Azərbaycanın ən gözəl guşələri (2)

 
Azərbaycanın ən gözəl guşələri (2)


Gəncə — Azərbaycanın ikinci böyük şəhəri.

Gəncə şəhəri 1804-cü ildən 1918-ci ilədək Yelizavetpol adlandırılmış, 1918-ci ildə Gəncə adı yenidən bərpa edilsə də 22 fevral 1935-cü ildə dəyişdirilərək şəhər Kirovabad adlandırılmışdır. 1989-cü ildə Gəncə adı bərpa edilmişdir. 24 yanvar 1939-cu ildən respublika tabeli şəhərdir.
Ərazisi 110 km², əhalisinin sayı 336 min 100 nəfərdir. Şəhər əhalisinin orta sıxlığı isə 2755 nəfər/km² təşkil edir.
Şəhər Gəncə çayı, Kür çayının cənubunda kənd təsərrüfatı cəhətdən zəngin bir ərazidə yerləşir. Gəncə uzun müddət Azərbaycanın əsas sənaye mərkəzlərindən biri olmuşdur.

Etimologiyası

Gəncə adının, toponiminin yaranması haqqında müxtəlif fərziyyələr mövcuddur. Toponim ("Chanza"- ərəb dilində "Ganca" – gürcü dilində) Pəhləvi sözü kimi qəbul edilir və xəzinə, bar-məhsul anbarı mənasına gəlir. Bütün bu nəticələr elmi cəhətdən əsassızdır. Şərhçinin sözlərinə əsaslanarsaq bu sözün Azərbaycan dilinə uyğun olduğunu qeyd edə bilərik. Digər mənbəyə əsaslanarsaq o, bu adın Gancak tayfalarının adıyla bağlı olduğunu iddia edir. Orta Asiya tarixçiləri yoxlamış və təsdiq etmişlər ki, həqiqətən də Gəncə adını tayfanın adından götürmüşdür.

Tarixi

Qədim mədəniyyətin beşiyi, Nizaminin ana yurdu olan Gəncə şəhəri cənub-şərqdə Kiçik Qafqazın ətəyində, Gəncə-Qazax düzənliyində, Gəncəçay çayının hər iki sahilində yerləşir. Azərbaycanın sosial-iqtisadi, siyasi və mədəni həyatının inkişafında əvəzedilməz rol oynayan və turistlərin burdan keçərkən ayaq saxlayıb xarici elm adamlarıyla söhbət, müzakirələr aparmaqdan zövq aldığı bu cazibədar məkan karvan yollarının kəsişdiyi bir ərazidə yerləşir. Gəncənin bir şəhər kimi formalaşması haqqında müxtəlif tarixi mülahizələr mövcuddur. Bəzi alimlər şəhərin yaranmasını eramızdan əvvəl, əksəriyyəti isə orta əsrlərin başlanğıcına aid edirlər.

Hətta 1940-cı illərdə aparılan arxeoloji qazıntılar da bu nəticəyə gəlmiş və burada eramızdan əvvələ aid yaşayış məskənləri aşkar etmişlər. Şəhərin tarixi haqqında danışarkən bu şəhərin sosial-iqtisadi və mədəniyyət mərkəzi olduğunu qeyd etmək lazımdır. Gəncə ölkəmizin digər şəhərləri (Qəbələ, Naxçıvan, Şəki, Şamaxı) kimi gözəl coğrafi mənzərəyə sahib olan yaşayış məskəni olub tədricən şəhər kimi formalaşmışdır.
Cömərd Qəssab Məqbərəsi Gəncənin tarixi vəsiqəsi sayıla bilər. Cömərd Qəssab dördüncü xəlifə Əli ibn Əbu Talibin (656-661) hakimiyyəti dövründə yaşamış və özünün qanun tərəfdarı olması və düzlük, doğruluğu ilə seçilmişdir Şəhər əhlinin bütlərə inandığı bir dövrdə o gizlicə olaraq İslamı qəbul etmişdi. Öz inancını gizli olaraq dəyişdirmə halları o zaman yəni VII əsrdə olan ciddi siyasi hakimiyyətin və ruhanilərin Gəncənin idarəçiliyində olan ciddi səlahiyyətlərə sahib olduğunun nümunəsidir.

