Nitq və söz demək əxlaqı

 
Nitq və söz demək əxlaqı

İnsanı başqa canlılardan fərqləndirən ən mühüm əlamətlərdən biri və bəlkə də ən başlıcası onun nitq qabiliyyətinə malik olmasıdır. Nitq qabiliyyəti, danışmaq, fikrini ifadə etmək, dərdini və sevincini, fikrini başqaları ilə bölüşdürmək insana verilən ən böyük və əvəzsiz ne’mətlərdəndir. Biz bu vasitə ilə başqa insanlarla əlaqə saxlayır, fikirlərimizi, problemlərimizi onlarla bölüşürük. Nitq kimi bir nemət olmasaydı, nə radio, nə televiziya, nə də başqa şifahi və yazılı ədəbiyyatımız olmazdı.

Nitq, yəni danışmaq nemətdir, o zaman onun qədrini bilmək lazımdır. Bir şeyin qədrini bilmək isə həmin şeyi öz məqsədinə işlətmək deməkdir. Bundan başqa dil bir nemət olduğundan onu israf etmək də olmaz. Biz danışmaq kimi böyük bir neməti özümüz əldə etməmişik, Bu nemət bazarda, dükanda satılmır, onu başqa yerdən əldə etmək mümkün deyildir. Ara-sıra qarşımıza lal adamlar çıxır, pəltək adamlarla rastlaşırıq. O zaman bizdə olan danışmaq nemətinin nə qədər əhəmiyyətli, heç bir qiymətlə ölçülməyəcək bir şey olduğunu başa düşürük.

Dil kimi bir nemətin insana verilməsinin məqsədinin nə olduğunu bilmək üçün onu əlbəttə, verəndən soruşmaq lazımdır. Bu nemət Allahdan gəldiyi üçün Allahın kəlamı olan “Qurani-Kərim”ə müraciət edirik. Orada mənaca belə buyurulur: “Onların gizli söhbətlərinin çoxunda xeyir yoxdur. Xeyir ancaq sədəqə verməyi, yaxud yaxşılıq etməyi və ya insanlar arasında sülh yaratmağı əmr edən kimsənin söhbətindədir. Allahın razılığını qazanmaq üçün belə işlər görən kimsəyə (axirətdə) böyük mükafat verəcəyik!” (“ən-Nisa,” 114).

Dil elə bir nemətdir ki, onun yaxşı işlərdə mühüm rolu olduğu kimi, pis əməllərdə də rolu vardır. İnsanı əbədi səadətə də, əbədi əzaba da aparan vasitələrdən bəlkə ən mühümü dildir. Özü kiçik bir ət parçası olsa da, əməli və nəticəsi böyükdür, çünki insanın hansı əxlaqa malik olması onun dilindən anlaşılır. Bu baxımdan dil, ya haqq deyir, ya da batil. Digər üzvlərin sahəsi dardır. Qulaq yalnız eşidir, göz yalnız görür. Dilin sahəsi isə belə deyildir, onun xeyir və şər arasındakı məsafə qədər çox böyük bir sahəsi vardır. Buna görə də insan var olandan göndərilən minlərlə peyğəmbərlər insanları bu məsələdə xəbərdar etmiş, dillərinə sahib olmağı tövsiyə etmiş, dili necə və nə zaman işlətmək haqqında Allahın əmrlərini insanlara çatdırmışlar.Bir hədisi-şərifdə Peyğəmbərimizin (səs) belə buyurduğundan xəbər verilir:

Ən zərərli şey, çox danışmaqdır.(Deyləmi) .

Dilə sahib olmaqla əlaqədar hədislərdən bəziləri bunlardır:


Salamatlıq istəyən, sükut etsin, dilini saxlasın.(İbni Abiddünya)

Əməllərin ən məqbulu, dilini saxlamaqdır.” (Təbərani)

İnsan gülərüzlü, şirin dilli olmalı, qaba, kobud, nalayiq söz danışmamalı, ağzını açdısa, ya xeyirli söz deməli, ya da heç danışmamalı, susmalıdır.

Dilinə sahib olmayanı şeytanı hər sahədə oynadır, böyük bir uçurumun kənarına gətirib, üzüstə yuvarlar, fəlakətə sürükləyər.Dil əxlaqla bəzənərsə, insan dünya və axirət səadətinə qovuşar. Özbaşına buraxılarsa, zərərdən zərərə girər. Üzvlərimizdən ən çox üsyan edəni dildir. Asanlıqla istədiyi tərəfə dönər. Hədisi-şərifdə buyurulur: “Hər səhər, bütün üzvlər, yalvararaq dilə gəlib deyərlər: “Bizim haqqımızı müdafiə etmək işində Allahdan qorx, pis söz danışma, bizi atəşə məruz qoyma! Bizim dinə uyup uymamamız səndən asılıdır. Sən doğru olsan, biz də doğru olarıq. Sən əyri olsan, biz də əyri olarıq.(Tirmizi)

Bu barədə dediklərimizdən sonra nitqimizi təşkil edən sözə müraciət edəcək, sözün çəkisinə baxacağıq.


