən sinni kişiyəm. Gəncliyim çoxdan ötüb keçmişdir. Bəs
neçin balkon döşəməsindəki rəqs hələ də məni
həyəcanlandırır?
O biri otaqda Nərgiz geyinirdi. Şəmsinin qızı. Soyunurdu,
geyinirdi. Mən heç bir şey görmürdüm. Nə onun bədənini, nə
paltarlarını, nə hərəkətlərini. Mən yalnız hərəkətlərin kölgəsini
görürdüm. Kölgələrin balkon döşəməsində oynadıqları qəribə
rəqsi. O biri otaqdan balkonun döşəməsinə cəpəki işıq düşürdü.
İşığın üstündə kölgə vardı. O biri otaqda Nərgiz geyinirdi.
Hərdənbir o, güzgünün yanından ayrılıb şkafa yaxınlaşırdı.
Onda kölgə yox olurdu. Kölgələr rolunu ifa edib qurtarmış
rəqqasələr kimi xəfif bir hərəkətlə baş əyə-əyə çəkilib
gedirdilər. Balkon döşəməsi boş qalırdı. Boz, boş döşəmə.
Sonra yenidən sonsuz qadın incəliyilə, naz-qəmzəsiylə dolu
olan hərəkətlər, rəqslər.
Nərgiz güzgüyə yanaşırdı, geyinirdi. Qəfilcən saçlarını
çiyninə atırdı. Kölgələr hürkmüş quşlar kimi çırpınırdılar.
Birdən rəqs qurtarırdı. Kölgə donub qalırdı. Yalnız kiçicik bir
ehtizaz sezilirdi. Bu ehtizaz mehin sığalladığı narın qumun
ürpərişləri qədər zərifdi.
Mən bilirdim: Nərgiz güzgünün qabağında durub son dərəcə
diqqətli, son dərəcə asta bir hərəkətlə dodaqlarına boya çəkirdi.
O, harasa hazırlaşırdı.
Harasa? Mən öz sualıma gülümsündüm. Guya mən
bilmirdim ki, hara?
Şəmsi hey danışır, danışır, danışırdı. Hey deyinir, deyinir,
deyinirdi. Hey yeyir, yeyir, yeyirdi.
“Qaytarın mənə 20 yaşımı”, hardan qaytaracaqlar? Kim
qaytaracaq? 20 yaşımda 20 yaşımın qədrini bilmədim. Dayazı
dərin görünən fəlsəfələrə qapıldım. İndi isə hər şey keçib
getmişdir.
Həyat musiqi kimidir. O sona yetməkçün davam edir.
Dayana bilməz; qırıla bilər, kəsilə bilər, susa bilər. Lakin
dayana bilməz, bir yerdə saya bilməz, təkrar oluna bilməz. 55
Bəlkə də belə yaxşıdır. Xarab olmuş patefon kimə gərəkdir?
–Niyə yemirsiniz? Bəlkə aş xoşunuza gəlmir? – Şövkət
xanımın sualı məni fikirlərimdən ayırdı. Mən ev sahibəsinin
belə sorğularına necə cavab vermək lazım olduğunu yaxşı
bilirdim. Vərdiş eləmişdim:
–Yox, nə danışırsınız, çox gözəldir, çox dadlıdır, yeməkdən
doymaq olmur və sairə.
Mən bütün bu sözləri deməyi dilimə tapşırdım. Fikrim,
gözüm isə balkonun döşəməsindən ayrılmırdı. Geyinən qadın
hərəkətlərindən, daha doğrusu bu hərəkətlərin kölgəsindən
həzin, şairanə nə var? Bu kölgələr nə qədər ani, keçəri-gedəri,
hərcayi, xülyavidirlər. Lap möcüzə təkin. Ya da ki, küləkli gün
bulaq aynasında söyüd titrəyişləri təkin.
Dzin…
Telefon zəngi. Kölgə qeyb oldu. Elə bil qasırğa söyüd
ağacını yana əydi, əksini bulaq aynasından aldı.
–Allo, indi gəlirəm.
Demək, Asəf idi. Nərgizi gözləyir. Səbri çatmayıb, zəng
eləyib. Yadıma düşdü: Axı, Şəmsi deyirdi ki, bu gün Asəfin ad
günüdür. “Allo, indi gəlirəm”. Mən onları bir yerda təsəvvür
etdim. Bu gün qonaqlıqda. Küçədə, kinoda, bağda, küçənin
səs–küyündə, parkın yalqızlığında, kinonun xəlvətində. Asəf.
