Cavan və cavanlığın dəyəri

 
Cavan və cavanlığın dəyəri

Hər bir cəmiyyətdə cavanlar bu cəmiyyətin xəzinəsi sayılır. Hifz edilməyə və qorunmaya ehtiyac duyurlar. Hər bir cəmiyyətin böyükləri və rəhbərləri gərək onlar üçün yaxşı proqram təşkil etsinlər. Əks halda cəmiyyətin belinə elə bir zərbə dəyər ki, sağalmağı uzun çəkər. Bu zərbələrdən uzaq olmaq üçün Quran ayələrinə və hədislərin müdrik məsləhətlərinə qulaq asaq.
Bu dövrdə cavan nəslin tərbiyə və hidayəti keçmişdəkilərdən daha çox diqqət mərkəzinə çevrilmişdir. Cavanın sevgi, ictimai və cismi xüsusiyyətləri vardır. Bu xüsusiyyətlərə əsasən cavanlar və yeniyetmələrlə elə rəftar etmək lazımdır ki, onlar tərəfindən də isti qarşılansın. Nəinki onların nifrətinə səbəb olsun.

Cavan və onun dəyəri

Cəmiyyət qadından, kişidən, uşaqdan, qocadan təşkil edilir. Ancaq hər bir cəmiyyətin xəzinəsi onun cavanlarıdır. Bu cavanları qorumaq lazımdır, əks halda onlar özləri ilə fəlakət də gətirər.
Cavanlıq fəslinə qədəm qoyan hər bir yeniyetmədə təmayül və həyəcanlar yaranar. Bu təmayül və meyllər təbii meyllərdir ki, cavanın fitrətinə qoyulmuşdur. O, saxta bir varlıq deyildir. Bu meyllər əgər ifrat və təfritdən qorunarsa, düzgün yolda addımlayar. Belə bir cavan cəmiyyətdə asanlıqla öz yerini tapa bilər. Cavan onu böyük saymaları ilə qənaətlənmir. O, istəyir ki, həyatın hər bir sahəsində böyüklər kimi olsun. Cavan istəyir ki, ailə mühitindən daha irəli addım atsın. O, istəyir ki, cəmiyyət sevinəndə sevinsin, qəmlənəndə qəmlənsin.

Peyğəmbər (s) kiçik bir cümlə ilə Adəm övladının psixoloji vəziyyətini bəyan etmişdir: “Adəm övladının ilk yeddi ilində o, ağa və seyiddir. İkinci yeddi ilində əmrə qulaq asan və quldur. Üçüncü yeddi ilində isə ailənin vəziri, ata və ananın müşaviridir”.

Peyğəmbər (s) bu dəyərli kəlamları ilə uşaq dövrünü üç hissəyə bölməklə yanaşı ata və ananın vəzifəsini də açıqca bəyan etmişdir. Cavanı valideynlərin müşaviri kimi göstərmişdir. Ata və ana da övladlarının bu vəzifəsini qəbul etməlidirlər.

Cavanlıq dövrü Adəm övladının tez-tez dəyişikliklərə uğradığı dövrdür. Kiçik bir müddətdə cismi və canı dəyişilir. Cavanın mənəvi dəyəri və yeni şəxsiyyəti Peyğəmbər (s) tərəfindən vəzir kimi bəyan edilmişdir.
Yəni Peyğəmbər (s) buyurur ki, cavan, ata və ananın həm fikir, həm tədbir və həm də məsləhət ortağıdır. Ona görə də valideynin vəzifəsidir ki, hər bir işində onunla məsləhətləşsin. Onun şəxsiyyətini rəsmi şəkildə qəbul etsin və ona hörmət etsin.

Vəzir

Peyğəmbər (s) bu kiçik cümlədə ailəni ölkə kimi fərz etmişdir. Ata və ananı isə bu heyətin hakimi kimi tanıdır. Ona görə buyurur ki, yeniyetmələr ki, cavanlıq dövrünə çatırlar, onlar ailənin vəzirinə çevrilirlər. Valideynlərin çiynində olan məsuliyyətlərindən bir hissəsini öz çiyninə götürməlidirlər. Həzrət İmam Sadiq (ə) buyurur: “Yeddi il övladını azad burax ki, oynasın, yeddi il faydalı tərbiyə metodu ilə onu tərbiyələndir. Üçüncü yeddi ildə isə rəfiqi ol.”

