Günəşə yaxınlaşdıqca hava nə üçün soyuyur?

 
Günəşə yaxınlaşdıqca hava nə üçün soyuyur?


Dünyamızdakı istiliyin qaynağı günəş olduğuna görə və bir dağın zirvəsi günəşə daha yaxın ikən orada hava nə üçün daha soyuq olur? Əvvəlcə bunu söyləyək ki, günəş ilə dünya arasındakı məsafəni düşünsək, bir dağın zirvəsinə çıxmaqla bu məsafədəki azalış çox əhəmiyyətsiz qalar. Günəş dünyamızdan 149.5 milyon kilometr uzaqda ikən dünyamızdakı ən yüksək dağın yüksəkliyi 9 kilometrə belə çatmaz. (Everest: 8.846)
Biz onsuz da hər gün evimizdə oturarkən dünyanın öz ətrafında dönməsindən ötəri, dünyanın diametri qədər, günəşə 12 min kilometr yaxınlaşıb uzaqlaşırıq. Ellips şəklindəki orbitində dünya günəşin ətrafında dönərkən günəşə ən çox yaxınlaşdığı məsafə 147 milyon, ənuzaqlaşdığı məsafə isə 152 milyon kilometrdir. Yəni dünya onsuz da bir il içində günəşə 5 milyon kilometr yaxınlaşıb uzaqlaşmaqdadır. Bu vəziyyət dünyamızdakı istiliyə çox təsir etməz, mühüm olan şüaların düz gəlməsidir.

Günəşin dünyamızda yaratdığı istilik, şüaların yer üzündə əks olunması ilə olar. Ondan sonra yüksəldikcə nəmli havada hər kilometrdə təxminən 6-7 dərəcə düşər. Yəni Everestin dibi ilə zirvəsi arasında 50 dərəcədən çox istilik fərqi olması təbii. Bu istilik enişi atmosferin birinci layına qədər belə olurr. Yəni yer üzündə istilik 25 dərəcə ikən 11 kilometr yüksəklikdə -50 dərəcəyə qədər düşür. Bundan sonra istilik dəyişməsinin ağla sığmaz rəqsi başlayır.
Atmosferin ikinci təbəqəsi olan və içində ozon təbəqəsi də olan 11. və 48. kilometrlər arasında hava istiliyi bu səfər tam tərsi yüksəldikcə artır, təkrar sıfır dərəcəyə qədər çıxır. 48. kilometri keçib 3. təbəqəyə girincə də 88. kilometrə qədər təkrar enişə keçir. Bu təbəqənin sonunda, yəni 88. kilometrdə -80 dərəcələrə qədər düşür. Bundan sonra da davamlı yüksəlişə keçərək günəşə yaxınlaşdıqca artır.
Günəşin səthindən 2 milyon dərəcə istiliklə çıxan işığın 149.5 kilometr yol qat etdikdən sonra dünyamız səthinə yaşiya biləcəyimiz bir mühiti yaradacaq şəkildə bu qədər incə nizamla gəlməsi həqiqətən inanılmaz.


Yer üzündə istilənən havanın yüksəldiyi doğrudur, amma hava bu enerjisini yüksələrkən xərcləyər və dağın zirvəsi çatdığında ətraf hava istiliyi ilə eyni istilik dərəcəsinə gəlir. Dağ zirvəsinin soyuq olmasının bir başqa səbəbi dağ səthlərinin şəkilləri səbəbindən günəş şüalarını düz götürə bilməmələridir. Bu səbəblə dağların ətəkləri belə sərin olar, burada istilənib yüksələn bir hava təbəqəsi belə meydana gələ bilməz. Ayrıca dağdakı qayalarla birlikdə qar və buz da günəş şüalarını çox əmməz və çoxunu əks etdirərlər
Yer üzünün istiləşməsində buludlar da əhəmiyyətli rol oynayarlar. Diqqət yetirsəniz buludsuz gecələr, buludlu gecələrdən daha soyuqdur. Çünki buludlar yerdən gələn istiliyi təkrar yerə əks etdirərlər. Dağ zirvələrində isə nə bu istiliyi yerə təkrar əks etdirəcək bulud vardır, nə də onu tutacaq sıxlıqda atmosfer


Geri dön

samir_252

  • 1 may 2011 14:11
  • Məqalə: 45
  • Şərh: 1601
  • Bal:
XEBERE GORE TWK BIRCE HAVALAR DUZELSEYDI BILERDIK NE GIYNIRIK

_RONALDO_

  • 1 may 2011 01:03
  • Məqalə: 303
  • Şərh: 10753
  • Bal:
{awards}
bunu bilirdim

--------------------

::..ONSLAUGHT::..

  • 29 aprel 2011 16:46
  • Məqalə: 197
  • Şərh: 11490
  • Bal:
{awards}
tewekkurler xebere gore

--------------------
.....(¯`v´¯)
..... ·.¸.·´
...¸.·´
.. (

Inciciceyi

  • 29 aprel 2011 10:32
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 8287
  • Bal:
{awards}
Xeber ucun twkler

--------------------
♥......Zenn etme ki, gozlerim sene baxdiqca yorulacaq, olsem de
ruhum seninle qalacaq. Senden evvel elvida desem de heyata. Son
sozum seni sevirem olacaq.....♥

nilayka

  • 28 aprel 2011 18:57
  • Məqalə: 206
  • Şərh: 7698
  • Bal:
{awards}
twk melumat ucun

--------------------

E_M_O

  • 28 aprel 2011 18:26
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 550
  • Bal:
{awards}
XEBERE GORE TWK BIRCE HAVALAR DUZELSEYDI BILERDIK NE GIYNIRIK

yaz_gulu

  • 28 aprel 2011 17:39
  • Məqalə: 1
  • Şərh: 51
  • Bal:
{awards}
bilirdim birce havalar duzelseydi hava bele olanda adamin ureyi sixilir

--------------------
Sevgim qaralama dəftəri sən yaralarıma dərman zamandan yaxşı
Qəlbim qorxaq usaq kimi deyir: acı həqiqət şirin yalandan yaxşı
Bəlkə öləcək sevgimiz amma qoy hələ yaşasın mahnımız
Kaş mənim həyatımda olmazdın............

BeSt Of

  • 28 aprel 2011 17:17
  • Məqalə: 1
  • Şərh: 207
  • Bal:
{awards}
bunu bilirdim

thanks

--------------------
....Fikirləşirəm ki,riyaziyyatı daha yaxşı öyrənməliyəm.Artıq insanların neçə üzü olduğunu hesablaya bilmirəm!!!
İnformasiya
Məqalələrə dərc olunan gündən etibarən 30 gün ərzində şərh yazmaq mümkündür.
 

Online

İstifadəçilər: 0



Qonaqlar: 54
Cəmi: 63

 

Top 10 Müəllif

Pıtırcık
Xəbərləri: 26
Cəmi: 479
 
♔Hе важно∞
Xəbərləri: 11
Cəmi: 43
 
Nergiz__Sirinova
Xəbərləri: 4
Cəmi: 376
 
.::şirin_qız::.
Xəbərləri: 3
Cəmi: 28
 
♦ ֆɛყмʊʀ ֆoռмɛZ ♦
Xəbərləri: 2
Cəmi: 1141
 
SweeTy_
Xəbərləri: 2
Cəmi: 579
 
^^KuKuLKa^^
Xəbərləri: 1
Cəmi: 773
 
 
{slinks}