Nərgiz. Onların ikisinin yaşını üst–üstə gələndə yenə də mənim
yaşımdan az çıxırdı.
Çıq. Telefon asıldı. Döşəmədə yenidən kölgə göründü.
“Allo, indi gəlirəm”: Bilirdim. Bu axırıncı anlardır. Mən beş
sayacam. Kölgə yox olacaq. Bir, iki, üç, dörd, beş “Allo, indi
gəlirəm”. Yox, hələ də əsir, titrəyir. İndi onacan sayacam. Bir,
iki, üç, dörd, “Allo, indi…” beş, altı, “Allo”, yeddi, səkkiz,
“yox, sırayla saymaq lazım deyil, elə belə, sırasız, necə gəldi.
Bir, doqquz, yeddi, üç, allo, allo, allo, allo, iki, altı, on səkkiz.
On səkkiz… Döşəmə. Boz, boş, çirkli döşəmə. Çəpəki,
kölgəsiz işıq.
Nərgiz otağa girdi. Kaman kimi incə, kaman kimi dümdüz, 56
şümal. Səsi də kaman səsi…
Neçin ömür keçdi, gün keçdi, neçin cavan olmaram bir də
mən..
–Yaxşı, mən getdim. Sağ olun.
Şövkət xanım dedi:
–Sağ ol. Gec gəlmə. Elə indi də gecdi. Qaş qaralıb. Necə
gedəcəksən?
Birdən mən dedim;
–Dayan, Nərgiz, getmə. Mən səni ötürərəm. O tərəfə
gedirəm.
–Lap yaxşı. Onda taksi götürərik, yoxsa yaman kecikmişəm.
Mən paltomu geyinənəcən Nərgiz durna boylu güldandan
seyrək–seyrək düzülmüş qırmızı gülləri uzun barmaqlarıyla
yığırdı. Haradansa başıma qəribə bir sual-cavab gəldi. Guya
məndən soruşurlar: “Həyatının ən xoş, ən gözəl, ən incə
xatirəsi nədir? – Al qırmızı gülləri ağ güldandan yığan uzun
barmaqlı bir qızın yaşıl paltarı…”
Nərgizin yaşıl paltarı vardı.
Nərgiz gülləri Asəfçün yığırdı. Asəf Nərgizin nişanlısı idi.
Nərgiz Şəmsinin qızı idi. Şəmsi mənim dostum idi. Mən
dedim:
–Mən hazır.
–Əşi oturaydın. Nərgiz özü gedər. Otur sənə Murtuzdan
danışacam. Zalım oğlu elə özündən bədgümandı ki. Dünən
kafedranın iclasında…
Şəmsi deyinirdi…
3
Nərgizlə mən tində dayanmışıq. Taksi gözləyirdik. Yağış
yağırdı.
Yadımdadır. Vaxtilə mən başqa bir tində, başqa bir qadınla
dayanıb taksi gözləyirdik. Budur, yenə tin. Yenə mən. Yenə
qadın. Yenə taksi. O gündən çox illər keçmişdir. O gündən çox
taksilər getmişdir. Lakin neçin bu yağışlı axşam mənə o günəşli
gündüzü xatırladır? 57
Axı, hər şey dəyişmişdir. Tin o tin deyil. Başqa küçənin
tinidir. Nərgiz vaxtilə mənim ötürdüyüm qadın deyil. O qadın
da cavan idi. Nərgiz kimi. Lakin o qadın neçə illər bundan
qabaq cavan idi. O zaman mən də gənc idim. Nərgiz isə indi
cavandır. Mən indi yaşlı kişiyəm.
Mən vaxtilə sevdiyimi taksiylə göndərən, ağrıyan, amma
eşqimə də, həsrətimə də biganəliklə baxan adam deyiləm.
Onsuz da vaxt hər yaraya məlhəmdir, – deyən adam deyiləm.
Vaxt özü mənə isbat etdi ki, hər yara sağalan deyil. O mənə
anlatdı ki, əbədi gedən taksiləri saxlamaqçün bəlkə bir ömür
boyu piyada qaçmalı olsan belə, qaçmalısan, heykəl təki durub
“dərin” fəlsəfə yürütmək bir peşə deyil. Vaxt verdiyi dərslərə
görə saçlarımın gümüşü bahasını aldısa da, hər halda onun
öyrətdikləri bu qiymətə dəyərdi.
Bəli, hər şey dəyişmişdi. Onda isti gündüz idi. İndi yağışlı