Cavan övlad ilə dost olmaq

İmam Sadiqin (ə) buyurduğu kimi üçüncü yeddi ilində övladlarınızın rəfiqi olun. Bu cümlə cavana göstərilə bilən ən böyük hörmətin nişanəsidir. İmam Sadiq (ə) başqa bir yerdə buyurmuşdur: “Mərcənələrin (yollarını azmış bir qrup) sizi üstələmələrindən əvvəl və cavanlarınızı yollarından azdırmalarından əvvəl onları bizim hədislərimizlə tanış edin”. Bəli cavanların şəxsiyyətinə hörmət etməklə, onun ictimai və fərdi ehtiyaclarına hörmət etməklə və bu Həzrətin mehriban nəzəri ilə onların qəlbi cəzb edilər. Əgər cavanlar İmam Sadiqin (ə) aşiqi olarsa, bu Həzrətin rəftarı, əməli cavanların rəftar və əməllərində gizlənmiş olar. Ona görə də Əbu Cəfər (ə) buyurur: “Yeniyetmələrin tərbiyəsinə eşq olsun. Çünki onlar yaxşılıqları başqalarından daha tez və sürətli qəbul edirlər.”

Cavan və cavanla rabitə

İmam Sadiqin (ə) cavan nəsillə rəftarının bir neçə misalına nəzər salaq.

1. İmam Sadiq (ə) həcc mərasimini yerinə yetirmək üçün Allahın Evinə daxil olur. Həcc əyyamının ən həyəcanlı anları idi. Həzrət bir kənarda tərəfdaşları ilə əyləşib, söhbət edirdi. Bu zaman yeniyetmə olan Həşam ibni Həkəm onlara qoşulur. İmam Sadiq (ə) onu görəndə çox sevinir. Həzrət Həşamı salamlamaq üçün yerindən ayağa qalxır. Onu özünün yanında əyləşdirir. Ona “xoş gəlmisən”-deyir. İmamın (ə) bu yeniyetmə ilə belə rəftarı oturanları təəccübləndirir. Həzrət onların bu təəccübünü görəndə buyurur: “Bu cavan qəlbi, dili və əli ilə mənim yardımçımdır. Siz onun kiçik yaşlı olmasına baxmayın. O, həqiqətdə bütün varlığı ilə mənim yardımçımdır.” Sonra onun elmi məqamını təsdiq etmək üçün Həşama bir neçə sual verir və o, da bu suallara kamil cavab verir. Həzrət onun haqqında belə dua edir: “Allah səni ondan (elmdən) bəhrələndirsin və bu yolda sabitqədəm etsin”. Həşamın dediyini görə İmamın (ə) bu duasından sonra o, düşmənlə Allahı tanıma haqqında etdiyi mübahisələrdə heç vaxt məğlub olmamışdır.

2. Məfzəl ibni Ömər İmam Sadiqin (ə) Kufə şəhərindəki nümayəndəsi idi. O, bu şəhərin əhalisinin dini, ictimai və mali problemlərini həll edirdi. O, şəhərin cavanları ilə möhkəm və səmimi rabitə qurmuşdu. Bəziləri həsədləri və paxıllıqları üzündən bu rabitəni qəbul edə bilmirdilər. Ona görə də şaiyəyə əl atdılar. Məfzəl və onun tərəfdaşlarını şərabiçmək, qumarbazlıq və namazı tərk etməklə ittiham etdilər. Bu şaiyələr artdıqca artdı. Kufə xalqı bu xəbəri İmam Sadiqə (ə) məktubla çatdırırlar: “Məfzəl alçaq, rəzil, şərabxor, quşbaz insanlarla oturub-durur. Yaxşı olar ki, əmr edəsiniz ki, onları özündən uzaqlaşdırsın.”

