Ata – Dayı.. Fərq?

 
Ata – Dayı.. Fərq?

1 aydır bu mövzu ətrafında araşdırmalar aparırdım. İllərdir hara getsək “Gender” məsələsi ortaya çıxır. İstədim bunu ətraflı və dolğun araşdırım.
Buyurun siz də tanış olun.Hamımız hesab edirik ki, “Ata” evin dirəyidir. Ata ocağın rəisidir. Sən demə bu heç də belə deyilmiş. “Dayı” bütün minilliklər boyu atadan da üstün mövqedə dururmuş. Bugünkü “Dayday” məsələsi də bundan yaranıbmış.

Hamımız orta məktəb kitablarından bilirik ki, vaxtilə hakimiyyət qadınların olub (Matriarxat). Kişi qəbilədə heç bir söz hüququna malik olmayan biri olub. Qadın hətta müharibələr haqqında da qərarlar verirmiş. Zamanla iqlim dəyişikliyi və monoteist dinlərə keçid vəziyyəti dəyişdi. “Əsgər” kimi fəaliyyət göstərən kişinin rolu artmağa başladı. Zamanla qadın itaət altına girdi. Buna aid sübutlar :

Qədim yunan Allahı Zevs ilk həyat yoldaşı olan Metisi onun müdrikliyini oğurlamaq üçün udur. Metisin rəhmini isə öz başına qoyur. Sonradan Zevsin başında dəhşətli ağrılar yaranır və onun ağrısından ilahə Afina doğulur.

İkinci arvadı Semeleni də udan Zevs onun rəhmini baldırına qoyur və ondan da Dionis doğulur.

Matriarxatın izləri hindistan tanrılarında özünü biruzə verir. Kişi tanrılar qadın kimi təsvir edilir.

Patriarxata keçid dövründə isə ən önəmli fiqurlardan biri “Dayı”dır. “Dayı” sözü “Ata” və “ƏR” sözündən daha qədimdir. Dayı qəbiləyə rəhbərlik edir və o sırf ana soyu ilə tanınır. Ondan sonra hakimiyyətə məhz onun bacısı oğlu gələcək.

Matriorkal evlilik hələ davam edir. “Ata” evdə yalnız QONAQ kimidir. Ailə başçısı Dayı hesab edilir. İngilis dilində “Brother”,rus dilində “Brat”, farsca “Bəradər” sözləri qədim sanskrit dilində “Bhratr” kimi tərcümə edilir. Mənası dayı olan bu sözün bir mənası da – Dəstəkləmək deməkdir (Dayaq olmaq). Dayı sözü ilə Dayaq sözü eyni kökə malikdir. Bunula bağlı atalar sözləri də mövcuddur :

- Dayı tikən körpünü su aparmaz

- Dayısı olan dayısına güvənər

-İgid oğul dayısına oxşayar

Herodot “Tarix” əsərində Anadoluda yaşayan likiliyalıların “Anasoylu” olduğunu yazır. Qədim Spartada qadınlar kişilərin “Sahib”ləri hesab edilirmişlər. Bütün mal-mülk onların əlində olurmuş. Kişilər hər şey üçün onlardan icazə almalı imişlər.

Bir çox xalq adını “Ana”dan alıb. Əfsanəyə görə artıq məhv olan Latın xalqı adını əfsanəvi çar Saturnusun arvadı Latianın adından götürüb.

Yaponca “Ata”,”Ər” sözlərinin mənası – Evə gizlicə girən imiş. Alyaskada yaşayan bir tayfada qadının Ərinə – ƏR yox sadəcə “Qadın yanında qalan kişi” deyilirmiş.Bu tayfaya “Mahari” yəni “Analar koması” deyilirmiş.

Bəs qadın necə oldu da II plana düşdü ?!

Yunan şəhərlərinin birində Afina ilə Poseydon mübahisə edir. Poseydon tanrı kimi özünün daha güclü olduğunu iddia edir və tufan qoparır. Qadınlar da səsvermədə iştirak edir və qalib gəlir. Poseydon qəzəblənir və şəhəri dağıdır. Tanrılar onu sakitləşdirib deyir :

- Bundan sonra qadınlar səs verməyəcək,onlar kişilərdən asılı olacaq. Uşaq anasının yox atasının adını alacaq.

E.ə 585-ci ildə Makedoniyada seçkilər olur – Qadın İNSAN sayılır ya yox. Səsvermə nəticəsində qadın İNSAN kimi tanınmadı.

Bu gün bizim “ailə” dediyimiz sözün mənası – kölələr toplusu deməkdir. “Ata” yəni “Father” (Pather) sözünün mənası isə – Kölələrin sahibi mənasını verirmiş.

Bu gün dediyimiz – Adam KİŞİ olar sözü də burdan yaranıbmış

Bu da araşdırmanın məhsulu.


Geri dön

..:MeleK kiz:..

  • 8 noyabr 2011 19:17
  • Məqalə: 150
  • Şərh: 8828
  • Bal:
maraqli xeberdi bilmirdim

KAYBOLAN YILLAR

  • 5 noyabr 2011 00:41
  • Məqalə: 14
  • Şərh: 1140
  • Bal:
{awards}
COX SAGOLUN HAMINIZ

--------------------
ALLAH BOYUKDUR.ALLAH MUQEDDESDI

garangush

  • 5 noyabr 2011 00:41
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 35
  • Bal:
{awards}
мдаааааааааа ничего себе...

Nikoyl

  • 4 noyabr 2011 19:33
  • Məqalə: 139
  • Şərh: 1602
  • Bal:
{awards}
Təşəkkür

--------------------

A.Nicat

  • 4 noyabr 2011 18:23
  • Məqalə: 10
  • Şərh: 257
  • Bal:
{awards}
maraqlidi thhank you

--------------------

BadZero

  • 4 noyabr 2011 18:18
  • Məqalə: 178
  • Şərh: 2544
  • Bal:
{awards}
Maraqlı xəbərə görə təşəkkür

--------------------
Sənə "pissən" deyənlərə əhəmiyyət vermə.. Mənə də vaxtilə "anormalsan" deyənlər olmuşdu.. Mən də atomu parçalayıb onlara təqdim etdim...

~ Albert Einstein

V_I_P

  • 4 noyabr 2011 18:13
  • Məqalə: 3
  • Şərh: 1964
  • Bal:
{awards}
ferqlidir. twkkk

--------------------
sen sen olki sene hormet qoyan cox olsun
İnformasiya
Məqalələrə dərc olunan gündən etibarən 30 gün ərzində şərh yazmaq mümkündür.
 

Online

İstifadəçilər: 1
Qonaqlar: 35
Cəmi: 52

 

Top 10 Müəllif

Nergiz__Sirinova
Xəbərləri: 2
Cəmi: 327
 
Pıtırcık
Xəbərləri: 2
Cəmi: 385
 
♦ ֆɛყмʊʀ ֆoռмɛZ ♦
Xəbərləri: 2
Cəmi: 1135
 
anar2012
Xəbərləri: 1
Cəmi: 26
 
Awk bir hayal
Xəbərləri: 1
Cəmi: 137
 
Zerif85
Xəbərləri: 1
Cəmi: 25
 
Demi Love
Xəbərləri: 1
Cəmi: 16
 
 
{slinks}