axşamdır. Onda ömrümün səhər üzü idi. İndi yolum gecəyədir.
Amma yenə o vaxtkı kimi taksi gözləyirdik.
Nə qadın o qadındı, nə mən o vaxtkı “məndim”. Bəli, hər
şey dəyişmişdi. Amma yenə o vaxtkı kimi mən sevirdim.
Sevirdim və itirirdim.
Bəli, hər şey dəyişmişdi. Mən indi bilirdim ki, səadət var və
insan onun uğrunda döyüşməlidir. Bilirdim ki, əgər səadət
üfüqə bənzəyirsə, bu bənzəyiş çatılmazlıqda deyil, bu bənzəyiş
ondadır ki, üfüq təki səadətə tərəf gedəndə də biz yeni-yeni
aləmlər tapır, təzə-təzə həqiqətlər, doğrular kəşf edirik. Səadət
uğrunda, doğru uğrunda çarpışdıqca biz vaxta qalib gəlirik.
Mən indi bunu bilirdim. Bəli, hər şey dəyişmişdi. Amma yenə
o vaxtkı kimi mən tərəddüd içindəydim. Deyim, deməyim?
Desəm etirafım bomba partlayışı təsiri bağışlayacaqdı. Təşbeh
çeynənmişdir. Lakin inanın, and içirəm ki, bütün bu illər
ərzində mən ayrı təşbeh tapa bilmədim.
Deyirlər gözələ al da yaraşır, şal da. Biz yağışın altında
dayanmışdıq. Yağış gözəlləri belə isladıb büzüşdürür, aciz,
yazıq, çirkin eləyir. Ancaq Nərgizə yağış da yaraşırdı. 58
Saçlarının qıvırcıqlarından sallanmış yağış damcıları kiçilmiş,
miniatürləşdirilmiş üzüm salxımlarına bənzəyirdi. Saçında,
qaşında, kirpiklərində parlayan yağış danələri mirvariyə, inciyə
oxşayırdı. Üst-başına səpələnmiş yağış gilələri xırda dağ
çiçəklərini andırırdı.
Yağış onun saçlarını dağıtmış, yanağını, qaşını, kirpiyini
yuyub yalamış və elə bil qara su olub gözünün gilələrinə
yığılmışdı. Yağış onu hər budağından narın çiçək, ya da xırda
meyvə sallanan ağaca oxşadırdı. Ona yağış da yaraşırdı.
Bəli, hər şey dəyişmişdi. O, cavandı, gözəldi, Mənim yaşım
ötmüşdü. Bu mütərəddidlik də o zamankı qərarsızlıq deyildi. O
vaxt qarşımda yalnız öz biganəliyim, öz laqeydliyim, öz dəruni
“soyuğum” dururdu. İndi isə real keçilməz sədlər. Yaş.
Adamlar. Rəylər. Əxlaq normaları. Hər şey dəyişmişdi. Lakin
bu duyğular mənə tanışdı. Mən onları simfoniyanın sonunda
birinci hissəsinin mövzusunu tanıyan kimi tanımışdım. Bu
mövzu bütün əsər boyu keçir. Dəyişir, ayrılaşır, özgələşir.
Şadlıqdan keçir, kədərdən keçir, dalğınlıqdan keçir. Ancaq
axırda onu yenə də tanıyırsan. O dəyişmişdir və dəyişməmişdir.
O həm köhnə tanışdır, həm də yeni dost. O, həm ondakıdır,
həm indiki.
Bəli, hər şey dəyişmişdi. Amma yenə də lap o vaxtkı təki
mən istəmirdim, heç istəmirdim ki, taksi gəlib çıxsın.
Lakin onda da, indi də taksi gəlib çıxdı. Tindən buruldu.
Yanı da dama–dama naxışlı, qabaq şüşəsi də yaşıl işıqlı.
–Allo, taksi.
Saxladı. İkimiz də dalda əyləşdik.
Küçələr parıldayırdı. Lak çəkilmiş qara çəkmə kimi.
Küçənin yaş qara aynası üzərində rəngbərəng işıqlar üzürdü.
Yaşıl, sarı, qırmızı. Maşınların qabaq faraları küçələri sarı
işıqla süpürür, dal faraların qan qırmızısı isə yol boyu
ardlarınca sürünürdü. Al lenta təkin. İşıqforlar küçələrə yaşıl
yarpaqlar səpmişdi.