Əhali

1835-c ilə olan məlumata əsasən Gəncə şəhərində 2515 evdə hər iki cinsdən toplam 16,200 nəfər əhali yaşayırdı ki, onlardan da 11,100 nəfərini tatarlar, 5,100 nəfərini isə ermənilər təşkil edirdi.[2]
Gəncə əhalisinin sayı 336 min 100 nəfərdir. Şəhər əhalisinin orta sıxlığı isə 2755 nəfər/km² təşkil edir.

Təhsil

Gəncə Azərbaycanın əsas elm və təhsil mərkəzlərindən biri olub, Bakıdan sonra elm və tədrisin miqyasına görə ikinci şəhəridir. Burda tərkibində 24000 tələbə və 2800 dən çox müəllim (99-u elmlər doktoru, 44-ü elmlər namizədi, 584-ü isə baş mühazirəçidir. ) bulunduran dört dövlət və iki özəl ali təhsil müəssisəsi fəaliyyət göstərir.
Yuxarıda qeyd edilənlərdən ilk öncə ölkəmizin ən qədim təhsil ocaqlarından biri olan Azərbaycan Dövlət Kənd Təsərrüfatı Akademiyasını (ADKTA) qeyd etmək olar. Akademiya 45 şöbə, 8 fakültə və 24 müxtəlif ixtisas üzrə fəaliyyət göstərir. ADKTA şəhərlərdə və ümumiyyətlə ölkə daxilindəki fəaliyyət göstərən digər ali məktəblər üçün yaralı kadrlar hazırlamış və hal hazırda da hazırlamaqda davam edir. Bugün burda 1199 müəllim (onlardan 28-i elmlər doktoru, 3-ü elmlər namizədi, 229-u isə baş mühazirəçidir.

Gəncə Dövlət Universiteti (son zamanlara qədər Pedaqoji İnstitut) 26 fakültədə 22 ixtisas üzrə fəaliyyət göstərir. Gəncə şəhərində fəaliyyət göstərən digər ali təhsil müəssisələri isə Azərbaycan Dövlət Texnologiya Universiteti (29 fakültə, 24 ixtisas) və Azərbaycan müəllimlər İnstitunun Gəncə filialından ibarətdir. Şəhərin iki özəl tədris müəssisəsi olan Nizami Gəncəvi adına Gəncə Universiteti və Azərbaycan Aqroekologiya İnstitutu Gəncə şəhərindəki ilk özəl müəssisələrindən biridir.
Şəhərdəki orta təhsil müəssisələri Gəncə Dövlət Humanitar Kolleci, Texniki kollec, Kənd təsərrüfatı texnikumu, H.Hüseynli adına Musiqi texnikumu və 1931 ci ildə qurulmuş Q.Qurbanov adına Tibb məktəbindən ibarətdir. 40 ali məktəb və 3 internat məktəblərində 4360 dan cox müəllim 44610 məktəb şagirdin tədrisi ilə məşğul olur.

Səhiyyə

Şəhərin ən böyük xəstəxanası 475 nəfərlik akademik Zülfüqar Məmmədov adına təcili yardım xəstəxanası olub, ən böyük poliklinikası isə 51,000 dən çox insana yəni təxminən şəhər əhalisinin gənc nəslinin 1/5-nə xidmət göstərən 12 N-li poliklinikadır. Hal hazırda 1040 həkim (onlardan 26-sı namizəd, iki elmlər doktoru, 86 yüksək səviyyəli həkimlər Gəncənin səhiyyə sisteminə cəlb edilib və burda fəaliyyət göstərir. Yerdə qalan 5000 səhiyyə işçisi isə ikinci dərəcəli tibbi personaldan (2360 nəfər) və texniki personaldan ( sürücü, mühafizə, təmizləyici və digərləri) ibarətdir.