İmam Sadiq (ə) onlarla bu haqda danışmaq yerinə Məfzələ məktub yazır və möhr vurub onlarla Məfzələ göndərir. Həzrət buyurur ki, bu məktubu onların özləri Məfzələ təslim etsinlər. Onlar Kufəyə daxil olanda birbaşa Məfzəlin evinə gedirlər. Məktubu Məfzələ verirlər və o, da məktubu açır. Məktubun mətnini oxuyur. Məktubda İmam (ə) əmr edir ki, bəzi şeyləri alıb ona göndərsin. Ancaq heç bir şikayət etməmişdi. Məktubu hamı alıb oxuyur. Sonra Məfzəl üzünü onlara tutub deyir: “İndi nə etmək lazımdır?” Deyirlər ki, bu əşyaların hamısı bahalıdır və çox pul lazımdır. Gərək oturaq və məsləhətləşək. İmamın (ə) tərəfdaşlarından gərək yardım alaq. Onların əsas hədəfi bu məsuliyyətdən qaçmaq idi. Ona görə də Məfzəlin evini tərk etmək istəyirlər. Məfzəl onları yeməyə qalmağa dəvət edir və onlar da qəbul edirlər. Bu arada Məfzəl fürsətdən istifadə edib, onların şərabxor, əxlaqsız adlandırdığı cavanları oraya çağırır. Onların hamısı gəlir və Məfzəl İmamın (ə) bu məktubunu onlar üçün oxuyur. Onlar məktubu oxuduqdan sonra gedirlər və gücləri çatdığı qədər dirhəm və dinar gətirirlər. Toplam bu miqdar iki min dinar və on min dirhəm edir. Şikayətçilər hələ yeməkdən ayrılmamışdılar ki, bu səhnəni görürlər. Onlar heyrət içində bir-birinə baxırlar. Məfzəl də bu fürsətdən yararlanıb onlara deyir: “Siz deyirsiniz ki, mən bu cavanları özümdən uzaqlaşdırım? Elə güman edirsiniz ki, Allahın sizin namaz və orucunuza ehtiyacı vardır?”
Yeniyetmənin qəlbi saf, ruhu həssas, sevgi ilə doludur. Ona görə də onunla mülayimcəsinə rəftar etmək lazımdır. Ona mehriban baxış, şəxsiyyətinə dəyər vermək onunla rabitənin ən yaxşı yoludur. Onunla bu cür rəftar cavanın alçaqlıq və pis xüsusiyyətlərdən uzaq olmasına gətirib çıxarar.
İmam Sadiq (ə) buyurur: “Əgər insanın bu üç xüsusiyyəti olmasa, imanından bəhrə olmaz. 1. Səbr, hövsələ nadanın cəhalətini aradan aparar. 2. Dindarlığı, onu haramlardan saxlayar. 3. Yaxşı rəftarı ilə insanlarla sülh içində olar. O yeniyetmə ki, həm cəmiyyət, həm də ailə tərəfindən hörmətlə qaşılanar, ictimai və ailə məsələlərində iştirak edər, nəzərlərinə hörmət edilər, cəmiyyətdə və ailədə özünü şəxsiyyət kimi tanıyar və görər. Bu cür cavan çalışar ki, pis və əxlaqsız işlərdən çəkinsin və rəftarı bu hörmət və ehtirama layiq olsun.


Beləliklə bu deyilənlərdən belə nəticə çıxartmaq olar:
1. Cavan nəsil ilə rəftar mülayim və dostcasına olmalıdır.
2. Cavana şəxsiyyət kimi baxaq və onun şəxsiyyətinə hörmət edək.
3. Ona dini məsələləri təlim verək.
4. Onda müsbət düşüncələri inkişaf etdirmək və ictimai zərbələri ona tanıtmaq.
5. Əgər o, hansısa səhv edərsə, onu ehtiramla başa salmaq lazımdır.
Onu elə başa salmaq lazımdır ki, ruhu zərər görməsin.
6. Layiqli və fəzilətli dostlar onlar üçün faydalı olar. Ona görə də dost seçimində diqqətli
olmalıdırlar. Valideynlər, məktəb müəllimləri də bu yolda onlara yardım etməlidirlər.