Göydə kəlağayı buludlar. Bulud yarğanlarından görünən 59
səma. Göz işlədikcə işləyən əngin. Bir də soyuq ay. Gecənin
sarı xalı.
Yerdə şəhər. Küçələr. Adamlar. Bu taksi. Bu taksidə
dördümüz. Sürücü. Nərgiz. Mən. Bir də mənim əcaib
məhəbbətim. Yox, bir də mənim yaşım – taksi sayğacının
rəqəmləri kimi bir-birini təqib edən illərin sayı. Bir də qiyabi
adamlar. Onların nəsihətləri, anlayışları, Bir də mənim
kədərim. Bir də onun nə ağıla, nə tərifə, nə də bu maşına
sığmayan gözəlliyi. Aşıq demişkən “tamam bir kəndə dəyən”
yox, tamam bir şəhərə dəyən gözəlliyi. Bir də onun beynində
və qəlbində, arzularında, yaddaşında, qulaqlarında, gözlərinin
içində yer eləyib qalmış qarabuğdayı, qonur gözlü bir gənc,
ağıllı, kamallı, həm də bir az dəli-dolu gənc.
Qəflətən maşınımız dayandı. Elə bil işıqfor yelləncək kimi
üstümüzə axdı.
Küçə qəndillərində – yol boyu düzülmüş işıqforlarda sarı
işıq qırmızıyla əvəz olurdu. Küçə boyu-qırmızı işıq dairələri.
Gecənin lalələri. Soyuq, namehriban, isintisiz işıqlar.
–Demək eyib olmasın, bu vaxt o tərəflərdə sizin nə işiniz
var?
Bu sözlərdə, onların deyiliş tərzində cavan bir qızın əmisinə,
dayısına, yaxud yaxın ailə dostuna olan bir məhrəmlik
duyulurdu. Mən də eyni şıltaq-qəmzəli ədayla cavab verdim:
–Hər şeyi deməzlər ki…
İşıqfor göz vurdu. Yollar açıldı. Maşın tərpəndi. Mən dedim:
–Bəs sizinki nə məclisdi?
–Asəfin ad günüdür, – mən bilirdim. – Ata-anasını tovlayıb
evdən qaçırtmışıq. İndi ancaq özümüz olacayıq.
Mən dedim:
–Yəni ancaq cavanlar. Gör indi nə vur–çatdasın olacaq?
O, yəqin ki, səsimdəki həsədi sezmədi. Riqqətləndirici bir
sadəlövhlüklə təsdiq etdi.
–Hə, – sonra əlavə etdi, – gəlin siz də gedək.
Bu təklif quru nəzakət deyildi, riyakarlıq da deyildi. Bu 60
təklifdə təmiz körpə sadəliyi vardı. Mən bilirdim ki, bu təklifi
mən də bax beləcə, uşaqcasına qəbul etsəm və razılaşsam,
getsəm orada cavanların arasında bu aldanış çox tez aşkar
olacaqdır. Orada, onların içində mən nə qədər yad
görünəcəyəm. Zaman qürbətinə düşmüş qərib. Yaşını azmış
biçarə. Onlarla dil tapmaq, özünü cavanlığa, mənə nisbətdə
arsızlığa qoymaq, yaşı, çoxdan ötmüşkən şux bir gənc və
yaxud kefcil bir gənclik dostu rolunda çıxış etmək fikri isə
məndə yalnız ikrah hissi oyadırdı. Lakin bir an, nə az, nə çox,
düz bir an məndə dəli bir istək oyandı. Oraya getmək. Məhz
Nərgizlə birlikdə getmək və orada bütün istedadımı, bütün
həvəsimi, bütün təcrübəmi, məndə nə varsa, məndə nə qalıbsa,
məndə nə sönməyibsə, hər şeyi atmaq, onlarla, o parlaq,
hazırcavab, şux gənclərlə döş-döşə gəlmək, Nərgizi onlardan
almaq, ondardan aparmaq. Bu xülya idi. Lakin bir an, nə az, nə
çox, düz bircə an mən bu xülyaya inandım. Məni başa düşün.
Mən o gəncləri sevirdim. Onlar ağıllı, sağlam, atəşli, gözəl
gənclər idi. Mən onlarla yalnız bircə şey üstündə çarpışmaq
istəyirdim. Mən Nərgizi onlardan, oradakı oğlanlardan,
qızlardan, Asəfdən, onun tay-tuşlarından, yaşdaşlarından
almaqla öz gəncliyimi qaytarmaq istəyirdim, gənclikdə
itirdiyim qadını Nərgizdə tapmaq, bu gecikmiş məhəbbətdə
təsəlli aramaq istəyirdim. Nərgizin dikdaban çəkmələriylə
gənclik fəlsəfəmin amansız laqeydliyini tapdamaq istəyirdim.
Bir də 20 yaşında, o vaxt, o gün, saat üçə on beş dəqiqə
qalanda qaytarmadığım, qaytarmağa cəhd etmədiyim taksini
indi geri döndərmək istəyirdim. Lakin mən bilirdim bu
xülyadır və mən bilirdim ki… olan oldu, keçən keçdi. Mən
bilirdim getməyəcəm.
Aralığa sükut çökmüşdü. Biz susurduq. Sükut yayın bürküsü