Qardaşlaşmış şəhərlər

Moskva, Rusiya Federasiyası
Rustavi, Gürcüstan
Olomouc, Çexiya
Kutaisi, Gürcüstan
İzmir, Türkiyə
Dərbənd, Rusiya Federasiyası
Qars, Türkiyə
Bursa, Türkiyə
Ankara, Türkiyə
Elazıq, Türkiyə,
Nyuark, Nyu Cersi, ABŞ
Dnepropetrovsk, Ukrayna
Düşənbə, Tacikistan


Geri dön

DILEKLER

  • 9 dekabr 2012 11:02
  • Məqalə: 128
  • Şərh: 5385
  • Bal:
Qardaşlaşmış şəhərlər

Moskva, Rusiya Federasiyası
Rustavi, Gürcüstan
Olomouc, Çexiya
Kutaisi, Gürcüstan
İzmir, Türkiyə
Dərbənd, Rusiya Federasiyası
Qars, Türkiyə
Bursa, Türkiyə
Ankara, Türkiyə
Elazıq, Türkiyə,
Nyuark, Nyu Cersi, ABŞ
Dnepropetrovsk, Ukrayna
Düşənbə, Tacikistan

Bitanesiyim

  • 9 dekabr 2012 10:41
  • Məqalə: 5
  • Şərh: 233
  • Bal:
{awards}
GENCE <3

Zyuma

  • 4 dekabr 2012 18:40
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 9
  • Bal:
{awards}
Tewekkurler

solnuska

  • 3 dekabr 2012 20:14
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 16530
  • Bal:
{awards}
TWK XEBERE GORE.................

--------------------
Getmədən əvvəl düşün;
Çünkü qayıtdığında tapdığınla
Gedərkən qoyduğun əsla eyni olmayacaq!

LoVe_HaTe

  • 3 dekabr 2012 11:55
  • Məqalə: 53
  • Şərh: 2342
  • Bal:
{awards}
tesekkurler//////////

--------------------
Əl uzatmağın min bir yolu olduğu halda sən hər səfərində şillə vurursan mənə...Ən çox da bu üzür məni...

fatimeyinur

  • 2 dekabr 2012 20:55
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 0
  • Bal:
{awards}
tesekkur....

Banned1

  • 2 dekabr 2012 20:01
  • Məqalə: 1528
  • Şərh: 12553
  • Bal:
{awards}
təşəkkürlər

solnuska

  • 2 dekabr 2012 19:34
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 16530
  • Bal:
{awards}
COX SAQ OLUN XEBERE GORE...............

--------------------
Getmədən əvvəl düşün;
Çünkü qayıtdığında tapdığınla
Gedərkən qoyduğun əsla eyni olmayacaq!

..:LuNaTiK:..

  • 2 dekabr 2012 18:46
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 0
  • Bal:
{awards}
Canim weherim Gencem!!!! Men de Genceliyem ve burani cox sevirem!!! Tewekkurler maragli xeber ucun...

✰GoLd GirL✰

  • 2 dekabr 2012 17:15
  • Məqalə: 534
  • Şərh: 10577
  • Bal:
{awards}
Bu şəhəri sevirəm...Təşəkkür

classic_guiter_girl

  • 2 dekabr 2012 17:09
  • Məqalə: 37
  • Şərh: 5646
  • Bal:
{awards}
tewekkurlerr

unfaithful

  • 2 dekabr 2012 16:57
  • Məqalə: 31
  • Şərh: 3681
  • Bal:
{awards}
çox sağol.......

--------------------

GuNaY_83

  • 2 dekabr 2012 16:18
  • Məqalə: 282
  • Şərh: 22357
  • Bal:
{awards}
cox sag ol.........

--------------------

so_sad

  • 2 dekabr 2012 16:14
  • Məqalə: 1412
  • Şərh: 13030
  • Bal:
{awards}
teşekkürlerrrrr

Dj aka

  • 2 dekabr 2012 14:30
  • Məqalə: 37
  • Şərh: 1063
  • Bal:
{awards}
lie to the world,
Calisacam yeni melumatlar tapim =)

--------------------
Qeyretsiz insan ipsiz iyneye benzer. Ne qeder cehd etsede tikis alinmaz!

ღ★Diamond★ღ

  • 2 dekabr 2012 13:52
  • Məqalə: 340
  • Şərh: 9466
  • Bal:
{awards}
hm Azerbaycanin 2-ci boyuk weheri

Prank girl

  • 2 dekabr 2012 13:13
  • Məqalə: 106
  • Şərh: 10213
  • Bal:
{awards}
tesekkurler

--------------------
Oglanlar dostluq atmasin qebul etmeyecem!!

