Allahı tanımaqda “Siddiqin” sübutunun mənası nədir?

 
Allahı tanımaqda “Siddiqin” sübutunun mənası nədir?

Allahı tanımaqda “Siddiqin” sübutunun mənası nədir?

“Siddiq” sözü “sadiq” (düz danışan) sözünün mübaliğə (hiperbolik) formasıdır. Bu söz Allah və Onun məxluqları ilə olan əhd-peymanda doğruluq mənası bildirir.(Təliqə bər şərhi-hikmət, səh.488-497)

Bu sübutu ilk dəfə Əbu Əli Sina “İşarat” kitabının 4-cü bölümündə “Siddiqin sübutu” adı ilə araşdırmışdır. İbni Sinanın bu məsələ ilə əlaqədar mülahizələrindən məlum olur ki, onun zehnində bu sübutun ilk qığılcımı Qurani-kərim ayələrindəndir.

İbn Sinanın nəzəriyyə və mülahizələrinin ən böyük şərhçisi görkəmli alim Şeyx Tusi həmin sübutun “Siddiqin” adlandırılmasının səbəbi barədə yazır: “İlahiyyatçı qrupun üslubu iki yolla – təbiətşünaslar və teoloqlarla – müqayisədə ən düzgünü olduğundan, bu qrup “Siddiqin” (doğruçular və düz danışanlar) adlanmışlar.”(Şərhül-işarat, Nəsirəddin Tusi,səh.214)

Səbəb budur ki, bu sübutda ən az müqəddimə və mənbələrlə Allahın varlığı isbat olunur. İbn Sinadan sonra böyük İslam filosofları ona diqqət yetirmiş, hər biri xüsusi bəyan və mülahizələrlə onu şərh etmişlər. İlahi həkim və filosof mərhum Mehdi Aştiyani “Siddiqin” dəlili ilə bağlı on doqquz növ mülahizə bəyan etmişdir.

Ümumiyyətlə, bu sübut varlıq həqiqətinə diqqət yetirməklə məhz Allahı isbat edir. Buna görə də Allahın varlığını zamanın yaranması yolu ilə isbat edən teoloqların, hərəkət vasitəsilə isbat edən təbiətşünasların, zati imkan vasitəsilə isbat edən ilahi filosofların, kəşf və müşahidə vasitəsilə Allaha çatan ariflərin sübutları arasında fərq vardır.

Burada “Siddiqin” dəlilinin bütün izahlarına və ya ən mühüm incəliklərinə işarə etmək əlavə vaxt apardığı üçün Əllamə Təbatəbainin “Üsuli-fəlsəfə və rəvişi-realizm” («Fəlsəfənin əsaslara və realizm üslubu») adlı kitabında qeyd olunan görüşlər, mülahizələr və izahlar digər müəlliflərin izahlarından sadə və əhatəli olduğundan həmin mülahizələri qeyd edirik.

“Sübut olunmasına şəkk-şübhə etmədiyimiz varlığın reallığı heç vaxt inkar oluna bilməz. Başqa sözlə, varlıq reallığı qeyd-şərtsiz olaraq həqiqətdir, heç bir halda qeyri-real olmur. Ötüb-keçməkdə olan dünya və onun hər bir dönəmi inkar edilmədiyindən inkarı qəbul etməyən gerçəkliyin eyni deyil".

Əksinə, o gerçəkliklə yanaşı (digər bir) gerçəklik də var. O olmadıqda varlıqdan heç bir bəhrəsi olmur, öz varlığı yox olur. Əlbəttə, bu gerçəkliyin əşyalarla eyniləşib bir olması, ya onlara nüfuzu, ya onlarda hülul etməsi, ya da gerçəklikdən bir qisminin ondan ayrılaraq əşyalara qovuşması mənasında deyil.

( O eynilə işıq kimidir. Qaranlıq cisimlər onunla işıqlanır, onun vücudu olmadıqda zülmətdə qalır. Eyni zamanda həmin bu misal məqsədimizi bəyan etməkdə yetərsizdir). Başqa sözlə, Onun özü gerçəkliyin eynidir. Kainat və onun ayrı-ayrı hissələri də Onun vasitəsilə gerçəkləşir və Onsuz heçliyə, puçluğa düçar olur.

Nəticədə dünya və onun hissələri özü vücud (varlıq) müstəqilliyində və gerçəkliyə malik olmasında elə bir gerçəkliyə arxalanmışdır ki, Onun Özü gerçəkliyin eyni və özüdür. (O da elə müqəddəs Zatı heç vaxt zavala uğramayan Allahdandır.)


Geri dön

LoVe_LiFe

  • 8 avqust 2012 21:03
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 0
  • Bal:
deyerli werhlere gore tewekkur edirem

nurlana77

  • 8 avqust 2012 15:34
  • Məqalə: 13
  • Şərh: 1756
  • Bal:
{awards}
Xebere gore tewekkurler

--------------------
PleAsE DoNT Open My FloWeR MouSE :)))

Delete

  • 8 avqust 2012 07:29
  • Məqalə: 15
  • Şərh: 1930
  • Bal:
{awards}
Tesekkurler.. Allah razi olsun...