Geri dön

Inciciceyi

  • 16 iyun 2011 08:21
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 8287
  • Bal:
Twkler amamki axira kimi oxumadim

--------------------
♥......Zenn etme ki, gozlerim sene baxdiqca yorulacaq, olsem de
ruhum seninle qalacaq. Senden evvel elvida desem de heyata. Son
sozum seni sevirem olacaq.....♥

petek

  • 16 iyun 2011 01:40
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 285
  • Bal:
{awards}
twk sonuna kimi oxumadim

HaYaT_GuZeL

  • 15 iyun 2011 23:33
  • Məqalə: 234
  • Şərh: 1880
  • Bal:
{awards}
bunu oxuyana qeder qocalaram e hem de axot yoxdu tenbellik basib wink

_Gunel_

  • 15 iyun 2011 21:26
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 387
  • Bal:
{awards}
hmm.twk winked

only-girl

  • 15 iyun 2011 18:58
  • Məqalə: 1002
  • Şərh: 5026
  • Bal:
{awards}
twk hele cavanaam

--------------------

lema

  • 15 iyun 2011 18:44
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 2669
  • Bal:
{awards}
maraqlı xeber idi.twk...

maraqlı xeber idi.twk...

--------------------
Feridem yanımda olmasan bele sen hemişe menim qelbimde yawayacaqsan...

MiLeyla

  • 15 iyun 2011 17:35
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 3997
  • Bal:
{awards}
XEBERE GORE TESEKKURLER

--------------------
Gece yatiram,Sabah dururam,Bununla da WUKUR edirem,Cunki yawamaga davam edirem..........

Merve Bolugur

  • 15 iyun 2011 17:27
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 35
  • Bal:
{awards}
Twk maraqli xeberdi

№1

  • 15 iyun 2011 17:08
  • Məqalə: 12
  • Şərh: 78
  • Bal:
{awards}
Tesekkurler

jalicka

  • 15 iyun 2011 15:28
  • Məqalə: 27
  • Şərh: 1989
  • Bal:
{awards}
xebere gore tesekkurl;errrrrrrrrrrrr

hazal kaya

  • 15 iyun 2011 15:10
  • Məqalə: 51
  • Şərh: 1428
  • Bal:
{awards}
tewekkurler

qonce

  • 15 iyun 2011 15:08
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 0
  • Bal:
{awards}
Tesekkur....

hazal-kaya

  • 15 iyun 2011 14:42
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 497
  • Bal:
{awards}
teşekkürler

Sindrella

  • 15 iyun 2011 14:01
  • Məqalə: 2
  • Şərh: 70
  • Bal:
{awards}
cavanlarin qulagi cinladici ki,...tesekkurler

--------------------
Karanliklar Ulkesinin Aydinlik Prensesi

NELLY19

  • 15 iyun 2011 13:30
  • Məqalə: 174
  • Şərh: 4882
  • Bal:
{awards}
tewekkur edirem maraqli xeber ucun

GlamouR_

  • 15 iyun 2011 12:51
  • Məqalə: 189
  • Şərh: 3315
  • Bal:
{awards}
twk-ler
wink

--------------------

CandyGirl

  • 15 iyun 2011 12:47
  • Məqalə: 164
  • Şərh: 5899
  • Bal:
{awards}
tewekkurlerrr

--------------------

RaminYek

  • 15 iyun 2011 11:36
  • Məqalə: 44
  • Şərh: 569
  • Bal:
{awards}
twk

--------------------
Ay gecəni mən səni sevdiyim qədər sevsəydi,Günəş yer üzünə həsrət qalardı...

Bu Menem

  • 15 iyun 2011 11:20
  • Məqalə: 61
  • Şərh: 1106
  • Bal:
{awards}
tws winked

İnformasiya
Məqalələrə dərc olunan gündən etibarən 30 gün ərzində şərh yazmaq mümkündür.
 

Online

İstifadəçilər: 3
Qonaqlar: 34
Cəmi: 51

 

Top 10 Müəllif

♦ ֆɛყмʊʀ ֆoռмɛZ ♦
Xəbərləri: 1
Cəmi: 1135
 
 
{slinks}