kimi əziyyət verirdi. Bəlkə məhz bu ağır sükutu pozmaqçün
Nərgiz birdən dedi:
–Bu axşam televizora baxın ha.
–Niyə? Nə var ki? 61
–Maraqlı veriliş var.
–A… – sonra soruşdum, – Sən də baxacaqsan?
–Hə. Əlbəttə.
Mən dedim:
–Onda mən də baxaram.
Maşın sola buruldu. İndi o sakit, adamsız küçələrlə gedirdi.
Asəfgil bu həndəvərdə olurdular.
Mən düşünürdüm: “Budur, bax, indi Nərgiz düşüb gedəcək.
Onun paltosunun üstündən geydiyi bu yağışlığı heç mənim
xoşuma gəlmirdi. Lakin mən xatırladım ki, qışda bəzi şəhər
ağaclarını cürbəcür yöndəmsiz, qaba – saman-həsir örtüklərə
bürüyürlər, ört-basdır edib qışın sazağından, ayazından
gizlədirlər. Qışda onlar şaquli qoyulmuş nataraz odunlara
oxşayır. Lakin qış keçir. Şaxta keçir. Örtükləri açırlar və
onların kobudluğu altından nazik, zərif, gözəl, yaşıl bahar çıxır.
Mən düşündüm ki, Nərgiz indi maşından düşəcək, görüşüb
gedəcək, orada bu yöndəmsiz yağışlığını, paltosunu çıxaracaq,
onu soyuqdan qoruyan bu kobud bürümələrin içindən isə
kövrək, incə yaşıl paltarlı bir bahar çıxacaqdır. Bu bahar rəqs
edəcəkdir. Güləcək, danışacaqdır. Könlünün nəvazişini, istisini
insanlarla bölüşəcək, mehribanlığıyla sevindirəcək,
etinasızlığıyla qüssələndirəcəkdir və haçansa məclisin şirin
yerində bir neçə dəqiqə qonaqlardan, rəqslərdən, tostlardan,
komplimentlərdən ayrılacaq, televizora qapılacaq, verilişə
baxacaqdır. Mən də evimin kimsəsizliyində bu verilişə
baxacağam. Bu bir neçə dəqiqə o mənimlə olacaqdır. Daha
doğrusu, onun fikirləri, hissləri, təəssüratı mənimkiylə eyni
olacaqdır. Biz eyni şeydən həzz alacağıq, eyni şeyə güləcək,
eyni şeydən riqqətlənəcəyik. Deyirlər qabaqlar sevişənlər bir–
birlərindən ayrı düşəndə aya baxarlarmış: gözlər, xəyallar orda
birləşərmiş. İndi isə televizora baxmaq olar. Baxışlar, qəlblər
onun ekranında birləşər. Bu təsəlli deyildimi?
Sürücü dedi:
–Çatdıq? Buradır? 62
–Hə.
Maşın dayandı.
Nərgiz maşından düşdü. Düşərkən məndən soruşdu:
–Pul vermək lazımdır, hə?
Mən zarafata saldım:
–Bəs necə ki? Yoxsa elə bilirsən ki, sənin qara gözlərindən
ötrü…
Lakin cümləni qurtarmayıb susdum. Onun qara gözlərini
görüb susdum.
Mən dedim:
–Ay qız, səninçün eyib deyil, mən dura–dura…
Nərgiz gülümsündü:
–Yaxşı, nə deyirəm ki…
O getdi.
Dikdaban, zərli, balaca çəkmələriylə küçəni, yağışı döyə-
döyə getdi. Uzun-uzun ardınca baxdım. Ardınca baxa-baxa
qaldım. Uzaqlaşdı. Mən yalnız onu görürdüm. Ətrafı
görmürdüm. Nə küçəni, nə gecəni, nə evləri, nə adamları, nə də
ki, yağışı. Elə bil o gedən yolun iki tərəfi divar idi. Elə bil o,
baxışlarımın koridoruyla gedirdi.
Addımlarının səsi get-gedə yavaşıdı, özü get-gedə
balacalandı, dəhlizə girib görünməz oldu.
–Sür.
Maşın hərəkətə gəldi. Sürücü radionu qurdu. Məqalə
oxunurdu. Səs qırıq–qırıq, xırıltılı gəlirdi. Gah itir, gah
eşidilirdi. Başqa stansiyalar da qatışıb mane olurdular.
Yalnız ayrı–ayrı sözləri başa düşmək olurdu: “Siyasi
dairələr… olunmuş… Son məlumat… dünən… xarici işlər…”
Sanki uzaq bir şəhərlə telefon danışığıydı.
Sürücü soruşdu:
–Arvadındır?
–Yox.
–Nişanlındı?
Sürücü bizə diqqətlə baxmamışdı, danışığımıza diqqət 63
yetirməmişdi. Mən dedim:
–Yox.
–Deməli, elə–belə, gəzirsiniz.
Sürücü gündüz işığında bizimlə üzbəüz gəlsəydi, belə sual
verməzdi. Əlbəttə, o mənə və Nərgizə bircə kərə işıqda
baxsaydı…
Mən dedim:
–Yox.
–Aaa…
O, əliylə qeyri-müəyyən bir hərəkət elədi. Mənə tərəf
döndü. Bic–bic gülümsündü. Başını yellədi.
–Aydındı, – dedi.
Mən tutuldum.
–Nə aydındı? – deyə sərt soruşmaq istədim.
Soruşmadım.
Mən bildim ki, o Nərgiz haqqında pis düşünə bilər. Mən onu