_favorit_arkadas

  • 2 dekabr 2012 13:12
  • Məqalə: 556
  • Şərh: 8232
  • Bal:
{awards}
Qardaşlaşmış şəhərlər

Moskva, Rusiya Federasiyası
Rustavi, Gürcüstan
Olomouc, Çexiya
Kutaisi, Gürcüstan
İzmir, Türkiyə
Dərbənd, Rusiya Federasiyası
Qars, Türkiyə
Bursa, Türkiyə
Ankara, Türkiyə
Elazıq, Türkiyə,
Nyuark, Nyu Cersi, ABŞ
Dnepropetrovsk, Ukrayna
Düşənbə, Tacikistan

--------------------

lie to the world

  • 2 dekabr 2012 13:00
  • Məqalə: 302
  • Şərh: 4785
  • Bal:
{awards}
Sitat: Dj aka
Mende melumatlari basqa qaynaqlardan axtarib yigiram. Ola biler ki, artiq ele adlandirilsin. =)

eziyyetinize sozum yoxdu eksine xowduki siz bele bir gozel meqaleler hazirliyirsiz...ama daha yeni melumatlar olsa daha da gozel olar..

--------------------

DILEKLER

  • 2 dekabr 2012 12:16
  • Məqalə: 128
  • Şərh: 5385
  • Bal:
{awards}
maraqldi twk

seher kuleyi

  • 2 dekabr 2012 11:56
  • Məqalə: 0
  • Şərh: 269
  • Bal:
{awards}
melumat ucun twk

Dj aka

  • 2 dekabr 2012 11:40
  • Məqalə: 37
  • Şərh: 1063
  • Bal:
{awards}
lie to the world,
Mende melumatlari basqa qaynaqlardan axtarib yigiram. Ola biler ki, artiq ele adlandirilsin. =)

--------------------
Qeyretsiz insan ipsiz iyneye benzer. Ne qeder cehd etsede tikis alinmaz!

..::MisS DioR::..

  • 2 dekabr 2012 11:27
  • Məqalə: 147
  • Şərh: 4052
  • Bal:
{awards}
Gence..tesekkurler..

--------------------

lie to the world

  • 2 dekabr 2012 11:14
  • Məqalə: 302
  • Şərh: 4785
  • Bal:
{awards}
Gəncə — Azərbaycanın ikinci böyük şəhər meqaleye gore cox sagolun ikinci yayimladiginiz weheerin Gencem oldugunua sevindim...

birdeki bir weyide qeyd edimki tehsilde yazdiginiz Azərbaycan Dövlət Kənd Təsərrüfatı Akademiyası (ADKTA) artiq kend teserrufati deyil AZƏRBAYCAN DÖVLƏT AQRAR UNİVERSİTETİDİ...men orda tehsil aliram ve universitetitimiz haqda bu anlayişin duzgun olmasi daha dogru olardi..

--------------------

seyide

  • 2 dekabr 2012 10:24
  • Məqalə: 1
  • Şərh: 324
  • Bal:
{awards}
maraqlidir ilk serh menden twk

--------------------
Usaq ken sabah neler oynayacayiq deye dusunerdik.indi ise heyat bize hansi oyunu oynayacaq deye dusunuruk.
Qopan bir ipe duyun atdiqimizda ipin en mohkem yeri o duyun olar amma ipe her toxunduqda caninin agridiqi yer mehz o duyundur..
İnformasiya
Məqalələrə dərc olunan gündən etibarən 30 gün ərzində şərh yazmaq mümkündür.
 

Online

İstifadəçilər: 1
Qonaqlar: 26
Cəmi: 47

 

Top 10 Müəllif

Pıtırcık
Xəbərləri: 4
Cəmi: 387
 
Nergiz__Sirinova
Xəbərləri: 3
Cəmi: 329
 
♦ ֆɛყмʊʀ ֆoռмɛZ ♦
Xəbərləri: 2
Cəmi: 1135
 
Awk bir hayal
Xəbərləri: 2
Cəmi: 137
 
^^KuKuLKa^^
Xəbərləri: 1
Cəmi: 766
 
anar2012
Xəbərləri: 1
Cəmi: 26
 
TacsizKRalica
Xəbərləri: 1
Cəmi: 3
 
Mövlud Ağamməd
Xəbərləri: 1
Cəmi: 21
 
Zerif85
Xəbərləri: 1
Cəmi: 25
 
Demi Love
Xəbərləri: 1
Cəmi: 16
 
 
{slinks}