Mövlana kimdir? (2-сi hissə)

 
Mövlana kimdir? (2-сi hissə)

Şəms və Mövlana...

Mövlana 15 Noyabr 1244-cü ildə Şəmsi Tebrizi ilə qarşılaşmışdır. Mövlana Şəmsdə "mütləq kamalın varlığını" camalında da "Tanrı nurlarını" görmüşdür. Ancaq birlikləri uzun sürməmiş Şəms birdən ölmüşdür.
Həyatını "Həmdim, bişdim, yandım" sözləri ilə yekunlaşdıran Mövlana 17 dekabr 1273 Bazar günü vəfat etmişdir.
Mövlana ölüm gününü yenidən doğuş günü olaraq qəbul edirdi. O öldüyü zaman sevdiyinə yəni Allahına qovuşacaqdı. Onun üçün Mövlana ölüm gününə toy günü və ya gəlin gecəsi mənasını verən "Şebi Arus" deyirdi və dostlarına ölümünün ardından ah-ah, vah-vah edib ağlamanın deyərək vəsiyyət edirdi.

Hz. Mövlananın Vəsiyyəti:

Sizə, gizlidə və açıqda Allahdan qorxmağı, az yeməyi, az yatmağı, az danışmağı, üsyan və günahları tərk etməyi, oruc tutmağı, namaza davam etməyi, davamlı olaraq şəhvəti tərk etməyi, bütün varlıqlardan gələn cəfaya dözümlü olmağı, axmaq və cahillərlə oturmamağı, gözəl davranışlı və yetkin kəslərlə birlikdə olmağı vəsiyyət edirəm. İnsanların ən xeyirlisi, insanlara faydası olandır. Sözün ən xeyirlisi, az və aydın olar olanıdır.

"Ölümümüzdən sonra məzarımızı yerdə axtarışınız!
Bizim məzarımız ariflərin könüllərindədir"


MÖVLANAnın ƏSƏRLƏRİ

MƏSNƏVİ

Məsnəvi, klassik şərq ədəbiyyatında, bir şeir tərzinin adıdır. Lüğət mənasıyla "İki, ikilik" deməkdir. Ədəbiyyatda eyni vəzndə və hər beyti öz arasında ayrı-ayrı qafiyəli nəzm şəkillərinə Məsnəvi adı verilmişdir.

Hər beytin eyni vəzndə lakin ayrı-ayrı qafiyəli olması səbəbiylə Məsnəvidə böyük bir yazma asanlığı vardır. Bu səbəblə uzun sürəcək mövzular və ya hekayələr şeir yoluyla deyiləcəksə, qafiyə asanlığı səbəbiylə məsnəvi tərzi seçilər. Bu surətlə şeir, beyt beyt sürüb gedər.

Məsnəvi hər nə qədər klassik şərq şeirinin bir şeir tərzi isə də "Məsnəvi" deyildiyi zaman ağla "Mövlananın Məsnəvisi"gəlir. Mövlana Məsnəvini Çələbi Hüsameddinin istəyi üzərinə yazmışdır. Katibi Hüsameddin Çələbinin söylədiyinə görə Mövlana, Məsnəvi beytlərini Məramda gəzərkən, oturarkən, gedərkən hətta səma edərkən söyləyərmiş, Çələbi Hüsameddin də yazarmış.
Məsnəvinin dili Farscadır. Hələ də Mövlana Muzeyində nümayişdə olan 1278 tarixli, əldə olan ən köhnə Məsnəvi nüsxəsinə görə, beyt sayı 25618dir.
Məsnəvinin vəzni : Fâ i lâ tün- Fâ i lâ tün - Fâ i lün'dür
Mövlana 6 böyük dəri olan Məsnəvisində, təsəvvüfü fikir və düşüncələrini, bir-birinə ulanılmış hekayələr halında izah etməkdədir.

DİVANI KƏBİR

Divan, şairlərin şeirlərini yığdıqları dəftərə deyilir. Divanı Kəbir "Böyük Dəftər" və ya "Böyük Divan" mənasını verər. Mövlananın müxtəlif mövzularda söylədiyi şeirlərin hamısı bu divandadır. Divanı Kəbirin dili də Farsca olmaqla birlikdə, Divanı Kəbir içində az sayda Ərəbcə, Türkcə və Yunanca şeir də yar götürməkdədir. Divanı Kəbir 21 kiçik divan (Bahir) ilə Rubai Divanının bir araya gətirilməsiylə meydana gəlmişdir. Divanı Kəbirin beyt ədədi 40.000 i aşmaqdadır. Mövlana, Divanı Kəbirdəki bəzi şeirlərini Şəms Mahlası ilə yazdığı üçün bu divana, Divanı Şəms də deyilməkdədir. Divanda iştirak edən şeirlər vəzn və qafiyələr göz önünə alınaraq təşkil edilmişdir.

MƏKTUBAT

Mövlananın başda Səlcuqlu Hökmdarlarına və dövrün irəli gələnlərin. e nəsihət üçün, özündən soruşulan və həlli istənilən diıü və elmi mövzularda isə açıqlayıcı məlumatlar vermək üçün yazdığı 147 ədəd məktubdur. Mövlana bu məktublarında, ədəbi məktub yazma qaidələrinə uyğun gəlməmiş, eynilə danışdığı kimi yazmışdır. Məktublarında "qulunuz, bəndəniz" kimi sözlərə heç yer verməmişdir. Xitablarında mövqe və məmurluq adları müstəsna, məktub yazdığı adamın ağılına, inancına və etdiyi yaxşı işlərə görə özünə hansı xitab tərzi yaraşırsa o sözlərlə və o xüsusiyyətlərlə xitab etmişdir.