fikirlərdən daşındırmaq üçün olanı deməliydim, onun bu
aldanışını bircə kəlməylə, ya bircə hərəkətlə ona
anlatmalıydım. Lakin mən düşündüm ki, bir də bu adam yəqin
ki, ömründə nə mənə, nə də Nərgizə rast gələcəkdi. Nə məni,
nə Nərgizi tanıyacaqdı və onun bu aldanışı heç kəsə zərrə qədər
də ziyan gətirməz. Bu fikir yalnız onun öz içində qalacaq, o da
bir axşam, bəlkə bir neçə saat, bəlkə bir neçə dəqiqə – gələcək
sərnişinə qədər. Mən kədərləndim ki, heç bir vaxt bu adama
rast gəlməyəcəm, məni və Nərgizi ər-arvad, yaxud nişanlı,
yaxud elə–belə sevişən sayan bu yeganə insanla bir neçə
dəqiqədən, bir neçə metrdən sonra əbədilik üzülüşəcək və bir
də heç bir vaxt, heç bir vaxt görüşməyəcəyəm. Doğrudur,
maşının nömrəsini yadda saxlamaq olardı. Amma nə fayda?
Məgər bu təsəllimidir?
–Belə gedəcəyik?
–Bəli, bu döngəni burul, saxla.
Birdən mən istədim, yaman istədim, sürücüyə deyəm ki, bəli
o qız nişanlımdır, bu yaxında isə arvadım olacaq. Bəli, biz 64
evlənəcəyik. İstədim deyəm ki, bax, sən elə bilmə ki, biz bircə
axşam, hətta bircə bu axşam bir–birimizdən ayrı dura bilərik.
Yox, biz ayrılmadıq. Mən onu özgələrin yanında qoymadim.
Onun axşamını, təbəssümünü, saçlarının iyini başqalarına
vermədim. Yox, bu müvəqqətidir. Bilirsən, dostum, nə var,
mən onu müvəqqəti olaraq ora – xalasıgiləmi bilmirəm,
bibisigiləmi bilmirəm, apardım. Bir balaca işi var. Bir balaca
işim var. Yarım saatdan sonra taksi tutub dalıycan gedəcəyəm,
onu götürüb gətirəcəyəm.
Mən demək istəyirdim ki, mən vaxta qalib gəlmişəm, bu
yağışlı axşam, çox–çox illər bundan qabaq isti gündüz çağı
itirdiyimi tapmışam və tapdığımdan elə muğayat olacağam ki,
bir də itirməyim, ömür gecəsinin sonuna kimi itirməyim.
–Buyur.
Maşın dayandı. Gəlib çatdıq. Pul verdim. Düşdüm. Heç nə
demədim, heç nə deyə bilmədim. Taksi tərpəndi. Yaxasında
yaşıl düymə.
Ardınca baxdım, baxdım və birdən qərara gəldim.
–Ey, saxla, saxla, görüm ey! Taksi!
Taksi elə bil diksinib dayandı. Çağırdım. Qayıtdı. Oturdum.
Sürücü qaranlıqda təəccüblə mənə baxırdı. Mənim üzüm
gülürdü.
–Fikrimi dəyişdim, – dedim, – sür gedək.
–Hara?
Mən dedim:
–Qızı düşürdüyümüz yerə, – sonra inamla əlavə etdim.–
Nişanlımı…
–Aa… çox gözəl.
Sürücü də gülümsündü. Gülümsündü də sözdü. Lap ağzı
getdi qulağının dibinə. Vallah, bu dəqiqə o mənə qardaşımdan
əziz idi. Mən ən yaxın bir adam kimi onunla qəlbimdəkiləri
bölüşdürmək istəyirdim.
–Bilirsən, – dedim, – bir balaca qonaqlıq kimi var. Qızın
dostlarıgildə. Mən getmək istəmirdim, işim vardı. Amma 65
birdən fikirləşdim ki, qızı nahaq tək qoydum. Nə biləsən orda
kim olacaq.
Sürücü böyük həvəslə razılaşdı:
–Əlbəttə, əşi… insan çiy süd əmib…
Mən ona papiros təklif etdim. Spiçka çəkib papirosunu
yandırdım. Sonra papirosumu da odladım.
–Hə, – dedim, – fikirləşdin ki, işim sabaha da qalsa olar.
Qoy gedim nişanlımın yanında olum.
Mən özüm öz dediklərimə səmimi surətdə inanırdım.
İnanırdım ki, hər şey məhz mən danışdığım kimidir. Yaxud
mən dediyim kimi olacaq. Fərqi yoxdur.
Sürücü yenə mənə baxdı və yenə də bic-bic güldü.
–Tamamilə doğrudur, – dedi. Sonra zarafatyana əlavə etdi. –
Onu da deyim ki, nişanlın səninçün yaman darıxıb. Lap
burnunun ucu göynəyir.
Mən inamla dedim:
–Bəs necə ki, əlbəttə! – Sonra təəccüblə soruşdum: – Bəs
sən hardan bilirsən?
Sürücü mənalı-mənalı baxdı:
–Necə yəni hardan, papirosundan, – dedi.
Mən anlamadım.
O, izah etdi.
–Gör papirosun necə alışıb. El içində söz var, əlamət var:
deyir papirosun bir tərəfi yananda, bir yanı alışanda, bu o
