Təyyarənin ilk ixtiraçıları

 
Təyyarənin ilk ixtiraçıları

Wright qardaşları, ilk motorlu təyyarəni ixtira edən məşhur qardaşlardır. Wilbur Wright 1867-ci ildə doğulmuş, 1912-ci ildə ölmüşdür. Qardaşı Orville Wright isə 1871-ci ildə doğulmuş, 1948-ci ildə ölmüşdür.
Ohio, Daytonlu iki velosiped ustası olan Wilbur və Orville Wright, 1899-cu ildə quşların necə uçduqları haqqında özlərinə ipucu verə biləcək hər şeyi sistemli bir şəkildə araşdırmağa başladılar. Elmi əsərlərdə və köhnə insanların təcrübələri arasında öz işlərinə yarayacaq heç bir şey olmadığını qısa müddətdə anlayan Wright qardaşlar yalnız Berlin yaxınlarındakı bir təpə üstündən planerlə uçuş sınaqları edən və bu mövzuda çox diqqətli qeydlər tutan Alman mühəndisi Otto Lilienthalın işləri vardı.
***************
Orville Wright-quşların uçmalarını çox yaxından araşdırdığı üçün planerinin bir quşu xatırlatmasına çox çaşmamaq lazımdır. Lakin o içlərində məşhur rəssam Leonardo Da Vinçinin də olduğu bir çoxlarını cezbeden tələyə, yəni quş uçuşunu təmsil edən qanad çırpma hadisəsinin cazibəsinə qapılmadı. Lilienthal uca biləcək bir təyyarənin havayla təmas halında olan sabit bir qanadı olması lazım olduğunu göstərdi. Qərarlı bir uçuşu reallaşdıra bilmək üçün lazımlı idarə yalnız onun söylədiyi belə bir qanad tərəfindən təmin edilə bilərdi və bu mövzuda Wright qardaşlar da onunla uyğunlaşırdı.
Wilbur və Orville Wright elmi təhsil görməmişlər, liseydən sonra yüksək bir məktəbdə getməmişlər idi. Lakin uçma sahəsindəki işlərini irəlilətdirkən öz elmi istiqamətlərini də model təyyarələr, uçurtmalar, insan daşıyan planerlər ilə etdikləri yüzlərlə təcrübə sayəsində bu mövzuda elmi bir əsər hazırlayacaq qədər irəlilətdilər. Hətta hazırladıqları 200 dən çox fərqli tipdəki qanadları sınamaq üçün bir külək tuneli də etdilər. Wright qardaşların 17 dekabr 1903-cu ildə North Carolinada Orvillenin idarəsində hava limanında ilk təyyarəni aerodinamika səs nəzəriyyəsinə bağlı qalınaraq edilmişdi.

***************
Bu təyyarə iki pərvanəli idi. Pilotla birlikdə ağırlığı 335 kq. dı. Bu uçuşun beş dənə ədəb şahidi vardır. Orville birinci sınaqda 12 saniyə ucdu. Və yalnız 37 metr məsafə qət etdi. O günkü son sınağında isə, bu müddət 59 saniyəyə çıxmışdı və 280 metrlik bir məsafəyə ucmuş idi. Daha sonra təyyarələrini inkişaf etdirdilər və 1904-cü ildə təyyarəyə havada çevrillər etdirərək, geri dönmək surətiylə qalxdıqları nöqtəyə enməyi bacardılar.
Wright qardaşlar, yaxşı bir təyyarə dizaynında qanadın ani əsən şiddətli küləklərin zərərli təsiriylə sərt havanın aşağı və yuxarı cazibədar təsirinə qarşı pilotun düzəltməsiylə qanadın daha uyğun bir vəziyyət almasını təmin edən bir mexanizm olması lazım olduğunu anladılar. Quşları müşahidə edərək sərt havalarda uçuş səviyyələrini qorumaq üçün qanad uclarını necə bükdüklərini qeyd etdilər. Qanad bükməyi planerlərinin qanadlarının təyyarələrini bir mexanizm köməyiylə əyərək təqlid etdilər. Təcrübələrindən bunun işə yarayacağını təxmin etmişlər. Həqiqətən də işə yaramışdır. Qanad əymənin uçuş aerodinamikasını necə təsir etdiyini doğru bir şəkildə təxmin etdilər və anladılar.
***************
Wright qardaşlar artıq uca bilən bir təyyarə yaratmışlar idi, amma onu necə uçuracaqlarını bilmirdilər. Bunu onlara göstərə biləcək nə bir kitab nə də bir müəllim vardı. Yavaş-yavaş və metodlu bir şəkildə təyyarələ çevril edə biləcəklərindən çox zaman əvvəl əmin olmuşlar idi. Daha ilk sınaqlarında təyyarə tam bir dairə dönüşünü asanlıqla tamamlayaraq havalandıqları nöqtənin yanına endi. Təyyarə dizaynı, digərləri Wright qardaşlarının səviyyəsinə gələnə qədər bir müddət olduğu yerdə saydı. Pilotun qanadın üzərinə yatık bir şəkildə dayanmaqdan qurtarıb oturmasını təmin edəcək bir yer edilməsi kimi zəruri bir sıra şeylər lazım idi.Wright qardaşlar pilotun otura bildiyi bir təyyarə dizaynı hazırladılar.