Fİ Hİ MA Fİ H

Fihi Ma Fih "Onun içindəki içindədir" mənasını verməkdədir.. Bu əsər Mövlananın müxtəlif məclislərdə etdiyi söhbətlərin, oğulu Sultan Uşaq tərəfindən toplanması ilə meydana gəlmişdir. 61 hissədən meydana gəlməkdədir. Bu hissələrdən bir qisimi, Səlcuqlu Vəziri Süleyman Pərvanəyə xitab olaraq qələmə alınmışdır. Əsərdə bəzi siyasi hadisələrə də təmas edilməsi cəhətdən, bu əsər eyni zamanda tarixi bir qaynaq olaraq da qəbul edilməkdədir. Əsərdə cənnət və cəhənnəm, dünya və axirət, mürşid və mürid, eşq və səma kimi mövzular işlənmişdir.

MECALİSİ SEBə

(Yeddi Məclis) Mecalisi Sebə, adından da aydın olacağı üzrə Mövlananın yeddi məclisinin, yeddi vəzinin qeyd edilməsindən meydana gəlmişdir. Mövlananın vəzləri, Çələbi Hüsameddin və ya oğulu Sultan Uşaq tərəfindən qeyd edilmiş, ancaq özünə toxunulmamaq qeydi ilə əlavələr edilmişdir. Əsərin tənzimləməsi edildikdən sonra Mövlananın təshihindən keçmiş olması qüvvətlə olabiləcəkdir. Şeiri məqsəd deyil, fikirlərini söyləmədə bir vasitə olaraq qəbul edən Mövlana, yeddi məclisində şərh etdiyi Hədislərin mövzuları baxımından təsnifi belədir :
1. Doğru yoldan ayrılmış cəmiyyətlərin hansı göndər xilas olacağı.
2. Günahdan qurtuluş. Ağıl yolu ilə qəflətdən oyanış.
3. İnancdakı qüdrət.
4. Tövbə edib doğru yolu bulanlar Allahın sevimli qulları olarlar.
5. Məlumatın dəyəri.
6. Qəflətə dalış.
7. Ağılın əhəmiyyəti.
Bu yeddi məclisdə, əsl şərh edilən hədislərlə birlikdə, 41 Hədis daha keçməkdədir. Mövlana tərəfindən seçilən hər Hədis ictimaidir. Mövlana yeddi məclisində hər hissəyə "Həmd ü səna" və "Minacat" ilə başlamaqda, açıqlanacaq mövzuları və təsəvvüfü fikirlərini hekayə və şeirlərlə cazibədar hala gətirməkdədir. Bu yol Məsnəvinin yazılışında da eynilə istifadə edilmişdir.


Geri dön

enigmatic_girl

  • 29 mart 2012 23:58
  • Məqalə: 2097
  • Şərh: 12715
  • Bal:
Şəms və Mövlana...
Mövlana 15 Noyabr 1244-cü ildə Şəmsi Tebrizi ilə qarşılaşmışdır. Mövlana Şəmsdə "mütləq kamalın varlığını" camalında da "Tanrı nurlarını" görmüşdür. Ancaq birlikləri uzun sürməmiş Şəms birdən ölmüşdür.
Həyatını "Həmdim, bişdim, yandım" sözləri ilə yekunlaşdıran Mövlana 17 dekabr 1273 Bazar günü vəfat etmişdir.
Mövlana ölüm gününü yenidən doğuş günü olaraq qəbul edirdi. O öldüyü zaman sevdiyinə yəni Allahına qovuşacaqdı. Onun üçün Mövlana ölüm gününə toy günü və ya gəlin gecəsi mənasını verən "Şebi Arus" deyirdi və dostlarına ölümünün ardından ah-ah, vah-vah edib ağlamanın deyərək vəsiyyət edirdi

--------------------

★Miss Love★

  • 29 mart 2012 14:54
  • Məqalə: 77
  • Şərh: 9806
  • Bal:
{awards}
bilmirdim maraqlidir oxudum тewekkurler smile

✰Dгeaм✰

  • 29 mart 2012 13:56
  • Məqalə: 704
  • Şərh: 15640
  • Bal:
{awards}
Allah razi olsun.

EnD of TiMe

  • 29 mart 2012 13:31
  • Məqalə: 553
  • Şərh: 6560
  • Bal:
{awards}
Tesekkurler.........

...BARSA FANATI....

  • 29 mart 2012 13:25
  • Məqalə: 605
  • Şərh: 11433
  • Bal:
{awards}
chox tewekkurler...

İnformasiya
Məqalələrə dərc olunan gündən etibarən 30 gün ərzində şərh yazmaq mümkündür.
 

Online

İstifadəçilər: 1
Qonaqlar: 38
Cəmi: 65

 

Top 10 Müəllif

ραყιȥ
Xəbərləri: 57
Cəmi: 137
 
The Shield
Xəbərləri: 57
Cəmi: 155
 
NIGAR
Xəbərləri: 46
Cəmi: 790
 
lamiye_2001
Xəbərləri: 30
Cəmi: 32
 
♔Hе важно∞
Xəbərləri: 29
Cəmi: 243
 
Nergiz__Sirinova
Xəbərləri: 24
Cəmi: 506
 
AyliN BunyaminovA
Xəbərləri: 23
Cəmi: 470
 
..::Kitty::..
Xəbərləri: 6
Cəmi: 6
 
Sol Meleyim
Xəbərləri: 4
Cəmi: 57
 
Emrah_babayevv
Xəbərləri: 2
Cəmi: 2
 
 
{slinks}