deməkdir ki, kimsə səninçün yaman, yaman darıxır.
Yağış azalmışdı. Küçə adamla dolu idi. Axı, bu gün bazar
axşamıydı. Adamlar kinolara, teatrlara, konsertlərə tələsirdilər.
Bəziləri də elə belə küçədə gəzməyə çıxmışdılar.
Havada bahar iyi duyulurdu. Soyuq idisə də, bu mart soyuğu
idi, baharın ərəfəsi.
Könlümdə də mart idi. Baharın ərəfəsi.
Musiqi səsi gəlirdi. Aydın, təmiz eşidilirdi. Sanki radio
dalğaları uzaq şəhərdən Bakıya qayıtmışdılar. İşıqforun yaşıl
bəzəkləri bütün yol boyu sapa düzülmüşdü. 66
Mən qəribə bir duyğu keçirirdim. Nədənsə, mənə elə gəlirdi
ki, mağazadan qiymətli və çox kövrək bir güldan oğurlamışam.
Bunu başqaları öz qiymətinə, öz dəyərinə, qanuni yolla pul
verib alacaqdılar. Mən isə bir an içində xəlvətcə bu güldanı
götürüb qaçmışam. Mən hey qaçır, qaçır, qaçıram, hara
qaçıram – bilmirəm. Qorxuram ki, tələsdiyim, həyəcanım,
təlaşım, nigaranlığım nəticəsində büdrəyib yıxılam, güldanı
sındıram. Qorxuram ki, məni haqlayalar, güldanı tutub əlimdən
alalar. Qorxuram ka, ürəyim partlaya, yıxılam, öləm, güldanı
aparıb çatdıra bilməyəm. Amma büdrəməsəm də, məni
haqlamasalar da, yıxılıb ölməsəm də hara gedirəm? Hara
qaçıram? Hansı ocağa pənah aparıb, hansı evdə sığnaq
tapacağam? Hara? Hara?
4
Qapıda tanımadığım bir qız dayanmışdı.
– Kimi istəyirsiniz?
Otaqda bir həngamə, bir vur–çatdasın vardı ki, ağız deyəni
qulaq eşitmirdi. Musiqi, səs–küy, qədəhlərin, çəngəl-bıçağın
cingiltisi…
–İçəri keçin.
İçəri keçmək sərhəddi keçmək deməkdi. Calayiyaş olmaq
deməkdi. Gənclik dilində danışanlar içində əcnəbi, sevinc,
şuxluq dəryasında tənhalıq adası olmaq deməkdi.
Birdən mən otağın açıq qapılarından Nərgizi gördüm. O
rəqs edirdi. Yaşıl paltarının yaxasına bayaqkı al qırmızı
güllərdən biri sancılmışdı. Çiyinləri çılpaq idi. O müasir qızdı.
Saçları gödək, danışıq tərzi, düşünüş tərzi, yaşayış tərzi müasir.
Zövqü müasir, gülüşü müasir, şüuru müasir, geyimi müasir.
Amma indi o qədim bir rəqs oynayırdı. Qədim bir Qarabağ
rəqsi. Onun oyununda qəribə bir ahəng vardı. Sümüklərinin,
əzələlərinin plastikası iləmi, üzündəki ifadənin işvəkarlığı
iləmi, hərəkətlərinin şirin, naz qəmzəsi iləmi, deyə bilmərəm,
amma nə iləsə bu rəqs xəyalımda heç bir vaxt görmədiyim
keçmişləri, çox qabaqlar yaşamış gəlinlərimizi, qızlarımızı 67
canlandırırdı. Heç bir vaxt kişi üzünə çıxmayan, kişi nəzəriylə
oxşanmayan, sığallanmayan, qanadlanmayan gəlin-qızların
qədim həsrəti bu axşam kişilər-gənclər içində rəqs edən müasir
qadının bütün hərəkətlərinə, bütün varlığına aşılanmışdı. Bu
gün kişilər içində rəqs edən bu qız sanki əsrlərlə qara çadralar
altında boğulan qadınlıq hissinin ən kövrək, ən xəfif, ən inçə
gizlinlərindən, sirlərindən, intizarlarından danışırdı.
Birdən mən başa düşdüm ki, artıq mənə heç bir şey lazım
deyil. Artıq nə istəsəm bayağılıq olardı. Bu obraz, bu nigaran
duyğulardan başqa mənə heç nə lazım deyildi. Bu təsəvvür, bu
xəyal yaddaşımın, xatirələrimin, əbədi, vəfalı, həmdəmi
olacaqdı. Ayrı mənə heç nə, heç kim lazım deyildi. Qız xəbər
aldı:
–Axı, sizə kim lazımdır?
–Heç kəs, – dedim. – Bağışlayın, yanılmışam, səhv
gəlmişəm, azmışam.
–Aaa.
Axırıncı pilləni düşənəcən musiqi səsi aydın eşidilirdi.
Yorğun ahəngli sərkərdan bir melodiya sanki öz aramını,
sakitliyini, sonunu axtarırdı, tapa bilmirdi.
Küçəyə çıxdım. Taksi getmişdi.
Nə fərqi var! Piyada gedə bilərdim, ya da ayrı taksi tuta
bilərdim. Bəlkə təsadüfən bayaqkı taksiyə rast gələ bilərdim.
Eh! Taksini qaytarmaq çox asandır…