--------------------
Məni bir mən bilərəm, bir də yaradan. Mənə bir mən lazımım, bir də Anlayan.

my angel__

  • 8 avqust 2012 03:08
  • Məqalə: 291
  • Şərh: 10849
  • Bal:
{awards}
allah razi olsun baciw

--------------------
Səndən sonra içimdə yoxdur qorxu. Çünki səni itirmək idi ən pis qorxulu duyğu.. #17

LoVe_LiFe

  • 7 avqust 2012 21:05
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 0
  • Bal:
{awards}
deyerli werhlere gore tewekkurler

come back

  • 7 avqust 2012 21:00
  • Məqalə: 588
  • Şərh: 11716
  • Bal:
{awards}
Allah razi olsun.

sevgi dushmeni

  • 7 avqust 2012 20:17
  • Məqalə: 29
  • Şərh: 2768
  • Bal:
{awards}
ALLAH razi olsun twk ediremki bele meqaleler gonderisiz ellerinize sagliq

--------------------

✰Dгeaм✰

  • 7 avqust 2012 19:53
  • Məqalə: 704
  • Şərh: 15640
  • Bal:
{awards}
Allah razi olsun...

...BARSA FANATI....

  • 7 avqust 2012 19:15
  • Məqalə: 605
  • Şərh: 11433
  • Bal:
{awards}
Sitat: My_Sweet
ALLAH razi olsun.

I am Happy

  • 7 avqust 2012 18:24
  • Məqalə: 111
  • Şərh: 3077
  • Bal:
{awards}
ALLAH razi olsun.

--------------------

DEAD ANGEL

  • 7 avqust 2012 18:20
  • Məqalə: 5
  • Şərh: 812
  • Bal:
{awards}
xeber super idi
muellife twk

--------------------
heyati yawamaq bir omur deyil ondan yawaya yawaya hezz almaqdir

.:::Mehriban:::.

  • 7 avqust 2012 18:14
  • Məqalə: 1
  • Şərh: 285
  • Bal:
{awards}
xebere gore twk
Allah razi olsun

GoDDeSSS

  • 7 avqust 2012 18:12
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 2240
  • Bal:
{awards}
melumata gore Allah razi olsun

--------------------
˙·٠•●●•٠·˙*¨`*:•. Noqtə hər zaman son demək deyil.Bəzən ozundən
sonraki hərfin boyuk olacagini gostərir

Prank girl

  • 7 avqust 2012 18:04
  • Məqalə: 106
  • Şərh: 9884
  • Bal:
{awards}
Allah razi olsun

--------------------
Oglanlar dostluq atmasin qebul etmeyecem!!

askdelisi

  • 7 avqust 2012 17:50
  • Məqalə: 1
  • Şərh: 869
  • Bal:
{awards}
xebere gore twk

--------------------
Bu dünyada hər kəsin sevgi hissi var hətta şüursuz canlılarında

R.M Fanatı...

  • 7 avqust 2012 17:50
  • Məqalə: 36
  • Şərh: 3208
  • Bal:
{awards}
ALLAH RAZI OLSUN....

--------------------

Gözlüklü

  • 7 avqust 2012 17:48
  • Məqalə: 216
  • Şərh: 9220
  • Bal:
{awards}
ALLAH RAZI OLSUN...

Dalga

  • 7 avqust 2012 17:36
  • Məqalə: 201
  • Şərh: 5330
  • Bal:
{awards}
Allah razi olsun

--------------------

Shawn michaels

  • 7 avqust 2012 17:35
  • Məqalə: 47
  • Şərh: 1535
  • Bal:
{awards}
AllaH Razi olsun

--------------------

Flower Lovem

  • 7 avqust 2012 17:33
  • Məqalə: 9
  • Şərh: 1226
  • Bal:
{awards}
Allah razi olsun

--------------------
Nə acı verir bilmirsən ! Qarşımdan keçərkən 'vecivə almırmış' kimi edib Arxamdan KAŞKİ deyirsən yaa..!

_GunKa_

  • 7 avqust 2012 17:31
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 537
  • Bal:
{awards}
xebere gore twk

İnformasiya
Məqalələrə dərc olunan gündən etibarən 30 gün ərzində şərh yazmaq mümkündür.
 

Online

İstifadəçilər: 2
Qonaqlar: 52
Cəmi: 73

 

Top 10 Müəllif

Limon qoxusu
Xəbərləri: 39
Cəmi: 140
 
The Shield
Xəbərləri: 36
Cəmi: 296
 
Darling
Xəbərləri: 33
Cəmi: 919
 
aytc.sza
Xəbərləri: 25
Cəmi: 72
 
Nergiz__Sirinova
Xəbərləri: 17
Cəmi: 578
 
❤Queen❤
Xəbərləri: 13
Cəmi: 72
 
Elya Alieva
Xəbərləri: 13
Cəmi: 115
 
♔Hе важно∞
Xəbərləri: 12
Cəmi: 301
 
Jesicca
Xəbərləri: 12
Cəmi: 53
 
AyliN BunyaminovA
Xəbərləri: 6
Cəmi: 488
 
 
{slinks}