Geri dön

NELLY19

  • 26 iyul 2011 15:40
  • Məqalə: 174
  • Şərh: 4882
  • Bal:
serhlerinize gore minnetdaram

::..ONSLAUGHT::..

  • 4 iyul 2011 11:57
  • Məqalə: 197
  • Şərh: 11490
  • Bal:
{awards}
XƏBƏRƏ GÖRƏ TŞK

--------------------
.....(¯`v´¯)
..... ·.¸.·´
...¸.·´
.. (

Sirli Melek

  • 4 iyul 2011 10:47
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 5105
  • Bal:
{awards}
XƏBƏRƏ GÖRƏ TŞK

--------------------
SADƏLİK GÖZƏLLİKDİR !

Inciciceyi

  • 4 iyul 2011 08:23
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 8287
  • Bal:
{awards}
Tewekkurler xebere gore

--------------------
♥......Zenn etme ki, gozlerim sene baxdiqca yorulacaq, olsem de
ruhum seninle qalacaq. Senden evvel elvida desem de heyata. Son
sozum seni sevirem olacaq.....♥

CandyGirl

  • 3 iyul 2011 22:20
  • Məqalə: 164
  • Şərh: 5899
  • Bal:
{awards}
tewekkur edirem

--------------------

::..ONSLAUGHT::..

  • 3 iyul 2011 21:53
  • Məqalə: 197
  • Şərh: 11490
  • Bal:
{awards}
tesekkurler

--------------------
.....(¯`v´¯)
..... ·.¸.·´
...¸.·´
.. (

lema

  • 3 iyul 2011 19:57
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 2669
  • Bal:
{awards}
bu haqqda bir az melumatım var idi.bilmediklerimide qeyd eledim.twk....

--------------------
Feridem yanımda olmasan bele sen hemişe menim qelbimde yawayacaqsan...

R.M_FaNaTka

  • 3 iyul 2011 19:43
  • Məqalə: 367
  • Şərh: 8107
  • Bal:
{awards}
tesekkurler

--------------------
İnformasiya
Məqalələrə dərc olunan gündən etibarən 30 gün ərzində şərh yazmaq mümkündür.
 

Online

İstifadəçilər: 1
Qonaqlar: 24
Cəmi: 43

 

Top 10 Müəllif

Pıtırcık
Xəbərləri: 7
Cəmi: 386
 
Nergiz__Sirinova
Xəbərləri: 6
Cəmi: 332
 
Awk bir hayal
Xəbərləri: 4
Cəmi: 137
 
♦ ֆɛყмʊʀ ֆoռмɛZ ♦
Xəbərləri: 2
Cəmi: 1135
 
anar2012
Xəbərləri: 1
Cəmi: 26
 
TacsizKRalica
Xəbərləri: 1
Cəmi: 2
 
^^KuKuLKa^^
Xəbərləri: 1
Cəmi: 766
 
Mövlud Ağamməd
Xəbərləri: 1
Cəmi: 20
 
Zerif85
Xəbərləri: 1
Cəmi: 25
 
Demi Love
Xəbərləri: 1
Cəmi: 16
 
 
{slinks}