Taksi və vaxt


Geri dön

De_Ki_Sevirem

  • 18 aprel 2015 19:29
  • Məqalə: 4
  • Şərh: 747
  • Bal:
Çox uzun idi hösəlləm catmadı oxuyam

--------------------
Xoşbəxtlik pulda deyil,qoluna girəndədir

♦ ֆɛყмʊʀ ֆoռмɛZ ♦

  • 14 aprel 2015 23:20
  • Məqalə: 1135
  • Şərh: 331
  • Bal:
{awards}
Məntiqli və marağlıdır.
Allah razi olsun.

--------------------


İNSTRAGRAM ADRES : seymur_sonmez

(HaYeL)

  • 14 aprel 2015 20:17
  • Məqalə: 60
  • Şərh: 1020
  • Bal:
{awards}
Məntiqli və marağlıdır.
Allah razi olsun.

--------------------

Qaska_Quli

  • 14 aprel 2015 19:23
  • Məqalə: 28
  • Şərh: 13412
  • Bal:
{awards}
teshekkurrrr

--------------------

Krasavcikaya_v_onlin

  • 14 aprel 2015 17:13
  • Məqalə: 92
  • Şərh: 1692
  • Bal:
{awards}
axratan oxmadim basligi oxdum maragli idi

--------------------

★Angelocka★

  • 14 aprel 2015 16:34
  • Məqalə: 118
  • Şərh: 8882
  • Bal:
{awards}
Tesekkurler

--------------------
Her aşk bir gün bitermiş. Onlar daha Galatasaray aşkını görmemiş.

♔ sinყσriτα ♔

  • 14 aprel 2015 15:49
  • Məqalə: 168
  • Şərh: 2627
  • Bal:
{awards}
Dehwet uzun heyakyede tam oxuya bilmedim bawqa vaxt mutleq oxuyacam maraxli hekayeye benzeyir tewekkur...

Elya Alieva

  • 14 aprel 2015 15:10
  • Məqalə: 102
  • Şərh: 7076
  • Bal:
{awards}
uzun olduqu ucun axracan oxmadim ama basliqi supper idi

--------------------
UREYIM...I MEN

ღSlaDkaYa_AyKoShKaღ

  • 14 aprel 2015 13:51
  • Məqalə: 22
  • Şərh: 220
  • Bal:
{awards}
cox uzun idi oxuyammadim

--------------------

Pıtırcık

  • 14 aprel 2015 13:43
  • Məqalə: 385
  • Şərh: 9499
  • Bal:
{awards}
wassat nə çoxdur . hekayə üçün sağ ol

--------------------
http://mail.mp3.mail.mp3.legend.az/user/imza/
İnformasiya
Məqalələrə dərc olunan gündən etibarən 30 gün ərzində şərh yazmaq mümkündür.
 

Online

İstifadəçilər: 0



Qonaqlar: 11
Cəmi: 27

 

Top 10 Müəllif

♦ ֆɛყмʊʀ ֆoռмɛZ ♦
Xəbərləri: 1
Cəmi: 1135
 
 
{slinks}