Geri dön

frog

  • 22 iyun 2012 20:51
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 3172
  • Bal:
ALLAH RAZI OLSUN

✵ Š҈ȺD҉Ἷ҉Q ✵

  • 9 iyun 2012 15:23
  • Məqalə: 297
  • Şərh: 7798
  • Bal:
{awards}
twk-lr maraqlidir

--------------------
-' Və Bir Gün Mən Olmayacam ! recourse sad

Angel Alisa

  • 4 iyun 2012 15:32
  • Məqalə: 1
  • Şərh: 29
  • Bal:
{awards}
Allah Razi Olsun
xebere gore twk ler ))

--------------------
^«°°««° BeNi °»»°°» KaYßeTMeYi «°««°°» SeCeNi ::::::: «*°*° BeN KaZaNMaK iCiN°*°*» uGrAwMaM °°««»°««°¿¡¡¡¡ ://^

_favorit_arkadas

  • 4 iyun 2012 13:46
  • Məqalə: 556
  • Şərh: 8076
  • Bal:
{awards}
allah razı olsun...

--------------------

✰GlaMurKa✰

  • 4 iyun 2012 13:17
  • Məqalə: 847
  • Şərh: 9529
  • Bal:
{awards}
“Salamatlıq istəyən, sükut etsin, dilini saxlasın.” (İbni Abiddünya)

Shokoladka

  • 4 iyun 2012 12:39
  • Məqalə: 30
  • Şərh: 8231
  • Bal:
{awards}
Allah razi olsun !

--------------------


★Miss Love★

  • 4 iyun 2012 11:07
  • Məqalə: 77
  • Şərh: 9806
  • Bal:
{awards}
maraqli meqaleуe gore cox sagol=)

adelaidaguley

  • 4 iyun 2012 04:04
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 11
  • Bal:
{awards}
vestidos de baile, baile vestido à venda, barato vestidos de baile, vestidos longos de baile, vestidos sensuais, vestidos para baile de finalistas, vestidos e vestidos para baile,

LoVe_LiFe

  • 3 iyun 2012 20:58
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 0
  • Bal:
{awards}
DEYERLI MEQALEYE GORE ALLAH RAZI OLSUN

enigmatic_girl

  • 3 iyun 2012 20:58
  • Məqalə: 2097
  • Şərh: 12715
  • Bal:
{awards}
hmm tesekkur.....)

--------------------

_BiRiCiK_

  • 3 iyun 2012 20:49
  • Məqalə: 144
  • Şərh: 3252
  • Bal:
{awards}
Allah razı olsun tewekkürler

--------------------

C.I

  • 3 iyun 2012 20:48
  • Məqalə: 481
  • Şərh: 4876
  • Bal:
{awards}
tesekkur cox sag olun xebere gore tesekkure edirem..........

--------------------

✰Dгeaм✰

  • 3 iyun 2012 20:38
  • Məqalə: 704
  • Şərh: 15640
  • Bal:
{awards}
Allah razi olsun.

MELEK TURAN

  • 3 iyun 2012 20:22
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 21
  • Bal:
{awards}
menali ve exlaqlidir. cox sagolun

--------------------
Ən gözəl sevgi xəyallarda yaşanandır. Finalı istədiyin kimi bitirirsən ♥

Melek Kiz

  • 3 iyun 2012 20:19
  • Məqalə: 150
  • Şərh: 8671
  • Bal:
{awards}
Allah razi olsun

İnformasiya
Məqalələrə dərc olunan gündən etibarən 30 gün ərzində şərh yazmaq mümkündür.
 

Online

İstifadəçilər: 2
Qonaqlar: 29
Cəmi: 55

 

Top 10 Müəllif

Limon qoxusu
Xəbərləri: 36
Cəmi: 140
 
The Shield
Xəbərləri: 31
Cəmi: 296
 
Darling
Xəbərləri: 31
Cəmi: 916
 
aytc.sza
Xəbərləri: 22
Cəmi: 72
 
Nergiz__Sirinova
Xəbərləri: 17
Cəmi: 577
 
Elya Alieva
Xəbərləri: 13
Cəmi: 115
 
lamiye_2001
Xəbərləri: 12
Cəmi: 72
 
♔Hе важно∞
Xəbərləri: 11
Cəmi: 300
 
Jesicca
Xəbərləri: 11
Cəmi: 51
 
AyliN BunyaminovA
Xəbərləri: 6
Cəmi: 488
 
 
{slinks}